Prezydent USA Trump mówi o wojnie w Iranie trwającej cztery tygodnie. Eksperci ekonomiczni ostrzegają jednak w Euronews, że jeśli konflikt potrwa dłużej, euro może się niebezpiecznie osunąć. Wybitny ekonomista Daniel Stelter przewiduje nawet recesję w tym scenariuszu.
Trwająca od końca lutego wojna w Iranie wywołała szok cen energii (ropy, benzyny, oleju napędowego, gazu) wraz z blokadą najważniejszego szlaku handlowego Ormuz przez irański reżim. Wyższe koszty dla konsumentów i energochłonnych gałęzi przemysłu (chemikalia, stal) również wywierają presję na niemiecką gospodarkę - która już cierpi z powodu niestabilnej gospodarki.
REKLAMA
REKLAMA
Teraz cierpi również euro - obecnie wyceniane około 1,16 dolara amerykańskiego. Euro może ucierpieć szczególnie mocno, jeśli zmaterializuje się scenariusz wojny w Iranie trwającej znacznie dłużej niż "cztery tygodnie" ogłoszone przez prezydenta USA.
Ekonomista Daniel Stelter ostrzega w Euronews: "Już strukturalnie słabe euro - z powodu niskiego wzrostu, wysokiego zadłużenia i niezgody politycznej - znalazłoby się pod dalszą presją, ponieważ kapitał napłynąłby do inwestycji dolarowych, które są uważane za bezpieczne".
Główny ekonomista ING Bank, Carsten Brzeski, również ostrzega w Euronews: "W takim scenariuszu dolar byłby pierwszym, który by wzrósł, a euro dalej by słabło".
Jak niebezpiecznie nisko może spaść euro?
Tak zwany "najgorszy scenariusz" dla euro zmaterializowałby się w przypadkudługotrwałej regionalnej eskalacji na Bliskim Wschodzie z ogromnymi zakłóceniami energetycznymi wpływającymi na Europę. W trybie kryzysowym inwestorzy sprzedaliby swoje inwestycje, takie jak akcje, i uciekliby do "bezpiecznych przystani", takich jak dolar amerykański (uważany za "walutę kryzysową numer jeden").
Rezultat wyglądałby następująco: Wielu kupuje dolary, dolar staje się droższy, euro spada.
Główny ekonomista ING Carsten Brzeski wyjaśnia: "Jeśli blokada Ormuz potrwa dłużej, tj. kilka tygodni, cena ropy powinna również wzrosnąć do 100 USD/b i więcej. W takim scenariuszu dolar wzrósłby jako pierwszy, a euro spadłoby jeszcze bardziej. Prawdopodobnie do około 1,10 EUR/USD".
W takim przypadku kurs wymiany euro do dolara amerykańskiego może spaść do poziomu między 1,10 a 1,12 lub znacznie niżej. Oznacza to, że za jedno euro otrzymalibyśmy tylko 1,10 dolara (zamiast obecnych 1,16 dolara).Byłaby to znaczna utrata wartości w stosunku do dolara, około 5 do 8 procent. Wakacje w USA (hotele, loty, zakupy) również stałyby się droższe, a importowane towary (ropa, elektronika, surowce) kosztowałyby więcej po przeliczeniu na euro. Spadek o 5 do 8 procent w nadchodzących tygodniach byłby najsłabszym poziomem od czasu kryzysu energetycznego w latach 2022/23.Taki rozwój sytuacji "niekoniecznie oznacza recesję" w Niemczech - "ale ten najgorszy scenariusz byłby ogromnym hamulcem dla ożywienia, które obecnie się pojawia", wyjaśnia Brzeski.
Makroekonomista Daniel Stelter przewiduje nawet głęboki spadek: "W najgorszym przypadku uważam, że euro może zejść znacznie poniżej minimów z kryzysu energetycznego 2022/23 - w tym czasie tymczasowo poniżej parytetu z dolarem - tj. scenariusz 0,90 do 0,95 dolara za euro". W fazie paniki "tymczasowo poniżej".
Recesja? Poważne konsekwencje dla Niemiec
Z drugiej strony ekonomista Daniel Stelter widzi szczególnie poważne konsekwencje dla Niemiec w najgorszym scenariuszu - blokada przez kilka miesięcy, przedłużająca się wojna, zniszczenie kluczowej infrastruktury. "W rezultacie ceny ropy naftowej znacznie przekroczyłyby 100 dolarów, a ceny gazu byłyby jeszcze droższe".
Według Daniela Steltera doprowadziłoby to do recesji: "Wyższe ceny energii działają jak dodatkowy podatek, tłumiąc konsumpcję i inwestycje. Już słabe kraje uprzemysłowione, takie jak Niemcy, popadną w głęboką recesję, a cała strefa euro w co najmniej techniczną recesję".Stelter ostrzega również przed stagflacją: "Połączenie wysokiej inflacji spowodowanej energią i jednoczesnym spadkiem PKB - powtórka, ale w zaostrzonej formie, tego, co widzieliśmy od 2022 r.".
Stelter przewiduje następujące informacje na temat rynków akcji: Marże zysku sektorów energochłonnych (chemikalia, stal, motoryzacja, inżynieria mechaniczna) załamią się. Europejskie indeksy prawdopodobnie spadną "znacznie gwałtowniej niż rynki amerykańskie". Model biznesowy "energia na wejściu, przemysł na wyjściu" znajdzie się pod ponowną presją.
Stagflacja, czyli wysoka inflacja i słaby wzrost, może doprowadzić niemiecki rynek akcji DAX do fali wyprzedaży. Wielu inwestorów mogłoby zatem sprzedać swoje akcje w tym samym czasie w wyniku paniki.
Im dłuższa blokada, tym gorsze konsekwencje
Stelter: "Decydującym czynnikiem jest to, że im dłużej trwa blokada i im bardziej widoczne stają się szkody dla realnej gospodarki, tym bardziej prawdopodobne jest, że rynek wyceni strukturalną słabość euro, a nie tylko krótkoterminowy szok".
Stwarza to nierównowagę na rynkach stóp procentowych i obligacji: "Ostatecznie EBC musiałby ponownie silniej interweniować na rynku, aby zapobiec nowemu kryzysowi zadłużenia", mówi Stelter. Wynika to z faktu, że "nominalne rentowności na długim końcu mogłyby początkowo wzrosnąć z powodu obaw o inflację, ale jednocześnie stres wśród krajów o wysokim zadłużeniu, w tym Francji, wzrósłby z powodu rosnących premii za ryzyko".
Nawet "ekstremalne skoki cen" są możliwe, ostrzega Stelter, w przypadku eskalacji, takich jak ataki na tankowce lub fizyczne uszkodzenia infrastruktury. Doszłoby wówczas do "energetycznego czarnego łabędzia" w sektorze energetycznym, z daleko idącymi konsekwencjami, takimi jak nagłe zakłócenia dostaw lub eksplozje cen, które wstrząsnęłyby światową gospodarką. "Taki szok ponownie wywołałby debatę na temat racjonowania, wstrzymania produkcji i przeniesienia przemysłu za granicę", mówi Stelter.Eksport może również załamać się pomimo korzystnego kursu euro, który teoretycznie sprawia, że niemiecki eksport jest tańszy. Powód: globalny popyt załamuje się, ponieważ wyższe ceny energii wpływają na gospodarkę światową jako całość, zwłaszcza w krajach zależnych od energii, takich jak Chiny, Indie i USA. W rezultacie tamtejsi przedsiębiorcy wydają mniej pieniędzy, co oznacza mniej zamówień dla niemieckiego przemysłu.
Ekonomista: "Zwiększa wątpliwości co do stabilności porządku monetarnego w strefie euro"
Europejski Bank Centralny (EBC) może znaleźć się w trudnej sytuacji. Ma on prawny mandat do utrzymywania inflacji na poziomie około dwóch procent w średnim okresie.
Jeśli wojna z Iranem potrwa tylko przez krótki czas, EBC będzie musiał obniżyć stopy procentowe, aby wesprzeć gospodarkę: Niższe stopy procentowe sprawiają, że pożyczki są bardziej korzystne - może to pobudzić inwestycje i konsumpcję.
Jeśli jednak wojna z Iranem potrwa dłużej, pojawi się problem dla EBC: EBC nie byłby wówczas w stanie obniżyć stóp procentowych w ramach pomocy gospodarczej z powodu powrotu inflacji - zamiast tego musiałby wstrzymać lub nawet podnieść stopy procentowe. Euro prawdopodobnie pozostałoby pod presją. Jednocześnie gospodarka straciłaby impet - w najgorszym przypadku stagnacja i recesja byłyby nieuchronne. Spowodowałoby to ucieczkę kapitału z Europy (inwestycje, akcje, euro).
Ekonomista Stelter wylicza inflację: "Rosnące ceny energii matematycznie podniosłyby stopę inflacji w strefie euro o co najmniej dodatkowy punkt procentowy, jeśli ceny pozostaną wysokie przez kilka miesięcy".
Jednocześnie wzrost gospodarczy załamuje się, co według Steltera jest "klasyczną pułapką stagflacji". Wyjaśnia on: "Z politycznego punktu widzenia rośnie presja na wspieranie wysoce zadłużonych krajów poprzez niskie stopy procentowe i skup obligacji; stawia to EBC jeszcze bardziej w roli ukrytego finansowania państwowego - na co zwracam uwagę od lat. Zgodnie z logiką mojej poprzedniej argumentacji, taki konflikt zwiększa wątpliwości co do długoterminowej stabilności obecnego porządku monetarnego w strefie euro".
"Nie byłoby problemu, gdyby konflikt szybko się zakończył"
Szybka deeskalacja wojny w Iranie i konflikt na Bliskim Wschodzie trwający nie dłużej niż 4-5 tygodni mogłyby przywrócić euro na nieco lepszy kurs. Jak dotąd nie jest jasne, kiedy i jak zakończy się wojna w Iranie.
Poważny opór w Iranie i ze strony reżimu mułłów przeciwko tak zwanej "zmianie reżimu" - co oczywiście chcą osiągnąć USA i Izrael - może w najgorszym przypadku przeciągnąć konflikt na miesiące.
Daniel Stelter podkreśla: "Nie byłoby problemem, gdyby konflikt zakończył się w ciągu kilku tygodni, a krytyczna infrastruktura energetyczna w Arabii Saudyjskiej i Katarze nie została znacząco uszkodzona".