Władze w Caracas przez pięć lat wysłały 127 ton złota banku centralnego do szwajcarskich rafinerii. Szukały gotówki i zabezpieczenia, gdy w Wenezueli pogłębiał się kryzys zadłużeniowy.
Dziesięć lat temu Wenezuela potajemnie wywiozła ze swoich rezerw złoto warte prawie 4,7 mld franków szwajcarskich (5,05 mld euro), by je przetopić i sprzedać na rynkach międzynarodowych.
W ciągu pięciu lat Wenezuela przerzuciła lotniczo do Szwajcarii 127 ton złota. Później trop tego kruszcu ustaliła szwajcarska służba celna, która rejestruje i raportuje cały przywóz i wywóz.
Szwajcaria jest jednym z głównych światowych centrów handlu złotem. Pod względem wartości to największy na świecie importer i eksporter tego kruszcu. Dane tamtejszej służby celnej pokazują w ostatnich latach ogromne napływy i odpływy kruszcu.
Co kluczowe dla kraju takiego jak Wenezuela, który próbuje spieniężyć złoto ze swoich rezerw banku centralnego, w Szwajcarii działają jedne z największych rafinerii na świecie. Należą do nich Valcambi, PAMP i Argor-Heraeus, skupione głównie w kantonie Ticino.
Rafinerie przetapiają metal na sztabki w najwyższym, akceptowanym na świecie standardzie „Good Delivery”. Wystawiają też dokumenty i certyfikaty, które ułatwiają transport i sprzedaż złota na rynkach globalnych.
Szwajcarski rząd wcześniej nie ujawniał danych o transferach wenezuelskiego złota. To zgodne z tradycją maksymalnej dyskrecji finansowej, która wciąż przyciąga i czołowych biznesmenów, i przywódców o autorytarnych skłonnościach szukających miejsca na przechowanie lub upłynnienie aktywów.
Jak podał szwajcarski nadawca publiczny SRF, rząd Nicolása Maduro wywoził złoto za granicę jako „akt desperacji”, by uniknąć bankructwa państwa. Część kruszcu sprzedano, a część zastawiono pod pożyczki i refinansowanie długu.
Gdy w 2017 roku Wenezuela popadła w niewypłacalność, kraj był już praktycznie odcięty od normalnego refinansowania i kończyły mu się rezerwy wymienialnej waluty.
Dokument policy paper z 2017 roku autorstwa Center for International Governance Innovation (CIGI) szacował wówczas lukę finansową na ponad 15 mld dol. (12,84 mld euro). Obsługa długu obligacyjnego sięgała ok. 12 mld dol. (10,27 mld euro), a po uwzględnieniu płatności wobec Chin rosła do blisko 20 mld dol. (17,1 mld euro).
Wenezuela miała „znaczną lukę finansową” i „niewiele aktywów ani narzędzi polityki, by ją zamknąć”, oceniał CIGI w analizach publikowanych, gdy Maduro przerzucał złoto do Szwajcarii.
Wpływy z eksportu ropy, głównego źródła dolarów dla państwa wtedy i dziś, załamały się. CIGI oceniał, że „przychody z eksportu są rozpaczliwie niewystarczające, by obsłużyć w tym roku dług obligacyjny”.
Według SRF część wenezuelskiego złota po przetopieniu trafiła prawdopodobnie do innych krajów, m.in. do Wielkiej Brytanii, która także jest kluczowym węzłem handlu złotem, a Wenezuela sprzedała dużą partię Turcji.
Wówczas import do Szwajcarii nie naruszał żadnych sankcji. Dziś takie transakcje byłyby jednak mało prawdopodobne, bo w 2018 roku Rada Federalna zaostrzyła przepisy dotyczące operacji finansowych po wprowadzeniu szerokich sankcji wobec Wenezueli, dostosowując się do środków UE.
Próba uniknięcia niewypłacalności poprzez wywiezienie rezerw złota za granicę w dużej mierze się nie powiodła. Już w 2017 roku Wenezuela nie była w stanie wywiązać się ze zobowiązań i nie spłacała ani długu, ani odsetek.
Obecny dług zagraniczny kraju szacuje się na nawet 170 mld dol. (145,4 mld euro). To równowartość dwukrotności rocznego PKB, co w praktyce oznacza bankructwo.