W 1967 roku odkryto w Hiszpanii dwa nieznane wcześniej rękopisy Leonarda da Vinci. Kodeksy madryckie I i II odsłaniają jego badania nad mechaniką i inżynierią.
Każdego 13 lutego przypominamy jedno z najważniejszych odkryć XX wieku w historii badań nad Leonardem da Vinci.
W 1967 roku ogłoszono, że w zbiorach Biblioteca Nacional de España znajdują się dwa oryginalne rękopisy artysty, które przez ponad sto lat pozostawały niezauważone.
Kodeksy madryckie I i II, oznaczone jako Mss. 8937 i Mss. 8936, powstały między końcem XV a początkiem XVI wieku i stanowią część naukowych notatek Leonarda.
Ich znaczenie odkrył amerykański badacz Jules Piccus, przeglądając inwentarze biblioteczne i dostrzegając tomy wcześniej błędnie sklasyfikowane.
Manuskrypty zawierają setki stron notatek i rysunków poświęconych statyce, mechanice, systemom przekładni, maszynom hydraulicznym, geometrii oraz fortyfikacjom.
W odróżnieniu od obrazów, pozwalają obserwować proces intelektualny Leonarda: jego obliczenia, diagramy, hipotezy i poprawki ukazują metodyczne podejście do eksperymentu.
Codex Madrid I, powstały w latach dziewięćdziesiątych XV wieku, uważany jest za kluczowy traktat Leonarda o mechanice.
Zawiera szczegółowe analizy działania mechanizmów i sposobów przenoszenia ruchu. Codex Madrid II, nieco późniejszy, obejmuje badania inżynieryjne, projekty hydrauliczne, studia topograficzne oraz rozwiązania z zakresu inżynierii wojskowej i cywilnej.
Rękopisy trafiły do Hiszpanii w XVI wieku dzięki rzeźbiarzowi Pompeo Leoniemu, który po śmierci artysty zgromadził część jego dokumentów.
Stały się częścią kolekcji królewskiej, a następnie trafiły do Biblioteca Nacional.
Liczne reorganizacje zbiorów i błędy w katalogowaniu sprawiły, że manuskrypty zaginęły na ponad sto lat.
Biblioteka Narodowa Hiszpanii podkreśla, że kodeksy madryckie są jednym z najcenniejszych elementów jej dziedzictwa.
Odkrycie w 1967 roku miało międzynarodowy rezonans, znacząco poszerzając znany korpus pism naukowych Leonarda i wnosząc nowe spojrzenie na jego metodę badawczą.
W 2012 roku rozpoczęto projekt digitalizacji kodeksów, udostępniając ich interaktywną wersję online.
Dzięki temu naukowcy i miłośnicy sztuki na całym świecie mają dostęp do unikatowych materiałów, a Biblioteca Nacional umocniła pozycję opiekuna jednej z najważniejszych kolekcji renesansowych dokumentów w Hiszpanii.
Ponad pół wieku po ponownym odkryciu kodeksy Madrid I i II wciąż przypominają, że za geniuszem Leonarda stał człowiek, który obserwował świat, testował prawa przyrody i dążył do jego zrozumienia.