Podczas oficjalnego otwarcia Pawilonu Stolicy Apostolskiej Watykanu na Biennale w Wenecji, ikona punk rocka Patti Smith zaprezentowała teksty i hymny św. Hildegardy z Bingen, XII‑wiecznej benedyktynki.
Z okazji oficjalnego otwarcia Pawilonu Stolicy Apostolskiej na 61. Biennale Sztuki w Wenecji, mistyczny performance w kościele Santa Maria di Nazareth przedstawiła Patti Smith wraz z Soundwalk Collective.
REKLAMA
REKLAMA
Półgodzinne wydarzenie, przygotowane we współpracy z Onassis Culture, obejmowało trzy utwory stworzone specjalnie na tę okazję. Teksty i hymny, które zaśpiewała ikona amerykańskiej muzyki i autorka tekstów, są autorstwa św. Hildegardy z Bingen, benedyktynki z XII wieku, poetki, uzdrowicielki i kompozytorki.
Jej klasztor znajduje się w Niemczech i wciąż funkcjonuje. Dziś mieszka w nim 30 zakonnic, które żyjąc według nauk mistrzyni, śpiewają i pielęgnują ogrody. Hildegarda z Bingen i jej dzieło były inspiracją dla wielu kompozytorów i muzyków. Jest ona jedną z najbardziej znanych kompozytorek religijnej muzyki monodyczne, którą najczęściej nagrywano w czasach współczesnych.
Wydarzenie odbyło się w kontekście wystawy w Pawilonie Watykańskim zatytułowanej „Ucho jest okiem duszy”. Koncepcja wystawy idealnie wpisuje się w kuratorską propozycję Koyo Kouoh na tegoroczne Biennale, która zakłada zwolnienie tempa i nadanie wystawie spokojniejszego tonu.
Dlatego w pawilonie przyjmuje ona formę dźwiękowej modlitwy. To zaproszenie do kontemplacyjnego słuchania, inspirowane życiem i dziedzictwem św. Hildegardy z Bingen.
Wystawę w Pawilonie Watykanu przygotowali kuratorzy Hans Ulrich Obrist i Ben Vickers, we współpracy z Soundwalk Collective. Ekspozycję można oglądać w dwóch miejscach w Wenecji: w Tajemniczym Ogrodzie Bosych Karmelitów w Cannaregio oraz w kompleksie Santa Maria Ausiliatrice w dzielnicy Castello.
Obejmuje ona zestaw nowych prac 24 artystów**,** zamówionych specjalnie na tę wystawę. Wśród twórców są m.in. Jim Jarmusch, Brian Eno, FKA twigs, Kali Malone i Meredith Monk.
Spośród prac prezentowanych w Pawilonie Watykanu 21 ma formę instalacji dźwiękowych. Odwiedzający zaproszeni są do kontemplacyjnego słuchania i chwili zadumy. Przechodzą przez piękny ogród w słuchawkach na uszach, słuchając nowych utworów, które Soundwalk Collective złożył w jedną dźwiękową kompozycję.
Tuż po muzycznym wydarzeniu z Patti Smith mieliśmy okazję porozmawiać ze Stephanem Crasneansckim, który jest duszą Soundwalk Collective:
„Chcieliśmy przygotować dźwiękową modlitwę jako hołd na inaugurację Pawilonu Watykanu, poświęconą Hildegardzie z Bingen. Zorganizowaliśmy tu wystawę dźwiękową, w której przemierzamy klasztor ukryty w parku. Nadal rosną tu zioła i lecznicze rośliny Hildegardy. Dlatego w klasztornej kaplicy chcieliśmy oddać jej hołd i jednocześnie zainaugurować Pawilon Watykanu. W ramach pawilonu i Biennale w Wenecji proponujemy odwiedzającym przestrzeń do refleksji.
Wywodzę się ze świata dźwięku. Zajmuję się nim od 30 lat. Dlatego właśnie wokół tego pawilonu panuje niesamowity entuzjazm. To coś fantastycznego, bo dźwięk zawsze pozostawał w cieniu. Zawsze służył obrazowi albo był na drugim planie wobec czegoś innego. Sztuka dźwięku i sam dźwięk nigdy nie zostały docenione tak, jak na to zasługują. A tutaj, nagle, w tym ogrodzie nie ma nic poza dźwiękiem. I to dźwięk pozwala przeżyć zupełnie nowe doświadczenie. Nie widzi się żadnych dzieł sztuki, obrazów ani niczego podobnego, jest tylko natura, która naprawdę wydobywa dźwięk. Brzmi on z pełną mocą i ta przestrzeń staje się prawdziwym hołdem dla dźwięku.
Hildegarda z Bingen koncentruje się przede wszystkim na muzyce, śpiewie i naturze. I używa do tego słowa viriditas. Odnosi się ono do idei zielonej siły, żywotności i bycia obecnym, tak aby świat mógł się przed nami rozwijać. Wykorzystywała śpiew, ogrodnictwo i naturę, żeby nas uziemić, przywrócić do pełnej obecności.
Dlatego w tej dźwiękowej modlitwie, którą stworzyliśmy z Patti Smith, zależało nam także na pogłębieniu tego kontemplacyjnego nastroju i otwarciu serc”.
Soundwalk Collective to międzynarodowy, eksperymentalny kolektyw sztuki dźwięku, założony w 2001 roku przez Stephana Crasneanskiego, do którego w 2008 roku dołączył Simone Merli. Zespół działa w Berlinie i Nowym Jorku. Kilkakrotnie współpracował z Patti Smith:
„Z Patti Smith współpracujemy od dawna, to już prawie 15 lat. Spotkaliśmy się przypadkiem w samolocie i nazwaliśmy to przeznaczeniem. Od tamtej pory pracowaliśmy razem wiele razy. Gdy pojawiła się możliwość pracy dla Watykanu, natychmiast zadzwoniłem do Patti i zaproponowałem jej, by stworzyła ten utwór i dołączyła do grona artystów biorących udział w projekcie.
I kiedy trafiliśmy do tego ogrodu i zobaczyłem małą kaplicę Santa Maria na jego końcu, zadzwoniłem do Patti i powiedziałem: „To jest twoja kaplica. Tu powinniśmy nagrać twój głos i stworzyć twoje dzieło”. Ostatecznie nagraliśmy je w Nowym Jorku i przygotowaliśmy hołd dla Matki Bożej, w którym Patti staje się Maryją. Ucieleśnia ją jako kobietę, jako matkę”.
Jakie wrażenie wynosi z pawilonu odwiedzający?
„Duch Hildegardy. Taki był nasz zamysł i na tym opiera się cały projekt spaceru po Tajemniczym Ogrodzie. To tak, jakby wchodziło się w czas i przestrzeń, w dźwięk i muzykę. Sam dźwięk nie zna jednak czasu. Jest zawsze obecny. Dźwięk morza istniał na długo przed nami i będzie tu długo po nas. Dźwięk nie funkcjonuje w naszym czasie. To my wymyślamy czas, dźwięk czasu nie zna”.
Performance Patti Smith z Soundwalk Collective odbył się w piątek 8 maja w kościele Santa Maria di Nazareth w Wenecji.
26 października usłyszymy ich także w Atenach, gdzie przygotowują wyjątkowy projekt z Jimem Jarmuschem, organizowany przez Fundację Onassis Stegi.