Błazenki są bardzo terytorialne; wzory barwne i wielkość ciała wyznaczają ich miejsce w hierarchii.
Ubieranie się tak, by wyglądać dojrzalej, to dla nastolatków rytuał przejścia, ale nie tylko ludzie to robią.
REKLAMA
REKLAMA
U młodych błazenków zaobserwowano, że otoczone starszymi rybami wcześniej tracą dodatkowy biały, pionowy pasek.
Nowe badanie naukowców z Instytutu Nauki i Technologii Okinawy (OIST) pokazuje, jak młode błazenki pomidorowe reagują na wpływy społeczne w świecie o ściśle ustalonej hierarchii.
Paski błazenków wyznaczają hierarchię
W jednym ukwiale gatunek ten zwykle dopuszcza tylko jedną parę rozrodczą, a młodsze, podporządkowane ryby łatwo rozpoznać po ich mniejszych rozmiarach oraz jednym lub dwóch dodatkowych białych paskach.
„Wcześniej wykazaliśmy, że błazenki ‘liczą’ paski, by rozpoznawać się nawzajem. Wiemy więc, że paski, białe pionowe pręgi charakterystyczne dla błazenków, są kluczowe w komunikacji” – wyjaśnia dr Laurie Mitchell, główna autorka badania opublikowanego w czasopiśmie PLOS Biology (źródło w Angielski).
U około jednej trzeciej gatunków błazenków paski zanikają w miarę dorastania. Dzieje się tak głównie u gatunków żyjących w mniejszych grupach – prawdopodobnie dlatego, że wyraźniejsze różnice wielkości w hierarchii czynią ewentualne walki bardziej niebezpiecznymi, a widoczne oznaki statusu stają się ważne dla przetrwania.
Aby zrozumieć, jak i dlaczego dochodzi do tej zmiany, badacze obserwowali młode ryby kamerami: w ukwiałach zamieszkanych przez dorosłe osobniki, w pustych ukwiałach, przy sztucznych ukwiałach oraz całkowicie bez ukwiałów.
Ku ich zaskoczeniu utrata pasków przyspieszała, gdy w pobliżu były dorosłe ryby, choć dodatkowe paski wskazują na niższą rangę.
„Na pierwszy rzut oka było to bardzo nieintuicyjne, bo wiemy, że dodatkowe paski służą do sygnalizowania podporządkowania” – mówi dr Mitchell.
Dlaczego błazenki tracą paski?
Po wylęgnięciu młode błazenki przez krótki czas dryfują w otwartym morzu, a potem szukają ukwiała, który stanie się ich domem. Badacze przypuszczają, że ich „niemowlęce paski” pomagają im wyglądać na niegroźne i uniknąć konfrontacji z dorosłymi rybami zajmującymi już ukwiał.
Zanim jednak pojawią się nowi rywale, młode mogą chcieć jak najszybciej umocnić swoją pozycję w nowej społeczności. To, zdaniem naukowców, może tłumaczyć, dlaczego tak wcześnie pozbywają się pasków.
W niezamieszkanych ukwiałach ryby zachowywały dodatkowe paski dłużej – prawdopodobnie jako rodzaj „polisy ubezpieczeniowej” na wypadek, gdyby pojawili się dorośli intruzi i próbowali je wygonić.
„To badanie pozwala nam lepiej zrozumieć, jak u zwierząt ewoluowały wzory barwne, by były elastyczne na etapie rozwoju i mogły dostosowywać się do nieprzewidywalnych warunków środowiskowych” – mówi dr Mitchell.
„Daje też dodatkowy wgląd i większe uznanie dla tego, jak i dlaczego ubarwienie ryb może powstawać i zmieniać się w ciągu jednego życia.”
Jak błazenki tracą paski?
Białe paski błazenków tworzą specjalne, odbijające światło komórki zwane irydoforami.
Pod mikroskopem naukowcy zaobserwowali masowe obumieranie tych komórek. „Komórki się kurczą, ich błony marszczą, a jądra rozpadają na fragmenty” – wyjaśnia dr Mitchell.
W miejscu białych pasków pojawia się wówczas ich charakterystyczna pomarańczowa skóra.
„Takie cechy ubarwienia, jak te białe paski, często traktuje się jak zwykłe znaczniki wizualne, tymczasem niosą one bogate znaczenie biologiczne” – mówi współautor badania, profesor Vincent Laudet.
„To badanie pokazuje, że łącząc ekologię, ewolucję, genomikę i biologię rozwoju, możemy wyjść poza samo opisywanie wzorów barwnych i zacząć rozumieć, jaka jest ich funkcja.”