Archeolodzy z CSIC odkopali w Guareñi (Badajoz) rydwan z brązu znany dotąd tylko z Etrurii oraz grecką ceramikę, orientalne wyroby z kości słoniowej i egipskie naczynie z alabastru, co potwierdza istnienie sieci handlowej Tartessów sprzed 2,5 tys. lat.
W obrębie kurhanu w Casas del Turuñuelo, w miejscowości Guareña w prowincji Badajoz, w regionie Vegas Altas del Guadiana, ósma kampania wykopalisk w ramach projektu "Construyendo Tarteso" odsłoniła rydwan z brązu, jakiego dotąd nie notowano na Półwyspie Iberyjskim.
REKLAMA
REKLAMA
Rydwan ma skrzynię zdobioną reliefami: z przodu przedstawienie Aqueloo, bóstwa rzek związanego z zaświatami, po bokach dwa gryfy z głową orła i ciałem lwa, na krańcach dwie postacie ludzkie z uniesionymi ramionami, podtrzymujące całą konstrukcję, osadzoną na dwóch, również dekorowanych kołach.
„To jedno z najważniejszych odkryć dokonanych dotąd w tym tarteskim ośrodku” – podkreśliła dr Esther Rodríguez, współkierująca wykopaliskami.
Rydwan odkryto w południowym sektorze głównego budynku, którego eksploracja zaczęła się w 2015 roku. Zespół badawczy z Instytutu Archeologii w Méridzie, wspólnej jednostki Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC) i Junta de Extremadura, wskazuje, że jedyne znane analogie pochodzą z cywilizacji etruskiej, która osiągnęła największy rozkwit w środkowych Włoszech między VIII a V wiekiem p.n.e.
Ten fakt wzmacnia hipotezę, że obiekt trafił na południowo‑zachodni kraniec półwyspu za pośrednictwem tych samych sieci wymiany, które łączyły Tarteso z resztą basenu Morza Śródziemnego. Jeśli chodzi o jego funkcję, współdyrektor Sebastián Celestino zwrócił uwagę, że może być związany z rytuałami uczt: rydwan odkryto obok pomieszczenia, w którym – jak się przypuszcza – społeczność Casas del Turuñuelo odbyła ostatni wspólny posiłek tuż przed celowym zamknięciem budowli, pod koniec V wieku p.n.e.
Grecja, Egipt i Wschód na jednym stanowisku
Obok rydwanu archeolodzy wydobyli zestaw importowanych artefaktów, który znacząco poszerza obraz zewnętrznych kontaktów Tarteso. Wśród znalezionych obiektów jest ceramika z greckiej Attyki, alabastrowe naczynie pochodzenia egipskiego oraz kilka wyrobów z kości słoniowej zdobionych przedstawieniami wojowników i motywami zwierzęcymi oraz roślinnymi, które wskazują na warsztaty ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.
„Te materiały dostarczają nam wyjątkowych informacji potrzebnych do zrozumienia relacji handlowych między Wschodem a Półwyspem Iberyjskim. Rejestrujemy importy i niepowtarzalne obiekty, które pomagają odtworzyć te sieci wymiany” – wyjaśniła Rodríguez.
Tegoroczna kampania, prowadzona w kwietniu i maju 2026 roku, poszerzyła również wiedzę o samym budynku. Prace w północnym i południowym sektorze kurhanu, który ma 90 m średnicy i 6 m wysokości, pozwoliły zlokalizować nowe pomieszczenia i ciągi komunikacyjne.
W północnym sektorze odkryto ponadto dwa paleniska i brązowy kocioł. Liczba wyrobów ceramicznych była natomiast mniejsza niż w poprzednich kampaniach, co badacze wiążą z charakterem przestrzeni eksplorowanych w tym roku, których funkcja nie została jeszcze jednoznacznie ustalona.
Dziesięć lat wykopalisk i druga faza badań
Stanowisko Casas del Turuñuelo ma za sobą dekadę odkryć, które stopniowo zmieniają obraz Tarteso. W 2017 roku udokumentowano tam ślady największej znanej ofiary ze zwierząt w zachodnim rejonie Morza Śródziemnego. W 2023 roku pojawiły się pierwsze przedstawienia ludzkich postaci tej kultury.
Rok później odkryto łupkową płytę ze scenami wojowników oraz abecadło zapisane południową odmianą pisma paleohiszpańskiego, co dodało kolejną warstwę do znanego materiału. Z kolei w 2025 roku stanowisko odsłoniło najstarszy w zachodnim basenie Morza Śródziemnego ołtarz z greckiego marmuru.
Po zakończeniu prac w terenie projekt wchodzi teraz w fazę laboratoryjną. Konserwacja, dokumentacja i analizy znalezisk prowadzone są w Servicio de Conservación, Restauración y Estudios Científicos del Patrimonio Arqueológico (SECYR) na Uniwersytecie Autonomicznym w Madrycie, który współpracuje przy projekcie od jego początku.
„Druga faza każdych wykopalisk archeologicznych jest niezbędna. Teraz zaczyna się kluczowa praca, która pozwoli nam lepiej zrozumieć funkcje poszczególnych przestrzeni, relacje handlowe, a ostatecznie także życie ludzi, którzy tu mieszkali” – zaznaczyła Rodríguez.
Projekt skupia blisko trzydzieści instytucji i około stu badaczy z Hiszpanii i zagranicy. Otrzymuje wsparcie Diputación de Badajoz i Ayuntamiento de Guareña, a także instytucjonalne wsparcie CSIC oraz Junta de Extremadura.