To nie musi oznaczać słabej pamięci. To może być „zakłócenie na styku pamięci i uwagi”, powiedział jeden z ekspertów.
Zimą łatwiej coś zapodziać. Szalik zwisa z kieszeni płaszcza, a rękawiczki zostają w kawiarni. Do tego dochodzą zawieruszone w domu klucze i te irytujące chwile, gdy szukasz telefonu: „Przecież przed chwilą był!”.
Nie rób sobie wyrzutów. Nawet Mark McDaniel, który od prawie 50 lat bada pamięć i uczenie się, zostawił ostatnio w restauracji czapkę pod krzesłem. Na co dzień nie nosi czapek, więc o niej zapomniał.
„Powinienem wiedzieć, jak pamiętać, by pamiętać, ale w danej chwili nie zakłada się, że się zapomni”, powiedział McDaniel, emerytowany profesor psychologii i nauk o mózgu na Uniwersytecie Waszyngtońskim w St. Louis.
Na szczęście są sposoby. Jeśli będziesz pamiętać, by je stosować, oto, jak przestać gubić rzeczy.
Gdzie szwankuje pamięć
Daniel L. Schacter, profesor psychologii na Uniwersytecie Harvarda i autor „Siedmiu grzechów pamięci”, mówi, że gubienie rzeczy przydarza się każdemu, choć w różnym stopniu. Wiele zależy od okoliczności, które odciągają uwagę od teraźniejszości.
To nie musi być słaba pamięć, lecz „załamanie na styku pamięci i uwagi”, powiedział Schacter. „Jak pokazują badania i doświadczenie, to odpowiada za wiele niepowodzeń pamięci, które kończą się gubieniem rzeczy”.
Pamięć działa w trzech fazach: kodowanie, przechowywanie i odtwarzanie. Schacter porównuje zgubienie kluczy do kierowców, którzy docierają do celu bez świadomości, jak tam dojechali.
W obu przypadkach ślad działania nie został zakodowany, bo myśleliśmy o czymś innym. Później trudniej go odtworzyć.
„Trzeba wykonać odrobinę pracy umysłowej”, powiedział Schacter. „W momencie kodowania trzeba skupić uwagę”.
Rzeczy, których używasz na co dzień
Najlepiej zorganizować je tak, by nie trzeba było pamiętać, gdzie leżą.
Schacter radzi, by wskazać kłopotliwe przedmioty, na przykład telefon, portfel czy klucze, i wypracować rutynę, która z czasem stanie się automatyczna. Sam zawsze odkłada okulary do czytania w jedno miejsce w kuchni. Na golfa telefon trafia zawsze do tej samej kieszeni w torbie.
„Może nie za każdym razem, ale w zdecydowanej większości przypadków”, powiedział.
Jeśli w porównaniu z niedawną przeszłością wyraźnie częściej coś gubisz, a do tego pojawiają się inne kłopoty z pamięcią, które zakłócają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem, dodał Schacter.
Rzeczy, których nie używasz na co dzień
McDaniel podkreśla, że mózg lepiej zapamiętuje, gdy dostaje kilka informacji, które można później połączyć. Wśród badaczy pamięci to tzw. elaboracja.
Jednym ze sposobów, by nie gubić rzadziej używanych rzeczy, na przykład czapki, jest powiedzenie na głos, gdzie je odkładasz. Taka werbalizacja pomaga na dwa sposoby.
„Wypowiedzenie tego na głos wzmacnia kodowanie, bo zmusza do skupienia uwagi, a sama werbalizacja tworzy bogatszy ślad pamięciowy”, powiedział McDaniel.
Im więcej szczegółów dodasz, tym więcej powstanie w mózgu połączeń, które pomogą odtworzyć informację.
Skrajną formą elaboracji jest „pałac pamięci”, z którego korzystają zawodnicy na mistrzostwach pamięci. Aby zapamiętać ciągi liczb i inne wyzwania, wyobrażają sobie znane, uporządkowane środowisko, na przykład dom albo trasę, i umieszczają liczby w konkretnych miejscach.
W przypadku czapki wyobraź ją sobie w danym miejscu i powiąż z powodem oraz konsekwencją: „Położyłem czapkę pod krzesłem, bo nie chciałem, żeby na stole się pobrudziła, ale ostatnim razem tak ją zostawiłem”.
Możliwe, że przy wyjściu i tak jej nie zabierzesz, ale najpewniej będziesz pamiętać, gdzie leży.