Minister kultury Izraela zażądał odebrania obywatelstwa izraelskim reżyserom filmu „NAZA”, Yuvalowi Abrahamowi i Rachel Szor. Dokument o masowych zabójstwach cywilów w Gazie zdobył Specjalną Nagrodę Jury w Wenecji.
Jednym z najgłośniejszych i najwyżej ocenianych filmów tegorocznego festiwalu w Wenecji jest „NAZA” – nowy film izraelskich twórców „No Other Land”, Yuvala Abrahama i Rachel Szor. To jedyny film dokumentalny dopuszczony do głównego konkursu w tym roku.
REKLAMA
REKLAMA
Według oficjalnego opisu film „szczegółowo pokazuje mechanizmy stojące za wyrachowanym masowym zabijaniem palestyńskich cywilów w Gazie przez Izrael”.
80‑minutowy, mocno polityczny dokument kręcono potajemnie nocą na dachach Tel Awiwu, w czasie trwającej wojny w Gazie. W filmie pojawiają się wywiady z 24 oficerami izraelskiego wywiadu wojskowego, żołnierzami i sygnalistami. Opowiadają, w jaki sposób wybierane są palestyńskie cele – stąd tytuł filmu, wojskowy akronim używany przez izraelskie siły zbrojne na określenie liczby cywilów przewidywanych jako ofiary nalotu w Gazie. Skrót oznacza „Nezek Agavi”, czyli straty uboczne.
Podczas sobotniej gali wręczenia nagród NAZA otrzymała Specjalną Nagrodę Jury. Zaledwie dzień później minister kultury Izraela, Miki Zohar, zapowiedział, że „natychmiast podejmie działania w celu odebrania izraelskiego obywatelstwa” duetowi reżyserskiemu, wprost zrównując krytykę działań Izraela z antysemityzmem.
Według tłumaczenia zamieszczonego na platformie X Zohar nazwał NAZA „odrażającym” filmem, a wyróżnienie w Wenecji „szokującym”. Dodał: „Nienawiść do samych siebie, która pali w twórcach gotowych szkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zebrać oklaski od antysemitów na całym świecie, jest niewyobrażalna i stanowi zdradę państwa”.
Oto tłumaczenie oświadczenia Zohara: „Wygrana odrażającego filmu NZA [sic] na festiwalu w Wenecji jest szokująca. Nienawiść do samych siebie, która pali w twórcach gotowych szkodzić swojej ojczyźnie tylko po to, by zebrać oklaski od antysemitów na całym świecie, jest niewyobrażalna i stanowi zdradę państwa. To właśnie dlatego przeprowadziłem ważną reformę w kinie, aby obywatele Izraela nie musieli już z własnej kieszeni płacić za szkodzenie żołnierzom IDF i Państwu Izrael. Jako minister kultury natychmiast podejmę działania w celu odebrania izraelskiego obywatelstwa tym nikczemnym twórcom za zdradę państwa”.
„Jesteście hańbą i wstydem dla całego narodu Izraela. Znikajcie!” – dodał na X skrajnie prawicowy minister bezpieczeństwa narodowego Izraela, Itamar Ben-Gvir. „Jestem pewien, że wasi przyjaciele, to znaczy nasi wrogowie z Hamasu w Gazie, przyjmą was z otwartymi ramionami”.
NAZA otrzymała podczas weneckiej premiery rekordową, 25‑minutową owację na stojąco. Wcześniej rekord należał do osadzonego w Gazie filmu tunezyjskiej reżyserki Kaouther Ben Hanii, „The Voice of Hind Rajab”, opowiadającego o śmierci 6‑letniej dziewczynki zabitej ogniem izraelskiego wojska podczas próby ucieczki z Gazy wraz z rodziną. Film, który miał premierę w Wenecji w zeszłym roku i znalazł się wśród Najlepszych filmów 2025 roku według Euronews Culture, otrzymał 22‑minutową owację na stojąco.
W przeciwieństwie do Zohara i Ben-Gvira niektórzy chwalą NAZA i jej twórców. Były parlamentarzysta Yousef Jabareen, przewodniczący lewicowej partii Hadash, pogratulował reżyserom nagrody, dziękując im za ujawnienie „tych potwornych zbrodni i brutalnej rzeczywistości w Gazie”.
Z kolei dziennik „Haaretz” napisał w artykule redakcyjnym: „Pokazując swój film na festiwalu w Wenecji, Abraham i Szor próbują zmusić Izraelczyków do zmierzenia się z tym, co już wiedzą: że, delikatnie mówiąc, na sposobie prowadzenia przez Izrael wojny w Gazie ciąży czarna plama”.
Poprzedni film Yuvala Abrahama i Rachel Szor, „No Other Land”, wszedł na ekrany w 2024 roku i opowiadał o przemocy izraelskich osadników wobec palestyńskich społeczności na Zachodnim Brzegu. Zdobył Oscara za najlepszy film dokumentalny.
Hamas zaatakował Izrael 7 października 2023 roku. Ministerstwo zdrowia w Gazie informuje o ponad 73 tys. zabitych w ciągu ostatnich trzech lat izraelskich bombardowań. Organizacje takie jak Amnesty International, Human Rights Watch oraz ONZ określają działania Izraela jako „ludobójstwo” – podobnie jak raport opublikowany w czerwcu przez niezależną komisję ONZ (źródło w Angielski), w którym stwierdzono, że „izraelskie władze i siły bezpieczeństwa celowo brały na cel palestyńskie dzieci, co doprowadziło do ludobójstwa oraz zbrodni masowych w Strefie Gazy i zbrodni wojennych na Zachodnim Brzegu”.
NAZA rozwija ustalenia dziennikarskie z lat 2023–2025 opublikowane przez izraelsko-palestyński magazyn „+972”, hebrajskojęzyczny portal „Local Call” oraz „The Guardian”. Dokument zostanie pokazany w Hiszpanii, na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián 23 września, a następnie na festiwalu „New York Film Festival” 26 września.
Na razie nie ogłoszono oficjalnej daty wejścia filmu do kin, jednak światowe prawa sprzedaży posiada francuski dystrybutor MK2 Films.