Liderzy technologiczni, m.in. Yann LeCun, noblista Philippe Aghion oraz szefowie ElevenLabs i Lovable, apelują do UE o inwestycje w AI w budżecie na lata 2028–2034.
Dziesiątki europejskich założycieli firm technologicznych i naukowców ostrzegają, że okno rywalizacji w dziedzinie sztucznej inteligencji szybko się zamyka, a kolejny długoterminowy budżet Unii Europejskiej będzie kluczowy dla przyszłej pozycji kontynentu.
List otwarty, podpisany przez 59 liderów, w tym laureata Nagrody Nobla i ekonomistę Philippe’a Aghiona, jednego z tzw. ojców chrzestnych AI Yanna LeCuna oraz szefów firm DeepL, OVHcloud, ElevenLabs i Lovable, ostrzega, że Europie grozi utrata technologicznej suwerenności i konkurencyjności.
„Głęboko wierzymy w potencjał Europy, ale narasta w nas niepokój: świat przechodzi rewolucję technologiczną, a Europa uczestniczy w niej, dysponując jedynie ułamkiem kapitału, mocy obliczeniowej i zdolności do skalowania w porównaniu z rywalami. Ta luka powiększa się z każdym kwartałem” – czytamy w liście.
Chiny i Stany Zjednoczone walczą o pozycję lidera w technologii, która ma odmienić ochronę zdrowia, przemysł i gospodarkę światową. Kraje przodujące w AI będą nie tylko wyznaczać układ sił na świecie, lecz także szybciej rozwijać swoje gospodarki.
List, zatytułowany „Pilny apel: Europa nie może przespać rewolucji AI”, opublikowany w środę, podkreśla, że w Europie są już talenty i ambicje, ale brakuje im politycznej woli i kapitału na odpowiednim poziomie.
Autorzy ostrzegają, że trwają negocjacje budżetu UE na lata 2028–2034, a to, czego nie uda się w nich zabezpieczyć, nie powstanie przed 2035 rokiem.
Pięć postulatów dotyczących AI
List przedstawia pięć głównych postulatów. Pierwszy dotyczy uproszczeń: autorzy uważają, że Europa słusznie chroni bezpieczeństwo i prawa podstawowe, ale nie może przez to pogrążać innowatorów w biurokracji.
Z zadowoleniem przyjmują pierwszy pakiet Digital Omnibus – inicjatywę legislacyjną, która ma uprościć, usprawnić i ograniczyć obciążenia administracyjne w cyfrowym prawie UE. Dodają jednak, że nie może to być ostatni krok i oczekują, że trwający przegląd cyfrowych regulacji doprowadzi do wiążących uproszczeń.
Wzywają także UE do stworzenia prawdziwego 28. reżimu, tak aby spółka mogła zostać zarejestrowana raz i działać według jednego zestawu zasad we wszystkich państwach członkowskich.
Skala i dane
Drugi postulat dotyczy pomocy europejskim firmom technologicznym w skalowaniu działalności. Autorzy wskazują, że Europa jest dobra w tworzeniu pomysłów, ale słaba w czerpaniu z nich korzyści, ponieważ zbyt wielu założycieli zakłada firmy w Stanach Zjednoczonych lub przenosi się tam na późniejszych etapach finansowania.
Postulują skierowanie dużych zasobów prywatnych oszczędności Europy, poprzez fundusze emerytalne i ubezpieczycieli, do funduszy wspierających rozwój firm na większą skalę, dokończenie budowy jednolitego rynku kapitałowego oraz uczynienie z rządów kluczowych klientów europejskich technologii.
List domaga się też szerokiego dostępu do danych, które – jak podkreślają autorzy – są równie ważne jak moc obliczeniowa czy kapitał.
Inwestycje
Trzeci postulat to realistyczne spojrzenie na inwestycje. Autorzy przyznają, że w „gigafabryki” AI w UE już inwestuje się środki, ale twierdzą, że sztuczna inteligencja potrzebuje znacznie większych nakładów, podczas gdy same amerykańskie firmy przeznaczają w tym roku na infrastrukturę AI setki miliardów dolarów.
Aby to sfinansować, apelują do europejskich przywódców o zapewnienie wyodrębnionej, ambitnej puli środków na AI w ramach Europejskiego Funduszu Konkurencyjności oraz kolejnego programu ramowego w dziedzinie badań.
Talenty
Czwarty postulat dotyczy zatrzymania talentów w Europie i utworzenia instytucji wspierających rozwój i wykorzystanie tych talentów.
„Ambitna strategia”
Ostatni postulat to zmiana sposobu myślenia w Europie. Kontynent, zdaniem autorów, nie może dłużej zadowalać się regulowaniem technologii wynalezionych gdzie indziej; musi przejść od obrony do ofensywy i świadomie wspierać europejskich liderów, dając im skalę, kapitał i dostęp do rynku potrzebne do globalnej rywalizacji.
„Europa nie może już zadowalać się tym, że jedynie reguluje technologie wynalezione przez innych. Potrzebujemy o wiele bardziej ambitnej strategii rywalizacji technologicznej ze światem.
Musimy zmienić nastawienie: od gry w obronie do gry w ataku, aż w końcu do zwycięstwa” – napisano w liście.
Jak zareagowała Komisja Europejska?
Komisja Europejska przekazała Euronews Next, że chce wykorzystać AI w realnej gospodarce w całej Europie, wspierając ją dużymi inwestycjami i łagodniejszymi regulacjami.
Rzecznik KE podkreślił pięć kluczowych obszarów, w których AI może mieć największy wpływ: zdrowie, transport, sektor rolno‑spożywczy, zaawansowaną produkcję oraz obronność i przestrzeń kosmiczną. Każdy z nich ma otrzymać ogólną wizję i konkretne działania, a pierwszy pakiet ma być gotowy za około dwa tygodnie – dodał.
Komisja ocenia, że szersza agenda dotycząca suwerenności technologicznej wymaga co najmniej 500 mld euro. Zwraca też uwagę, że w Europie powstaje więcej start‑upów technologicznych niż w Stanach Zjednoczonych. Wiele z nich jednak nie osiąga odpowiedniej skali. Zdaniem Komisji pomaga w tym fundusz Scaleup Europe, który jak dotąd działa skutecznie.
Rzecznik dodał, że europejskie gigafabryki AI mają uruchomić inwestycje warte 30 mld euro i pomóc start‑upom w rozwoju na większą skalę. Komisja stara się obecnie upraszczać przepisy za pomocą pakietów Digital i AI Omnibus, aby ułatwić firmom stosowanie się do przepisów aktu o sztucznej inteligencji, jednocześnie utrzymując odpowiednie zabezpieczenia.
Kolejnym priorytetem Komisji są duże inwestycje w układy scalone, moc obliczeniową i najbardziej zaawansowaną AI. W praktyce oznacza to dokończenie budowy Unii Oszczędności i Inwestycji, przyciągnięcie prywatnego kapitału oraz odzwierciedlenie tych celów w następnym budżecie UE.
Artykuł zaktualizowano 19 listopada, dodając komentarz Komisji Europejskiej.