W ciągu pięciu lat liczba rozwijanych antybiotyków spadła o 35 proc., a postęp nie nadąża za narastającą na świecie opornością na leki przeciwdrobnoustrojowe, wynika z nowego raportu.
Wysiłki przemysłu farmaceutycznego, by powstrzymać narastającą oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, nie nadążają za szybkim wzrostem liczby zakażeń lekoopornych – wynika z nowego raportu.
REKLAMA
REKLAMA
W ciągu ostatnich pięciu lat liczba projektów nowych leków przeciw oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) spadła o 35 proc. – podaje Access to Medicine Foundation (źródło w Angielski), niezależna holenderska fundacja działająca na rzecz dostępu do leczenia w krajach o niskich i średnich dochodach.
W 2026 roku duże innowacyjne koncerny farmaceutyczne prowadzą już tylko 60 takich projektów, wobec 92 w 2021 roku.
„Potrzeba opracowania nowych antybiotyków nigdy nie była tak pilna” – napisała w raporcie Jayasree K. Iyer, dyrektorka generalna Access to Medicine Foundation.
„Bez głębokich zmian oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe w ciągu najbliższych dwóch dekad doprowadzi do druzgocącego wzrostu liczby zgonów z powodu zakażeń, którym można było zapobiec. Najmocniej ucierpią najsłabsze grupy w najuboższych państwach” – podkreśliła.
Obecna luka w zakresie badań i rozwoju (R&D) nad chorobami zakaźnymi to jedno z największych wyzwań w walce z AMR.
Autorzy przeanalizowali działania badawczo‑rozwojowe 15 firm – siedmiu dużych koncernów innowacyjnych i ośmiu małych oraz średnich przedsiębiorstw – w tym GSK, Pfizera, Shionogi, MSD i Otsuki.
Brytyjski koncern GSK pozostaje liderem. Ma w rozwoju 30 produktów leczniczych – od szczepionek zapobiegawczych po terapie przeciwbakteryjne – w tym trzy innowacyjne leki.
Japońska firma Shionogi wyprzedziła teraz Pfizera, który w 2021 roku zajmował drugie miejsce.
„Wyniki poszczególnych firm są bardzo zróżnicowane, a żadna nie wykorzystuje jeszcze w pełni swojego potencjału. To pokazuje, że w walce z AMR wciąż przed nami długa droga” – podsumowano w raporcie.
AMR: narastające zagrożenie
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe pojawia się, gdy bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty przestają reagować na stosowane przeciwko nim leki. To naturalny proces związany ze zmianami genetycznymi patogenów, który nasila się jednak bardzo szybko z powodu działalności człowieka, przede wszystkim nadużywania i niewłaściwego stosowania takich preparatów.
Według Światowej Organizacji Zdrowia pod koniec 2025 roku już jedno na sześć potwierdzonych laboratoryjnie bakteryjnych zakażeń było oporne na standardowe leczenie.
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe odpowiada co roku za ponad 35 tys. zgonów tylko w Unii Europejskiej. W skali globalnej w latach 2025–2050 bezpośrednio z powodu bakteryjnej AMR może umrzeć łącznie 39 mln osób.
Dzieci szczególnie narażone
Dzieci, zwłaszcza mieszkające w krajach o niskich i średnich dochodach, są na zakażenia narażone nieproporcjonalnie mocniej niż dorośli. Tymczasem w całej analizowanej puli projektów badawczo‑rozwojowych znaleziono zaledwie pięć leków pediatrycznych.
Zaledwie 13 proc. projektów dotyczących środków przeciwdrobnoustrojowych jest prowadzonych z myślą o dzieciach poniżej piątego roku życia. To sprawia, że zatwierdzanie terapii pediatrycznych, nawet jeśli chodzi o już znane antybiotyki, wciąż się opóźnia – podkreślono w raporcie. Spośród wszystkich nowych antybiotyków wprowadzonych po 2000 roku tylko 10 proc. ma zarejestrowane wskazania do stosowania u dzieci.
Jak dodano, zatwierdzenie przyjaznych dzieciom postaci leku potrafi trwać całymi latami. Równocześnie w krajach o niskich i średnich dochodach dostępność już istniejących antybiotyków jest często niewystarczająca.
Co dalej?
W raporcie wskazano też siedem innowacyjnych projektów w zaawansowanej fazie rozwoju, które mają duży potencjał w leczeniu zakażeń lekoopornych.
Trzy z nich rozwijają duże firmy innowacyjne – GSK, Otsuka i Shionogi – a cztery małe i średnie przedsiębiorstwa: BioVersys, F2G, Innoviva i Venatorx.
Autorzy ostrzegają jednak, że mimo tych obiecujących prac rozwój naprawdę nowych środków przeciwdrobnoustrojowych, które zadziałają tam, gdzie starsze leki już zawodzą, wciąż jest bardzo ograniczony.
„Wysiłki przemysłu nie przyspieszą w takim tempie i na taką skalę, jakiej potrzeba, bez reform na poziomie globalnym i krajowym, zwłaszcza w dziedzinie zamówień publicznych, finansowania i regulacji” – stwierdzono w raporcie.
Dodano, że dopóki poszukiwania nowych antybiotyków nie będą finansowane na poziomie adekwatnym do skali zagrożenia, jakie niesie AMR, działania pozostaną reaktywne, a nie wyprzedzające. To będzie kosztować pieniądze i ludzkie życie.