Największy czeski festiwal filmowy w Karlowych Warach świętuje 60. edycję, a Jiri Skacel wyjaśnia jego rosnącą popularność wśród młodych kinomanów.
Największe wydarzenie kulturalne w Czechach, międzynarodowy festiwal filmowy, właśnie rusza w uzdrowisku Karlowe Wary.
REKLAMA
REKLAMA
Na coroczne święto kina przyjadą m.in. aktorzy Dustin Hoffman, Maggie Gyllenhaal, Jesse Eisenberg, Juliette Binoche, Jeffrey Wright, Harvey Keitel, Kyra Sedgwick, Kevin Bacon, operator Robert Richardson i wielu innych. Spotkają się z fanami i miłośnikami filmu albo odbiorą Kryształowy Globus za wybitny wkład w światowe kino.
W tym roku w konkursie głównym pokazanych zostanie 12 filmów, 12 w konkursie Proxima, 12 w sekcji pokazów specjalnych oraz dziesiątki innych pełnometrażowych fabuł i dokumentów. Łącznie będzie można obejrzeć nawet 200 filmów.
Czas, tradycja i „secesyjne torty”
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach to drugi najstarszy festiwal filmowy na świecie, po Wenecji. Powstał w 1946 roku, a w tym roku świętuje 80-lecie, choć to dopiero jego 60. edycja.
Dawniej był jedynym festiwalem filmowym klasy A przeznaczonym dla krajów bloku wschodniego. Dlatego w latach 1959–1993 musiał co roku na przemian odbywać się w Moskwie i w Karlowych Warach.
Przetrwał twardy komunizm lat 50., późniejszą okupację w 1968 roku oraz następującą po niej „normalizację” lat 70. i 80.
Po „aksamitnej rewolucji” w latach 90. był jednak o krok od zniknięcia. Pojawiła się konkurencja w postaci festiwalu Golden Golem, organizowanego w Pradze. Ten festiwal jednak całkowicie przestał istnieć już po dwóch latach.
Popularny aktor Jiří Bartoška wziął na siebie organizację festiwalu i w 1994 roku, razem z krytyczką i znawczynią kina Evą Zaoralovą, tchnęli w niego nowe życie. Pod ich kierownictwem festiwal w Karlowych Warach stał się najważniejszym festiwalem w byłym bloku wschodnim. To oni doprowadzili do uniezależnienia festiwalu od Moskwy, a główną ideą Bartoški było to, że festiwal musi pozostać w Karlowych Warach.
„Duże miasto rozmywa festiwal” – mówi Jiří Bartoška w filmie dokumentalnym Milana Kuchynki i Juráska „Musíme to zarámovat!” („Musimy to oprawić!”). „Karlowe Wary – które Le Corbusier opisał jako ‘zbiorowisko secesyjnych tortów’, co jest wspaniałe – zamykają cię w sobie. W Pradze dziennikarz może powiedzieć: ‘Jest trzecia po południu, nakarmię dzieci i zajrzę do pralni chemicznej’. W Karlowych Warach nie – tam trzeba być na miejscu i rozmawiać o filmie…”.
Początki były bardzo trudne, bo ówczesny minister kultury postanowił w ogóle nie wspierać festiwalu filmowego w Karlowych Warach. Jiří Bartoška musiał podpisać wysoki weksel, żeby festiwal mógł się odbyć. Spłacił go w dobrej wierze, a festiwal mógł trwać i rozwijać się.
„Kluczowe było to, że były prezydent festiwalu Jiří Bartoška był bardzo znanym czeskim aktorem, blisko związanym z Václavem Havlem, przyjacielem byłego premiera Václava Klausa. Potrafił rozmawiać z prywatnymi firmami, ze sponsorami. Jego sława przyciągnęła na festiwal inwestorów i sponsorów” – powiedział w rozmowie z Euronews dyrektor wykonawczy Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Karlowych Warach Kryštof Mucha.
Prezydent festiwalu Jiří Bartoška zmarł przed 59. edycją festiwalu, w 2025 roku. Nikt nie przejął tej funkcji, a festiwalem kieruje dziś triumwirat: dyrektor wykonawczy Kryštof Mucha, dyrektor artystyczny Karel Och i dyrektor produkcji Petr Lintimer. Zarządzają wydarzeniem z budżetem około 10 mln euro (250 mln koron czeskich), finansowanym głównie przez sponsorów. Około 20 proc. środków pochodzi od państwa, 10 proc. od miasta i regionu Karlowe Wary, a 70 proc. od prywatnych sponsorów. W innych podobnych festiwalach proporcje są odwrotne.
Festiwal należy do widzów
Co roku festiwal pokazuje ponad 180 pełnometrażowych filmów oraz kilkadziesiąt krótkich metraży z całego świata. W ubiegłorocznej edycji uczestniczyło prawie 10 tys. akredytowanych widzów, 411 filmowców, 1055 akredytowanych profesjonalistów oraz 557 czeskich i zagranicznych dziennikarzy.
Podczas festiwalu odbyło się 465 projekcji filmowych, na które sprzedano ponad 128 tys. biletów. Łącznie pokazano 175 filmów, w tym 108 pełnometrażowych fabuł, 23 pełnometrażowe dokumenty i 44 krótkie metraże. Aż 156 seansów poprzedziły osobiste zapowiedzi ekip filmowych.
„Karlowe Wary są wyjątkowe, bo każdy może tu przyjechać i po prostu kupić bilet” – mówi Kryštof Mucha. „Jeden bilet kosztuje mniej niż 3 euro i to wyróżnia ten festiwal. Nie trzeba być zawodowcem ani filmowcem, nie trzeba pracować w branży. Można po prostu przyjechać do Karlowych War i oglądać filmy”.
Dlatego festiwal jest tak popularny, zwłaszcza wśród młodych ludzi. Co roku przyjeżdżają ich tysiące, choć śpią w namiotach na przygotowanych polach namiotowych. Nazywani są „backpackersami” i zapełniają sale kinowe.
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach potrwa do 11 lipca.