Izraelska minister kultury chce odebrania obywatelstwa izraelskim reżyserom „NAZA”, filmu o masowych zabójstwach cywilów w Gazie, nagrodzonego Specjalną Nagrodą Jury w Wenecji.
Jednym z najgłośniejszych i najbardziej chwalonych filmów tegorocznego Festiwalu Filmowego w Wenecji jest NAZA – nowy film izraelskich twórców No Other Land Yuvala Abrahama i Rachel Szor, a zarazem jedyny dokument wybrany do głównego konkursu.
REKLAMA
REKLAMA
Według oficjalnego opisu film „szczegółowo pokazuje mechanizmy stojące za zaplanowanym masowym zabijaniem palestyńskich cywilów w Gazie przez Izrael”.
Ten 80‑minutowy, budzący ogromne emocje dokument kręcono po kryjomu nocami na dachach Tel Awiwu, w czasie trwającej wojny w Gazie. Zawiera wywiady z 24 oficerami izraelskiego wywiadu wojskowego, żołnierzami i sygnalistami. Opowiadają oni, w jaki sposób wybiera się palestyńskie cele – stąd tytuł filmu, wojskowy akronim używany przez izraelskie siły zbrojne na określenie liczby cywilów, których śmierć przewiduje się w wyniku nalotu bombowego w Gazie. Skrót oznacza „Nezek Agavi”, czyli szkody uboczne.
Podczas sobotniej gali wręczenia nagród NAZA zdobyła Nagrodę Specjalną Jury. Zaledwie dzień później minister kultury Izraela Miki Zohar zapowiedział, że „natychmiast podejmie działania, by odebrać izraelskie obywatelstwo” duetowi reżyserskiemu, wprost zrównując krytykę działań Izraela z antysemityzmem.
W tłumaczeniu opublikowanym na platformie X Zohar nazwał NAZA „ohydnym” filmem, a wyróżnienie z Wenecji „szokującym”, dodając: „Samonienawiść, która pali w twórcach, gotowych szkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zdobyć oklaski antysemitów na całym świecie, jest niewyobrażalna i stanowi zdradę państwa”.
Oto przekład oświadczenia Zohara: „Wygrana ohydnego filmu NZA [sic] na festiwalu w Wenecji jest szokująca. Samonienawiść, która pali w twórcach, gotowych szkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zdobyć oklaski antysemitów na całym świecie, jest niewyobrażalna i stanowi zdradę państwa. To właśnie z tego powodu przeprowadziłem ważną reformę w dziedzinie kina, aby obywatele Izraela nie musieli już ze swojej kieszeni płacić za szkodzenie żołnierzom IDF i Państwu Izrael. Jako minister kultury natychmiast podejmę działania, by odebrać izraelskie obywatelstwo tym nikczemnym twórcom za zdradę państwa”.
„Jesteście hańbą i wstydem całego narodu Izraela. Odejdźcie!” – dodał na X skrajnie prawicowy minister bezpieczeństwa narodowego Izraela, Itamar Ben-Gwir. „Jestem pewien, że wasi przyjaciele, czyli nasi wrogowie z Hamasu w Gazie, powitają was z otwartymi ramionami”.
NAZA otrzymała podczas weneckiej premiery rekordową, trwającą 25 minut owację na stojąco. Wcześniej rekord należał do osadzonego w realiach Gazy filmu tunezyjskiej reżyserki Kaouther Ben Hanii, The Voice of Hind Rajab, opowiadającego o śmierci sześcioletniej dziewczynki zabitej ogniem izraelskiego wojska, gdy wraz z rodziną próbowała uciec z Gazy. Film, który miał premierę w Wenecji w ubiegłym roku i znalazł się wśród najlepszych filmów 2025 roku Euronews Culture, doczekał się 22‑minutowej owacji na stojąco.
W przeciwieństwie do Zohara i Ben-Gwira niektórzy chwalą NAZA i jej twórców. Były deputowany i przewodniczący lewicowej partii Hadash, Yousef Jabareen, pogratulował reżyserom nagrody, dziękując im za ujawnienie „tych straszliwych zbrodni i brutalnej rzeczywistości w Gazie”.
Dziennik „Haaretz” napisał z kolei w komentarzu redakcyjnym: „Pokazując swój film na festiwalu w Wenecji, Abraham i Szor próbują zmusić Izraelczyków do zmierzenia się z tym, co już wiedzą: że sposób, w jaki Izrael prowadzi wojnę w Gazie, jest – delikatnie mówiąc – czarną plamą”.
Poprzedni film Yuvala Abrahama i Rachel Szor, No Other Land, miał premierę w 2024 roku i śledził przemoc izraelskich osadników wobec palestyńskich społeczności na Zachodnim Brzegu. Zdobył Oscara dla najlepszego filmu dokumentalnego.
Hamas rozpoczął atak na Izrael 7 października 2023 roku. Ministerstwo zdrowia w Gazie informuje o ponad 73 tys. ofiar śmiertelnych w ciągu ostatnich trzech lat izraelskich bombardowań. Organizacje takie jak Amnesty International, Human Rights Watch oraz ONZ określają działania Izraela jako „ludobójstwo” – podobnie jak raport opublikowany w czerwcu przez niezależną komisję ONZ (źródło w Angielski), w którym stwierdzono, że „władze i siły bezpieczeństwa Izraela celowo obierają za cel palestyńskie dzieci, co doprowadziło do ludobójstwa i zbrodni masowych w Strefie Gazy oraz zbrodni wojennych na Zachodnim Brzegu”.
NAZA nawiązuje do materiałów dziennikarskich z lat 2023–2025, opublikowanych w izraelsko-palestyńskim magazynie „+972 Magazine”, hebrajskojętym portalu „Local Call” oraz w „The Guardian”. Dokument zostanie pokazany w Hiszpanii na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián 23 września, a następnie na New York Film Festival 26 września.
Na razie nie ogłoszono daty kinowej premiery, ale światowe prawa sprzedaży ma francuski dystrybutor MK2 Films.