Pięć państw UE ogłosiło kontrowersyjny plan utworzenia w Rwandzie ośrodka dla migrantów bez prawa pobytu w Europie. Zwolennicy liczą na ograniczenie nielegalnej migracji, krytycy ostrzegają przed naruszeniami praw człowieka i brakiem nadzoru.
Austria, Dania, Niemcy, Grecja i Niderlandy ogłosiły plany utworzenia ośrodka powrotów w Rwandzie. Według nich ma on pomóc Unii Europejskiej lepiej kontrolować swoje granice.
Pięć państw chce od 2027 r. rozpocząć deportacje osób, którym odmówiono azylu, oraz tych, które wyczerpały wszystkie możliwości odwołania od decyzji o wydaleniu, do Rwandy. Dzisiejszy odcinek Euronews Verify przygląda się temu rozwiązaniu.
Szczegóły działania ośrodków powrotów wciąż są dopracowywane. Zakłada się, że pierwszy z nich przyjmie jednorazowo około 100 osób, które nie mają prawa do pobytu w UE, w ramach pilotażowego wdrożenia modelu.
Przeniesione do Rwandy osoby będą mogły tam mieszkać i pracować albo wrócić do swoich krajów pochodzenia.
Ogłaszając plan 16 listopada, premier Danii, Mette Frederiksen, stwierdziła, że takie rozwiązanie będzie silnym środkiem odstraszającym dla osób próbujących nielegalnie dostać się do UE.
„Sygnalizujemy, że nie można już nielegalnie wjechać do Unii Europejskiej i liczyć na to, że po prostu się tu zostanie… To wiele powstrzyma i sprawi, że tysiące osób dwa razy się zastanowią, zanim wyruszą w drogę do Europy” – powiedziała.
Rwanda przedstawiła ten plan jako sposób na „ochronę prawa do azylu przy zapewnieniu poszanowania godności migrantów na każdym etapie”.
Plan dla Rwandy: niewiadome i obawy
Wciąż nie znamy wielu szczegółów, a krytycy zwracają uwagę na ich brak w ogłoszeniu planu dotyczącego Rwandy.
„Nie wiemy, ile to będzie kosztować; nie wiemy, co w zamian zaproponowano Rwandzie; nie wiemy, jakie gwarancje mają ludzie; nie wiemy, jak będą interweniować sądy; nie wiemy, jakie zabezpieczenia zostaną wprowadzone; i nie wiemy, kto poniesie odpowiedzialność prawną, jeśli coś pójdzie źle” – powiedziała Euronews Verify Olivia Sundberg, rzeczniczka ds. migracji i azylu w Unii Europejskiej z Amnesty International.
Państwa UE zaangażowane w projekt oraz sama Rwanda zapewniają, że ośrodki będą zgodne z prawem unijnym, międzynarodowym i prawami człowieka. Krytycy i eksperci nie podzielają jednak tych zapewnień.
Wątpliwości dotyczą też tego, czy ośrodki w ogóle zniechęcą ludzi do nielegalnej migracji. Zdaniem krytyków takie działania raczej popychają osoby w drodze do Europy do podejmowania bardziej ryzykownych tras, niż skłaniają je do porzucenia planów wyjazdu.
Energetyka jądrowa: jaka rola w transformacji Europy?
W dzisiejszym odcinku Euronews Verify pojawia się także pytanie, czy Europa zmierza w stronę odrodzenia energetyki jądrowej.
Gdy dobiega końca szczyt klimatyczny COP w Turcji, energetyka jądrowa pozostaje jednym z głównych, choć słabo wypowiedzianych tematów. Na marginesie obrad odbywa się wiele wydarzeń poświęconych atomowi.
Od apeli o potrojenie mocy elektrowni jądrowych do 2050 r. po państwa, które ponownie rozważają wycofanie się z atomu – rośnie presja, by przywrócić energetykę jądrową jako niskoemisyjne źródło energii.
Rosnące rachunki za energię w Europie dają branży okazję, by przełożyć sprzyjający klimat polityczny na większą akceptację atomu jako narzędzia polityki klimatycznej.
„Jeśli chcemy taniej energii, osiągnięcie tego bez energetyki jądrowej będzie bardzo, bardzo trudne” – powiedział Euronews Verify Damien Erst, profesor elektromechaniki na Uniwersytecie w Liège.
„Zwłaszcza w sytuacji, gdy gaz ekstremalnie drożeje, a zagraniczne państwa wykorzystują nasze uzależnienie od importu energii, by grozić Unii Europejskiej i ją osłabiać.”
Kilka państw już analizuje swoje możliwości, a najsilniejszy sygnał zmiany płynie z Włoch. Tamtejszy rząd uchwalił w tym roku nowe przepisy, które torują drogę do powrotu energetyki jądrowej po dekadach jej braku.
Hiszpania i Belgia odłożyły w czasie zamykanie reaktorów. Niderlandy planują budowę nowych bloków, a Polska i Estonia przygotowują się do uruchomienia swoich pierwszych elektrowni jądrowych.
Obejrzyj Euronews Verify
Dołącz do Euronews Verify na żywo w telewizji, na stronie internetowej Euronews oraz w serwisach cyfrowych (YouTube, Facebook, X i Instagram) w każdy dzień powszedni o 18:40 czasu brukselskiego. W niecałe 11 minut nasz nowy format wykracza poza nagłówki, porządkuje wydarzenia, weryfikuje fakty i rozplątuje najważniejsze problemy dnia, aby pokazać, dlaczego mają znaczenie także dla ciebie.