Kiedyś pospolite galago tracą na liczebności, ale naukowcy twierdzą, że dwa kluczowe działania ochronne mogą odwrócić ten trend.
Naukowcy apelują o budowę „mostów w koronach drzew”, które pomogą populacjom galago odrodzić się po skutkach wylesiania.
REKLAMA
REKLAMA
Słynące z wielkich, okrągłych oczu i spiczastych uszu galago, nazywane po angielsku bushbabies, były kiedyś powszechne w Republice Południowej Afryki. Zyskały nawet niesławę, bo zakradały się do miasteczek, podkradały karmę z misek domowych zwierząt i wypraszały resztki od turystów na safari.
Jednak badacze Frank Cuozzo i Michelle Sauther, którzy po raz pierwszy pojechali do RPA w 2012 roku, by szukać tego „nietypowego” naczelnego, zaczęli dostrzegać niepokojący trend. Coraz częściej natykali się na martwe galago – ginące na drogach albo rozszarpywane przez psy.
Dlaczego galago są gatunkiem „bliskim zagrożenia”?
W styczniu 2026 roku organizacja Endangered Wildlife Trust (EWT) zmieniła status galago gruboogonowego z gatunku „najmniejszej troski” na „bliski zagrożenia”. Choć ta kategoria nie jest tak poważna jak „zagrożony wyginięciem”, badacze podkreślają, że oznacza prawdopodobnie niepokojąco szybki spadek liczebności.
„Zagrożenia ze strony człowieka są dziś wszędzie i dotyczą wszystkich gatunków” – mówi Cuozzo, naukowiec z Lajuma Research Center w Republice Południowej Afryki.
„Ale udało nam się udokumentować, że zagrożenia, którym podlegają galago – wylesianie i utrata siedlisk – narastają”.
Galago gruboogonowe spędzają większość życia w koronach drzew i żywią się głównie gumą z akacji. Gdy jednak ludzie wycinają ogromne połacie lasów pod rolnictwo i osiedla na przedmieściach, galago są zmuszone wchodzić na tereny mieszkalne w poszukiwaniu pożywienia.
Na podstawie zdjęć satelitarnych badacze obliczyli, że siedliska, w których żyją te naczelne, kurczą się o ok. 3,6 proc. na dekadę – szybciej niż średnie tempo zaniku terenów naturalnych w regionie.
W jednym z rejonów, około 200 kilometrów na północ od Pretorii w RPA, galago najwyraźniej zniknęły po zbudowaniu zapory w górnym biegu rzeki, co doprowadziło do wyschnięcia ich ulubionego lasu.
Wcześniejsze badania pokazały też, że nielegalny handel zwierzętami domowymi, ruch drogowy i ataki psów mogą zbierać wśród galago w RPA znacznie większe żniwo, niż początkowo przewidywali eksperci.
Czy mosty w koronach drzew pomogą galago się odrodzić?
Cuozzo i Sauther zachęcają teraz mieszkańców, by nie dokarmiali naczelnych i nie zostawiali na noc karmy dla zwierząt, tak aby galago rzadziej zapuszczały się na tereny ludzkich osiedli, gdzie są jeszcze bardziej narażone.
Aby ograniczyć potrącenia na drogach, naukowcy opowiadają się za budową „mostów w koronach drzew”. Te wiszące, linowe przeprawy pozwolą galago przekraczać jezdnie bez ryzyka, że uderzy w nie samochód.
Mosty w koronach drzew powstają już na całym świecie, także w głębi Amazonii, by chronić gatunki i ograniczać ich kontakt z infrastrukturą budowaną przez człowieka, taką jak drogi.
WWF podkreśla, że takie mosty są „kluczowym środkiem łagodzącym skutki” dla dzikich zwierząt, takich jak jeżozwierze, leniwce czy małpy, których terytoria zostały „pofragmentowane przez infrastrukturę liniową”.
„Jedna droga może odciąć zwierzę od schronienia, źródeł pożywienia i potencjalnych partnerów, utrudnia codzienne funkcjonowanie i dzieli gatunek na odrębne subpopulacje, co może z czasem zmniejszać różnorodność genetyczną” – stwierdza organizacja.
Badacze zwracają jednak uwagę, że na ochronę przyrody jest „bardzo mało pieniędzy”, więc nawet budowa prostego mostu w koronach drzew może trwać długo.
„Im więcej dowiadujemy się o danym stworzeniu, tym lepiej możemy wydawać te środki w naprawdę skuteczny sposób” – dodają.
Ostatecznie jednak, jeśli wylesianie nie ustanie, galago gruboogonowe będą coraz bliżej wyginięcia.