Lana Nusseibeh z ZEA, rywalka do schedy po António Guterresie, mówi Euronews, że ONZ musi wrócić do misji pokoju, rozwoju i dobrobytu. Obiecuje skuteczną dyplomację, uszczuplenie ONZ i szybkie reakcje na wojny od Ukrainy po Gazę.
Gdy wyścig o wybór nowego sekretarza generalnego ONZ wchodzi w decydującą fazę, minister stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Zjednoczonych Emiratów Arabskich Lana Nusseibeh, która ubiega się o zastąpienie António Guterresa, deklaruje, że jako szefowa mediacji ONZ będzie gotowa podejmować polityczne ryzyko dla pokoju, jeśli zostanie wybrana na najwyższe stanowisko w organizacji.
W obszernej rozmowie z Euronews Nusseibeh, która przez ponad dekadę była ambasadorką ZEA przy ONZ, powiedziała, że organizacja musi wrócić do swojej podstawowej misji: łączenia rządów i społeczeństw wokół pokoju, rozwoju i dobrobytu, aby odzyskać wiarygodność.
„Uważam, że to moment zwrotny dla Narodów Zjednoczonych” – stwierdziła.
„Jestem nieustępliwą dyplomatką i chcę przedstawić kandydaturę opartą na nieustępliwej dyplomacji” – powiedziała Nusseibeh Euronews.
Oceniła, że ONZ zbyt często postrzega się jako nieobecną w 65 aktywnych konfliktach na świecie. Jej zdaniem kolejny sekretarz generalny powinien stać się głównym mediatorem: najpierw zabiegać o rozejmy humanitarne i dostęp do pomocy, a dopiero potem budować strategię polityczną, która je utrwali.
„Nie chodzi o polityczny teatr, lecz o odwagę podejmowania ryzyka” – podkreśliła.
W sytuacji, gdy oficjalna pomoc rozwojowa spadła o 23 procent, Nusseibeh uważa, że ONZ będzie musiała zawęzić zakres działań, współpracować z tymi, którzy są lepiej przygotowani, oraz publikować dla państw członkowskich i darczyńców przejrzystą ocenę wyników.
„Nie chodzi o schematy organizacyjne ani projektowanie struktury systemu, tylko o realny wpływ, koszty tego wpływu i skuteczne działania” – zaznaczyła.
Zapowiedziała, że w pierwszych 100 dniach uzgodni z państwami członkowskimi i organizacjami społecznymi wspólną wizję, ograniczy dublowanie się tysięcy mandatów powierzonych sekretariatowi i przesunie koncentrację ONZ z siedziby głównej na działania w terenie.
Pierwsza kobieta na czele ONZ?
Jeśli zostanie wybrana, Nusseibeh będzie pierwszą kobietą kierującą ONZ od momentu powstania organizacji w 1945 roku, pierwszą osobą palestyńskiego pochodzenia oraz drugim sekretarzem generalnym z arabskiego kręgu językowego, po Egipcjaninie Boutrosie Boutrosie-Ghalim.
„Nie kandyduję dlatego, że jestem kobietą. Kandyduję dzięki ponad dwudziestu latom doświadczenia i wyczuciu w dyplomacji międzynarodowej” – podkreśliła Nusseibeh.
Zapytana o krytyków, którzy kwestionują jej niezależność, Nusseibeh odwołała się do Karty Narodów Zjednoczonych. Na czas kampanii zawiesiła wykonywanie obowiązków ministra stanu ZEA.
„Artykuł 100 Karty ONZ gwarantuje niezależność sekretarza generalnego” – przypomniała.
„Sekretarz generalny lojalny jest wobec Karty ONZ i prawa międzynarodowego – i właśnie taką lojalność zadeklarowałabym, obejmując tę funkcję” – dodała.
„Przyjmuję krytykę, przyjmuję uwagi i nadal będę otwarta na takie uwagi, jeśli obejmę tę rolę” – zaznaczyła.
Nusseibeh uważa, że kolejny sekretarz generalny musi łączyć publiczną obronę pokoju z dyskretną dyplomacją.
„Czasem potrzebna jest cicha dyplomacja, utrzymywanie otwartych kanałów ze wszystkimi stronami, nawet gdy drzwi wydają się zamknięte” – powiedziała.
Zapowiedziała utworzenie rady mediacyjnej złożonej z zewnętrznych ekspertów i urzędników ONZ, oparcie się na liderach lokalnych społeczności oraz uczynienie sieci kobiet pierwszym punktem kontaktu dla jej zespołu mediacyjnego. W swoim gabinecie stworzyłaby także specjalny punkt odpowiedzialny za ochronę pracowników organizacji pomocowych. Jak stwierdziła, w ostatnim roku zginęło ich 300.
„Nie przestałabym próbować, dopóki nie uda się wypracować rozwiązania, które lepiej służy ludziom na miejscu” – zapewniła.
Konflikty wymagają "dużej pokory"
Mówiąc o Ukrainie, Nusseibeh podkreśliła, że każde porozumienie musi opierać się na zasadach Karty ONZ: suwerenności i integralności terytorialnej.
„Natychmiast zaoferowałabym moje dobre usługi” – zadeklarowała. – „Tam, gdzie zostaną przyjęte, przedstawiłabym praktyczne warianty przejścia od pierwszych porozumień do szerszej strategii politycznej”.
Nusseibeh zauważyła, że 38 procent prac Rady Bezpieczeństwa dotyczy Bliskiego Wschodu, regionu, który – jak mówi – doświadcza wojen od pokoleń.
Biegle mówi po hebrajsku. Jest cenioną dyplomatką, która dorastała między Abu Zabi a Wielką Brytanią w rodzinie znanych palestyńskich działaczy politycznych. Wcześniej pełniła funkcję ambasadorki ZEA przy ONZ i przypisuje się jej podniesienie międzynarodowego znaczenia Zjednoczonych Emiratów Arabskich w tym okresie.
„Jednym z głównych powodów, dla których ubiegam się o tę funkcję, jest chęć przekazania moim dzieciom regionu bardziej stabilnego i zamożniejszego” – powiedziała.
Odnosząc się do sytuacji w Gazie, Nusseibeh przypomniała rezolucję Rady Bezpieczeństwa 2720, którą wynegocjowała w grudniu 2023 roku po zabraniu ambasadorów rady na przejście w Rafah. Dodała, że rezolucja 2803, zatwierdzająca 20-punktowy plan dla Gazy, utknęła w martwym punkcie.
„Jako sekretarz generalna chciałabym doprowadzić do jej pełnego wdrożenia” – podkreśliła.
Nusseibeh, która ma palestyńskie korzenie i rodzinę wywodzącą się z Jerozolimy, zaznaczyła, że ten temat ma dla niej zarówno wymiar zawodowy, jak i osobisty.
„Do każdego konfliktu podchodzę z dużą pokorą, pamiętając, że to, co dotąd zrobiliśmy, w żadnej z tych sytuacji nie wystarczyło ludziom, którzy najbardziej potrzebowali pomocy” – powiedziała.
Rada Bezpieczeństwa przeprowadziła już kilka nieformalnych głosowań próbnych, lecz żaden z kandydatów nie zdołał rozwiać zastrzeżeń wszystkich pięciu stałych członków. Kadencja Guterresa upływa 31 grudnia.
Wyścig pozostaje wyrównany
W uważnie śledzonym wyścigu w ONZ była wiceprezydent Kostaryki Rebeca Grynspan utrzymuje przewagę, podczas gdy dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej z Argentyny Rafael Grossi oraz minister stanu ZEA Lana Nusseibeh intensywnie prowadzą kampanię, by wyjść z rywalizacji zwycięsko.
Narastające zainteresowanie budzi także możliwość wyboru kobiety na stanowisko sekretarza generalnego – coś, co w ponad 80-letniej historii ONZ jeszcze się nie zdarzyło.
Obok Grynspan, Nusseibeh i Rossiego kampanię prowadzą również była minister spraw zagranicznych Gujany Carolyn Rodrigues-Birkett, była szefowa dyplomacji Ekwadoru María Fernanda Espinosa, były prezydent Senegalu Macky Sall, były podsekretarz generalny ONZ z Ugandy Olara Otunnu oraz ekwadorska dyplomatka Ivonne A-Baki.
Była wiceprezydent Kostaryki Rebeca Grynspan, urodziła się w rodzinie żydowskiej, jej rodzice uciekli z Polski przed II wojną światową. Jej dziadkowie zginęli w Holokauście, gdy zdecydowali się pozostać w Polsce.
W wywiadzie dla Euronews w maju Grynspan stwierdziła: „Dokładnie wiem, co wojny odbierają ludziom i co pozwala im odzyskać pokój”.
„Jestem częścią pokolenia, które żyło w pokoju. Nigdy bezpośrednio nie doświadczyłam wojny. Ale dziś miliony ludzi na świecie żyją na terenach objętych wojną, w konfliktach. Dlatego kandyduję, bo wiem, jak wiele może dać pokój i możliwość rozwoju mnie i mojej rodzinie” – mówiła wówczas Grynspan w rozmowie z Euronews.