Gospodarka technologiczna Izraela ma w 2026 r. wyprzedzić Szwecję i Irlandię i wejść do grona 25 największych – ocenia MFW. Czego Europa może się z niej nauczyć.
Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) Izrael jest na dobrej drodze, by do końca roku stać się 25. co do wielkości gospodarką świata. W październikowej prognozie na 2026 rok MFW szacuje nominalny produkt krajowy brutto (PKB) na około 747 mld dolarów, co pozwoliłoby Izraelowi wyprzedzić w globalnym zestawieniu Szwecję i Irlandię.
Dane te pojawiają się w momencie, gdy ponad 700 uczestników, w tym ponad 200 gości z Europy, spotyka się na szczycie ELNET Jerusalem Summit, organizowanym od 22 do 24 listopada. Na agendzie dominują kwestie zacieśniania współpracy między Izraelem a Europą w dziedzinie bezpieczeństwa, technologii, badań naukowych i handlu.
Mimo trwających napięć geopolitycznych MFW prognozuje wzrost gospodarczy na poziomie 4,5 proc. w 2026 roku. Bank Izraela jest jeszcze bardziej optymistyczny: przewiduje wzrost o 5,6 proc. w tym roku i 7,5 proc. w 2027 roku, choć wyższe szacunki obejmują również produkcję zagraniczną izraelskich firm. Po wyłączeniu tej aktywności bank centralny oczekuje wzrostu krajowego PKB o 3,4 proc. w 2026 roku i 5,1 proc. w 2027 roku.
Te dane wskazują na gospodarkę o dużym potencjale odbudowy i rozwoju, mimo trudnych warunków bezpieczeństwa.
Silnik izraelskiego sukcesu gospodarczego
Jednym z kluczowych wyjaśnień dobrych wyników izraelskiej gospodarki jest sektor technologiczny.
Przez kilka dekad Izrael rozwinął silnie powiązany ekosystem innowacji. Szczególnie mocne pozycje ma w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji, oprogramowaniu, półprzewodnikach, technologiach medycznych oraz innowacjach związanych z obronnością.
Zgodnie z raportem Israel Innovation Authority „State of High-Tech 2026” sektor ten odpowiadał w 2025 roku za 18,3 proc. izraelskiego PKB oraz około 58 proc. eksportu kraju.
Liczby te pokazują, jak ważna dla gospodarki Izraela stała się technologia. Firmy wysokich technologii nie tylko bezpośrednio generują aktywność gospodarczą, lecz także przyciągają międzynarodowy kapitał, tworzą wysoko kwalifikowane miejsca pracy i łączą izraelskie przedsiębiorstwa z klientami oraz partnerami na całym świecie.
Badania i rozwój odgrywają w tym sukcesie centralną rolę.
Według statystyk OECD dotyczących badań i rozwoju Izrael przeznaczył w 2024 roku około 6,8 proc. PKB na prace badawczo‑rozwojowe – to jeden z najwyższych udziałów na świecie. Dla porównania, według Eurostatu Unia Europejska wydawała na B+R około 2,3 proc. PKB.
Ta różnica odzwierciedla wyjątkowe znaczenie branż opartych na intensywnych badaniach w izraelskiej gospodarce. Pokazuje też, jak trwałe inwestowanie w innowacje może stać się jednym z głównych wyróżników rozwoju gospodarczego kraju.
Inny model relacji między nauką, biznesem i przedsiębiorczością
Model innowacji w Izraelu opiera się na bliskich powiązaniach między uniwersytetami, prywatnymi firmami, inwestorami a sektorem publicznym.
Istotnym elementem tego systemu jest Israel Innovation Authority, urząd wspierający badania technologiczne, firmy na wczesnym etapie rozwoju oraz innowacje przemysłowe. Jego działania pomagają przedsiębiorstwom rozwijać nowe technologie i zbliżać je do komercyjnego wykorzystania.
Izrael korzysta też z kultury biznesowej, w której przedsiębiorczość i eksperymentowanie z nowymi technologiami są dobrze zakorzenione. Inwestorzy typu venture capital odgrywają ważną rolę w finansowaniu obiecujących młodych firm, co odzwierciedla dużą gotowość do podejmowania ryzyka i inwestowania w innowacyjne pomysły, nawet gdy powodzenie rynkowe nie jest pewne.
Kolejną cechą wyróżniającą izraelski sektor technologiczny jest międzynarodowa orientacja firm.
Przy stosunkowo niewielkim rynku krajowym izraelskie przedsiębiorstwa technologiczne często już na wczesnym etapie muszą szukać klientów za granicą. Międzynarodowi odbiorcy, inwestorzy i partnerzy handlowi stają się więc kluczowym elementem ich strategii biznesowych.
Szczególnie ważnym partnerem pozostają Stany Zjednoczone. Obowiązująca od 1985 roku umowa o wolnym handlu między USA a Izraelem stworzyła ramy dla zacieśniania relacji gospodarczych obu państw.
Wojna, wydatki obronne i odporność gospodarki
Rozwój technologiczny Izraela dokonywał się na tle trudnej sytuacji geopolitycznej.
Operacje wojskowe, mobilizacja rezerwistów, niedobory siły roboczej oraz zakłócenia w działalności firm wywierają presję na gospodarkę. Wyższe wydatki obronne dodatkowo obciążają finanse publiczne.
Mimo to izraelski sektor technologiczny nadal utrzymuje znaczący zasięg międzynarodowy.
Częścią tego obrazu jest przemysł obronny. Firmy takie jak Elbit Systems, Rafael czy Israel Aerospace Industries rozwinęły zaawansowane kompetencje m.in. w dziedzinie obrony przeciwrakietowej, radarów, dronów i elektroniki wojskowej.
Część wiedzy i rozwiązań powstających w badaniach związanych z obronnością znajduje zastosowanie także w branżach cywilnych, szczególnie w cyberbezpieczeństwie, komunikacji i zaawansowanej inżynierii.
Nie należy jednak mylić wydatków wojskowych z dobrobytem gospodarczym. Nakłady na obronę generują poważne koszty i mogą ograniczać środki dostępne na edukację, transport, ochronę zdrowia oraz inne inwestycje wspierające długoterminowy wzrost.
„Economic Survey of Israel 2025” OECD analizuje wyzwania gospodarcze związane z konfliktem oraz potrzebę ochrony inwestycji w infrastrukturę, kompetencje i produktywność.
Izrael nadal stoi przed wyzwaniami gospodarczymi
Mimo silnego sektora technologicznego Izrael wciąż mierzy się z poważnymi problemami gospodarczymi. W lipcowej ocenie z 2026 roku MFW ostrzegł, że inflacja może przejściowo wzrosnąć z powodu wyższych cen energii i niedoborów podaży, mimo umacniania się szekla.
Skutki trwających konfliktów – w tym wysokie wydatki obronne i niedobory siły roboczej – mają również ograniczać wzrost gospodarczy w średnim okresie.
Zgodnie z analizą MFW od dawna utrzymujące się trudności na rynku pracy, szczególnie stosunkowo niska aktywność zawodowa ultraortodoksyjnych Żydów oraz arabskich Izraelek, mogą w średniej perspektywie hamować tempo rozwoju gospodarki.
Czego Europa może się nauczyć od mniejszej gospodarki?
Mimo to doświadczenia Izraela oferują kilka lekcji dla europejskich decydentów, zwłaszcza gdy Unia Europejska próbuje poprawić produktywność, pobudzić innowacje i skuteczniej konkurować na globalnych rynkach technologii.
Europa dysponuje już światowej klasy uniwersytetami, instytucjami naukowymi, rozwiniętym przemysłem i dużym rynkiem konsumenckim. Wyzwaniem jest nie tylko tworzenie nowych pomysłów, lecz częstsze przekładanie ich na udane firmy zdolne do ekspansji międzynarodowej.
Doświadczenia Izraela wskazują kilka obszarów, w których Europa mogłaby wzmocnić swoje podejście.
Po pierwsze, uczynić innowacje długoterminowym priorytetem gospodarczym. Badania i rozwój wymagają trwałego zaangażowania przedsiębiorstw, inwestorów i rządów. Wsparcie publiczne może pobudzać inwestycje prywatne, zwłaszcza w technologie, w których zwrot komercyjny pojawia się dopiero po wielu latach.
Po drugie, zacieśnić współpracę między uniwersytetami a biznesem. Odkrycia naukowe przynoszą większą wartość gospodarczą, gdy przekładają się na konkretne produkty i usługi. Europa mogłaby rozwijać istniejące partnerstwa badawcze, usprawniać mechanizmy transferu technologii i ułatwiać przedsiębiorcom komercjalizację wyników badań akademickich.
Po trzecie, ułatwić rozwój start‑upów i wzmacniać gotowość do podejmowania ryzyka. W Europie powstaje wiele innowacyjnych młodych firm, ale obiecujące przedsiębiorstwa często mają trudności ze zdobyciem finansowania potrzebnego do ekspansji międzynarodowej. Lepszy dostęp do kapitału wysokiego ryzyka, bardziej zintegrowane rynki finansowe oraz większa skłonność inwestorów do wspierania ambitnych projektów mogłyby pomóc europejskim firmom w globalnej konkurencji. Izraelska kultura przedsiębiorczości pokazuje, jak ważne jest akceptowanie ryzyka biznesowego jako integralnej części procesu innowacji.
Po czwarte, wzmacniać współpracę w strategicznych branżach. Doświadczenia Izraela pokazują, że kompetencje w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji, elektronice i zaawansowanej inżynierii mogą wspierać różne sektory gospodarki. Europa mogłaby promować bliższą współpracę między uczelniami, biznesem cywilnym i programami badań strategicznych, przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń.
Wreszcie po piąte, wspierać silniejszą orientację na rynki zagraniczne. Izraelskie firmy technologiczne często od początku celują w klientów globalnych. Europejskie przedsiębiorstwa mogłyby pełniej wykorzystywać jednolity rynek UE, zapewniający dostęp do około 450 mln konsumentów, jako fundament ekspansji międzynarodowej. Choć różnice regulacyjne i narodowe nadal istnieją, bardziej zintegrowany rynek może ułatwiać rozwój firm w całej Europie i wzmacniać ich pozycję na świecie.
Dla Europy wniosek jest jasny: konkurencyjność gospodarcza zależy nie tylko od wielkości rynku czy bazy przemysłowej, lecz także od zdolności do przekuwania wiedzy w rynkowo udane pomysły.
Europa dysponuje już znaczną częścią wiedzy naukowej, potencjału przemysłowego i zasobów finansowych potrzebnych, by ten cel osiągnąć. Wyzwaniem jest lepsze powiązanie tych atutów, wspieranie obiecujących firm w fazie wzrostu oraz uczynienie innowacji silniejszym motorem rozwoju gospodarczego.
Celem powinno być więc selektywne czerpanie z izraelskich osiągnięć, przy jednoczesnym zachowaniu cech, które czynią gospodarki europejskie wyjątkowymi.
Współpraca europejsko‑izraelska: polityczne wyzwania
W gronie zapowiedzianych europejskich uczestników szczytu ELNET Jerusalem Summit są m.in. były premier Francji Manuel Valls, były minister spraw zagranicznych Włoch i obecny specjalny przedstawiciel UE Luigi Di Maio, były minister spraw zagranicznych Czech Jan Lipavský, ambasador Niemiec w Izraelu Alexander Graf Lambsdorff oraz wicemarszałek Senatu RP Michał Kamiński.
Grecję reprezentuje wiceminister gospodarki narodowej i finansów Dimitrios Markopoulos, a wśród prelegentów widnieje także Jekaterina Rojaka, przewodnicząca komisji innowacji w parlamencie Litwy. Prezydent Izraela Isaac Herzog ma zabrać głos podczas konferencji.
Zwolennicy zacieśniania współpracy widzą szansę w połączeniu izraelskich kompetencji w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji i zaawansowanych technologiach z potencjałem przemysłowym i naukowym Europy.
Relacje gospodarcze rozwijają się jednak na politycznie wrażliwym tle. W ramach UE poglądy na przyszłość stosunków z Izraelem są podzielone. Część państw członkowskich i parlamentarzystów domaga się ograniczeń w handlu lub rewizji niektórych zapisów układu stowarzyszeniowego UE–Izrael. Choć propozycje te nie uzyskały dotąd wystarczającego poparcia, pokazują złożoność polityczną towarzyszącą zacieśnianiu współpracy gospodarczej.
Mimo tych napięć rozwój gospodarczy Izraela, zwłaszcza jego osiągnięcia w dziedzinie technologii i innowacji, pozostaje ważnym tematem samym w sobie, przynosząc cenne wnioski dla europejskich firm i decydentów.