Fale upałów są groźne, ale proste środki mogą wyraźnie ograniczyć ryzyko chorób związanych z wysoką temperaturą.
W wielu miastach Europy w najbliższych dniach prognozuje się rekordowe letnie temperatury; w kilku regionach słupki rtęci mogą sięgnąć 40°C.
REKLAMA
REKLAMA
„Fale upałów to nie tylko dyskomfort – to jedne z najbardziej śmiercionośnych zjawisk pogodowych w Europie, ale większości chorób związanych z upałem można zapobiec prostymi środkami” – powiedział w rozmowie z Euronews Health Tiago Villanueva, lekarz rodzinny i prezes Europejskiej Unii Lekarzy Rodzinnych.
Podczas dłuższych okresów upałów zdolność organizmu do regulowania temperatury wewnętrznej i oddawania nadmiaru ciepła jest ograniczona, co zwiększa ryzyko wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego.
Wysiłek, jaki musi wówczas podjąć organizm, aby się schłodzić, dodatkowo obciąża serce i nerki, więc skrajne upały mogą nasilać istniejące choroby.
Europa szykuje się na kolejną falę upałów. Oto kilka porad, jak przetrwać wysokie temperatury i zadbać o bezpieczeństwo.
Chroń się przed upałem w najgorętszych godzinach dnia
Tego lata w znacznej części Europy temperatury mają przekraczać 30°C, a w wielu miejscach pojawią się także noce tropikalne.
Noc tropikalna to taka, gdy temperatura nie spada poniżej 20°C, co uniemożliwia organizmowi regenerację po dziennym upale.
Brak nocnego ochłodzenia poważnie obciąża układ krążenia, zaburza regenerujący sen i zwiększa śmiertelność.
W ciągu dnia eksperci zalecają pozostawanie w pomieszczeniach w najgorętszych godzinach, szczelne zamykanie okien i zasłanianie rolet lub żaluzji, aby zablokować słońce, a mieszkania wietrzyć rano i wieczorem, gdy jest chłodniej.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca używanie wentylatorów elektrycznych tylko wtedy, gdy temperatura nie przekracza 40°C. Powyżej tego progu wentylatory jedynie mieszają gorące powietrze i dodatkowo nagrzewają ciało.
Jeśli to możliwe, unikaj wychodzenia na zewnątrz w najgorętszej porze dnia. Gdy nie da się tego uniknąć, zalecana jest luźna, jasna odzież z przewiewnych tkanin, takich jak bawełna czy len. Takie materiały dobrze sprawdzają się także w pościeli i pomagają utrzymać niższą temperaturę ciała w gorące noce.
Odpowiednie ubranie nie tylko pomaga się schłodzić, lecz także chroni skórę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym (UV).
Chroń się przed słońcem
Unikaj bezpośredniej ekspozycji na słońce, zwłaszcza w środku dnia, i nakładaj krem z filtrem co dwie godziny.
Pomaga to utrzymać ochronną barierę skóry i zmniejsza ryzyko oparzeń słonecznych oraz raka skóry.
Zwracaj uwagę na sygnały, że filtr trzeba odnowić, na przykład gdy skóra jest sucha, zaczerwieniona lub piekąca.
Jeśli planujesz przebywać na słońcu w centralnych godzinach dnia, chroń głowę kapeluszem lub czapką, aby promienie nie padały na nią bezpośrednio.
Na promieniowanie UV wrażliwe są także oczy i powieki. Noś okulary przeciwsłoneczne, aby ograniczyć szkodliwą ekspozycję i zmniejszyć ryzyko uszkodzenia wzroku.
Wybieraj okulary z wyraźnie zaznaczoną ochroną UV. Jak podkreśla Bryce St. Clair z Johns Hopkins Medicine, znaczenie ma też kolor soczewek: najlepiej chronią brązowe, zielone i szare, natomiast żółte zapewniają mniejszą ochronę.
Pij dużo płynów
Regularne picie wody i innych napojów jest kluczowe dla utrzymania nawodnienia organizmu w upalne dni. WHO zaleca wypijanie co najmniej 2–3 litrów wody dziennie.
Bardzo ważne jest, aby nie czekać, aż poczujesz pragnienie – mówi Villanueva. Radzi także unikać nadmiernego spożycia alkoholu i kofeiny, ponieważ działają moczopędnie i mogą nasilać odwodnienie.
Zwracaj uwagę na niepokojące objawy
Nawet przy zachowaniu wszystkich środków ostrożności w czasie skrajnych upałów można poczuć się źle.
Eksperci zalecają, aby obserwować wczesne sygnały ostrzegawcze, które mogą wskazywać na wyczerpanie cieplne lub rozwijający się udar cieplny.
Objawy obejmują zawroty głowy, nudności, zmęczenie, osłabienie i dezorientację.
Gdy ktoś odczuwa takie symptomy, trzeba się schłodzić: wziąć prysznic lub kąpiel, spryskać ciało wodą, pić płyny, a jeśli objawy się nasilają – zasięgnąć porady lekarskiej.
Kto jest najbardziej narażony?
Nie wszyscy w takim samym stopniu odczuwają skutki ekstremalnych temperatur.
„Bardziej narażeni są m.in. seniorzy, zwłaszcza po 65. roku życia, osoby z chorobami przewlekłymi, niemowlęta i małe dzieci, osoby żyjące w izolacji społecznej, pracownicy wykonujący pracę na zewnątrz oraz osoby w kryzysie bezdomności” – wylicza Villanueva.
Dzieci pocą się mniej w przeliczeniu na kilogram masy ciała i mają wyższy metabolizm, przez co szybciej się nagrzewają w okresach ekstremalnych temperatur.
Osoby przyjmujące leki także są bardziej narażone. Niektóre preparaty na receptę i bez recepty mogą zaburzać zdolność organizmu do regulowania temperatury, pocenia się lub utrzymania odpowiedniego nawodnienia.