Rośnie ryzyko jednoczesnych pożarów lasów, a pomoc z sąsiednich krajów, które będą zmagać się z własnym ogniem, stanie się mniej pewna.
Liczba dni, gdy pogoda robi się gorąca, sucha i wietrzna – czyli idealna, by wywołać ekstremalne pożary lasów – w ciągu ostatnich 45 lat niemal się potroiła na całym świecie, a w Amerykach trend ten jest jeszcze wyraźniejszy, wynika z nowego badania.
REKLAMA
REKLAMA
Badacze obliczyli, że za ponad połowę tego wzrostu odpowiada spowodowana przez człowieka zmiana klimatu.
Oznacza to, że w ocieplającym się świecie coraz więcej miejsc na Ziemi jest narażonych na pożary w tym samym czasie, bo coraz częściej w wielu regionach jednocześnie panuje pogoda sprzyjająca pożarom, czyli warunki idealne, by ogień szybko się rozprzestrzeniał.
Państwom może brakować zasobów, by gasić wszystkie pojawiające się pożary, a pomoc z zagranicy też będzie mniej pewna, bo sąsiedzi będą zajęci własnymi płomieniami – ostrzegają autorzy badania opublikowanego 18 lutego w „Science Advances”.
Rosnące ryzyko rozległych pożarów, które trudno opanować
W latach 1979–1994 na świecie notowano średnio 22 dni w roku, gdy w dużych regionach jednocześnie panowała pogoda sprzyjająca pożarom – wynika z analizy. W latach 2023–2024 było to już ponad 60 dni rocznie.
„Takie zmiany, które obserwujemy, zwiększają ryzyko, że w wielu regionach wybuchną pożary, które będą bardzo trudne do opanowania” – mówi współautor badania John Abatzoglou, specjalista od pożarów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Merced.
Naukowcy nie analizowali samych pożarów, lecz warunki pogodowe: wysoką temperaturę, silny wiatr oraz suche powietrze i grunt.
„To zwiększa prawdopodobieństwo rozległych pożarów, ale pogoda to tylko jeden z elementów” – wyjaśnia główny autor badania Cong Yin, badacz pożarów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Merced. Pozostałe kluczowe składniki to tlen, paliwo w postaci drzew i krzewów oraz źródło zapłonu, na przykład piorun, podpalenie lub ludzki błąd.
To badanie jest ważne, bo ekstremalna pogoda sprzyjająca pożarom jest głównym, choć nie jedynym, czynnikiem zwiększającym skalę szkód wywoływanych przez pożary na całym świecie – podkreśla Mike Flannigan, badacz pożarów z Thompson Rivers University w Kanadzie, który nie brał udziału w pracy. Istotne jest też to, że sezony pożarowe w regionach, które kiedyś występowały w różnych porach roku i mogły się dzielić zasobami, coraz częściej nakładają się na siebie.
„I tu system zaczyna się załamywać” – dodaje Abatzoglou.
Emisje z paliw kopalnych podsycają pogodę sprzyjającą pożarom
Ponad 60 proc. globalnego wzrostu liczby dni, gdy w wielu miejscach jednocześnie panuje pogoda sprzyjająca pożarom, można przypisać zmianie klimatu wywołanej spalaniem węgla, ropy i gazu ziemnego – mówi Yin. On i jego współpracownicy doszli do tego, korzystając ze złożonych symulacji komputerowych, które porównały to, co wydarzyło się w ciągu ostatnich 45 lat, z fikcyjnym światem bez dodatkowych gazów cieplarnianych ze spalania paliw kopalnych.
Na obszarze kontynentalnych Stanów Zjednoczonych w latach 1979–1988 średnio w roku notowano 7,7 dnia z taką pogodą. W ostatnich dziesięciu latach średnia wzrosła do 38 dni rocznie – wylicza Yin.
To jednak niewiele w porównaniu z południową częścią Ameryki Południowej. Tam w latach 1979–1988 średnio w roku zdarzało się 5,5 takiego dnia; w ostatniej dekadzie było to już 70,6 dnia rocznie, w tym 118 dni w samym 2023 roku.
Spośród 14 badanych regionów świata tylko Azja Południowo-Wschodnia odnotowała spadek liczby dni z pogodą sprzyjającą pożarom, prawdopodobnie dlatego, że wzrasta tam wilgotność – dodaje Yin.