Jedenaście lat po inauguracji wystawa „Zanurzone Lasy” autorstwa Takashiego Amano żegna się z oceanarium w Lizbonie. To zamknięcie cyklu zarówno dla odwiedzających, jak i dla pracowników, którzy pozostawiają za sobą tysiące godzin pracy pod wodą.
Praca ta wymaga najwyższej precyzji. Akwarysta z Oceanário de Lisboa (Oceanarium Lizbońskie) z niezwykłą dbałością o szczegóły wygładza piasek w akwarium ekspozycji „Florestas Submersas” (czyli „Zanurzone Lasy”).
REKLAMA
REKLAMA
To zadanie wiąże się z długotrwałym nurkowaniem. Wygładzanie dna akwarium, mające na celu usunięcie wszelkich śladów zakłóceń i obecności człowieka w tym ekosystemie, jest ostatnim etapem po przycinaniu roślin, które tworzą tę podwodną aranżację. Delikatne, a zarazem precyzyjne cięcia pozwalają kontrolować roślinność w tym 40-metrowym zbiorniku, który mieści łącznie 160 000 litrów słodkiej wody.
Ekspozycja została zaprojektowana ponad dekadę temu przez japońskiego artystę i twórcę akwariów naturalnych Takashiego Amano.
Każdego dnia, jeszcze przed otwarciem dla zwiedzających, akwaryści pracujący przy instalacji nurkują, aby przeprowadzić konserwację i czyszczenie. Od 2015 roku, kiedy wystawa została otwarta, odnotowano około 11 000 godzin specjalistycznych nurkowań. Celem tej pracy jest utrzymanie wizji jej twórcy.
„To niemal niewyobrażalne. Żadne inne akwarium nie generuje tylu godzin pracy pod wodą, a jest to absolutnie konieczne, ponieważ mówimy o zbiorniku o długości 40 metrów - nie możemy o tym zapominać” - wyjaśnił dla Euronews Tiago Reis, koordynator ds. gatunków w oceanarium.
„To wciąż największe naturalne akwarium na świecie, dlatego musimy dzielić je na strefy. Pracujemy według harmonogramu nurkowań i codziennie schodzi pod wodę około 3–4 osoby, aby wszystko było dokładnie takie, jak zaplanował jego twórca, Takashi Amano”.
Fotograf krajobrazu i jeden z najbardziej wpływowych akwarystów na świecie, Takashi Amano, zmarł cztery miesiące po otwarciu wystawy. Stworzył on akwarium, które do dziś uznawane jest za największe „akwarium naturalne” na świecie.
Koncepcja ta również wywodzi się od niego i polega na odtwarzaniu struktury ekosystemu, w którym rośliny i organizmy współdziałają oraz współistnieją w akwarium, inspirowanym procesami zachodzącymi w naturze.
Aby czerpać inspirację i wskazówki, Amano przez całe życie podróżował po lasach na kilku kontynentach, promując jednocześnie większą świadomość ekologiczną i znaczenie ochrony ekosystemów. Jego akwarium uznawane jest za jedną z najważniejszych części jego spuścizny.
Koniec pewnej ery
Początkowo zaplanowana jako trzyletnia wystawa czasowa, ekspozycja znacznie przekroczyła przewidywany czas trwania. „Stało się tak, ponieważ akwarium z biegiem lat wciąż było utrzymywane i spełniało swój cel, jakim było wywoływanie wrażenia na odwiedzających” – wyjaśnia Tiago Reis.
Po 11 latach i ponad dziesięciu milionach odwiedzających cykl Takashiego Amano w oceanarium dobiegł końca. „Uważamy, że gdybyśmy chcieli przedłużyć to akwarium, moglibyśmy przekroczyć wizję samego autora, ponieważ z czasem ono się zmienia, i byłoby to w pewnym sensie niezgodne z jego zamysłem, gdybyśmy chcieli je utrzymywać bez końca” – mówi Tiago Reis.
Od 30 czerwca wystawa nie będzie już dostępna dla zwiedzających - to zamknięcie cyklu, zgodne z pierwotną wizją Takashiego Amano.
„Akceptujemy to zakończenie, między innymi dlatego, że stoi za nim japońska filozofia wabi-sabi, która przypomina, że nic nie jest wieczne. Sam Takashi Amano podkreślał, że akwarium kiedyś się zakończy i że należy to przyjąć, ponieważ jest to naturalny element cyklu tego ekosystemu.”
To żywa wystawa, która ma dać nowe życie obecnym tu gatunkom. Zwierzęta zostaną „przeniesione do innych instytucji spełniających wymogi dobrostanu zwierząt, których przestrzega Oceanarium Lizbońskie” – mówi Tiago Reis. „Po zamknięciu akwarium będzie oczywiście nadal funkcjonować, aż znajdziemy dedykowane instytucje, które je przyjmą” - dodaje.
Akwarium jest domem dla około 40 gatunków tropikalnych ryb słodkowodnych, 46 gatunków roślin wodnych oraz ponad 10 000 żywych organizmów. Według oceanarium, konstrukcja obejmuje także 12 ton piasku, 25 ton skał wulkanicznych oraz 78 pni drzew.
Ponowne odkrywanie „Podwodnego lasu”
Choć kultowa wystawa dobiegła końca, nadal można ją odwiedzać w wybranych formach. Osoby, które już ją znają, mogą na nowo odkryć wizję Takashiego Amano.
Po wcześniejszej rezerwacji możliwe jest zwiedzanie akwarium „od zaplecza”. Podczas około 60-minutowej wizyty, w towarzystwie edukatora morskiego, można poznać codzienną pracę przy jego utrzymaniu i dowiedzieć się więcej o jego funkcjonowaniu.
„Organizujemy wycieczki za kulisy, podczas których można zobaczyć wszystkie narzędzia, których używamy - w tym te, które powstały we współpracy z japońskimi zespołami. Pokazujemy nasz sposób pracy, ponieważ w rzeczywistości żadne inne akwarium na świecie nie podjęło się czegoś takiego” - wyjaśnia Tiago Reis.
Dodatkowo, w wybrane dni możliwe jest także obserwowanie na żywo procesu przycinania roślin w trakcie godzin otwarcia dla zwiedzających.