Minister kultury Izraela wezwał do odebrania obywatelstwa izraelskim laureatom Oscara, Yuvalowi Abrahamowi i Rachel Szor, twórcom „NAZA”, filmu o masowych zabójstwach cywilów w Gazie, nagrodzonego Specjalną Nagrodą Jury w Wenecji.
Jednym z najgłośniejszych i najbardziej chwalonych filmów tegorocznego festiwalu filmowego w Wenecji jest NAZA – nowy film izraelskich reżyserów No Other Land, Yuvala Abrahama i Rachel Szor, a zarazem jedyny dokument wybrany do tegorocznego głównego konkursu.
REKLAMA
REKLAMA
Film pokazuje „szczegółowo mechanizmy stojące za wyrachowanym masowym zabijaniem palestyńskich cywilów w Gazie przez Izrael” – czytamy w oficjalnym opisie.
80‑minutowy, budzący ogromne emocje dokument nakręcono potajemnie, nocą, na dachach Tel Awiwu, w czasie trwającej wojny w Gazie. Zawiera rozmowy z 24 izraelskimi oficerami wywiadu wojskowego, żołnierzami i sygnalistami. Opowiadają, jak wybierane są palestyńskie cele – stąd tytuł filmu, wojskowy akronim używany przez izraelskie siły zbrojne na określenie liczby cywilów, których śmierć przewiduje się w wyniku nalotu w Gazie. Skrót oznacza «Nezek Agavi», czyli szkody uboczne.
Podczas sobotniej gali wręczenia nagród NAZA otrzymała Specjalną Nagrodę Jury. Zaledwie dzień później minister kultury Izraela, Miki Zohar, zapowiedział, że „natychmiast podejmie działania w celu odebrania izraelskiego obywatelstwa” reżyserskiemu duetowi, bezpośrednio zrównując krytykę działań Izraela z antysemityzmem.
Według tłumaczenia zamieszczonego na platformie X Zohar nazwał NAZĘ „odrażającą”, a wyróżnienie na festiwalu w Wenecji – „szokującym”, dodając: „Nienawiść do samych siebie, która pali twórców, gotowych zaszkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zdobyć oklaski od antysemitów na całym świecie, jest niepojęta i stanowi zdradę państwa”.
Oto tłumaczenie oświadczenia Zohara: „Zwycięstwo odrażającego filmu NZA [sic] na festiwalu w Wenecji jest szokujące. Nienawiść do samych siebie, która pali twórców, gotowych zaszkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zdobyć oklaski od antysemitów na całym świecie, jest niepojęta i stanowi zdradę państwa. To właśnie z tego powodu przeprowadziłem ważną reformę w dziedzinie kina, aby obywatele Izraela nie musieli już ze swoich kieszeni finansować szkodzenia żołnierzom IDF i Państwu Izrael. Jako minister kultury natychmiast podejmę działania w celu odebrania izraelskiego obywatelstwa tym podłym twórcom za zdradę państwa”.
„Jesteście hańbą i wstydem dla całego narodu Izraela. Znikajcie!” – dodał na X skrajnie prawicowy minister bezpieczeństwa narodowego Izraela, Itamar Ben-Gwir. „Jestem pewien, że wasi przyjaciele, czyli nasi wrogowie z Hamasu w Gazie, przyjmą was z otwartymi ramionami”.
NAZA otrzymała podczas swojej weneckiej premiery rekordowe, trwające 25 minut owacje na stojąco. Dotychczasowy rekord należał do tuniskiej reżyserki Kaouther Ben Hanii i jej rozgrywającego się w Gazie filmu The Voice of Hind Rajab, opowiadającego o śmierci 6‑letniej dziewczynki zabitej ogniem izraelskiego wojska, gdy próbowała uciec z rodziną z Gazy. Film, który miał premierę w Wenecji w ubiegłym roku i znalazł się wśród najlepszych filmów 2025 roku według Euronews Culture, otrzymał 22‑minutowe owacje na stojąco.
W przeciwieństwie do Zohara i Ben-Gwira część komentatorów chwali NAZĘ i jej twórców. Były poseł oraz przewodniczący lewicowej partii Hadash, Yousef Jabareen, pogratulował reżyserom nagrody, dziękując im za obnażenie „tych potwornych zbrodni i brutalnej rzeczywistości w Gazie”.
Z kolei dziennik „Haaretz” napisał w komentarzu redakcyjnym: „Pokazując swój film na festiwalu w Wenecji, Abraham i Szor próbują zmusić Izraelczyków do skonfrontowania się z tym, co już wiedzą: że sposób prowadzenia wojny w Gazie kładzie się na Izraelu czarną plamą – mówiąc bardzo łagodnie”.
Poprzedni film Yuvala Abrahama i Rachel Szor, No Other Land, miał premierę w 2024 roku i opowiadał o przemocy izraelskich osadników wobec palestyńskich społeczności na Zachodnim Brzegu. Zdobył Oscara za najlepszy film dokumentalny.
Hamas zaatakował Izrael 7 października 2023 roku. Ministerstwo zdrowia w Gazie informuje o ponad 73 tys. zabitych w ciągu ostatnich trzech lat izraelskich bombardowań. Organizacje takie jak Amnesty International, Human Rights Watch oraz ONZ określają działania Izraela jako „ludobójstwo” – podobnie jak raport opublikowany w czerwcu przez niezależną komisję ONZ (źródło w Angielski), który stwierdza, że «izraelskie władze i siły bezpieczeństwa celowo brały na cel palestyńskie dzieci, co doprowadziło do ludobójstwa i zbrodni masowych w Strefie Gazy oraz zbrodni wojennych na Zachodnim Brzegu».
NAZA rozwija ustalenia dziennikarskie z lat 2023–2025, publikowane w izraelsko‑palestyńskim magazynie +972, hebrajskojęzycznym portalu Local Call oraz w „The Guardian”. Dokument zostanie pokazany w Hiszpanii na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián 23 września, a następnie na New York Film Festival 26 września.
Na razie nie ogłoszono jeszcze daty kinowej premiery filmu, jednak światową sprzedażą zajmuje się francuska firma dystrybucyjna MK2 Films.