Zakłócenia dostaw ropy przez cieśninę Ormuz podbijają koszty dla gospodarstw domowych, a agencja ostrzega, że im dłużej potrwa kryzys, tym trudniej będzie światowym rynkom energii się odbudować.
Konflikt na Bliskim Wschodzie wywołał – jak ostrzega Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) – największe w historii zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego. Zakłócone dostawy ropy podbijają ceny i sprawiają, że konsumenci są coraz bardziej narażeni na skutki kryzysu.
Te oceny pojawiły się po rozpoczętych w lutym amerykańskich i izraelskich nalotach na Iran.
W swoim sztandarowym, corocznym raporcie World Energy Outlook MAE stwierdziła, że to konsumenci coraz częściej ponoszą koszty, gdy świat szuka nowych sposobów, by złagodzić wpływ konfliktu na dostawy energii.
Agencja ostrzegła też, że podobnie jak wcześniejsze szoki energetyczne obecny kryzys z pewnością pozostawi „trwałe ślady”.
MAE publikowała te uwagi w momencie, gdy państwa Zatoki mają poważne trudności z eksportem ropy, odkąd Iran po amerykańsko‑izraelskich atakach rozpoczął blokadę Cieśniny Ormuz i zaczął atakować tankowce w tym rejonie.
Mimo prób Stanów Zjednoczonych, by eskortować jednostki przepływające przez cieśninę – przez którą przed wybuchem kryzysu transportowano około jedną piątą światowych dostaw ropy – szlaki zaopatrzenia pozostają poważnie zakłócone.
„Kryzys w cieśninie Ormuz stworzył największe w historii zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego, przy którym szoki naftowe z lat 70. bledną” – napisał w przedmowie do raportu dyrektor wykonawczy MAE, Fatih Birol.
Birol podkreślił też działania państw, które mają chronić gospodarstwa domowe: kraje produkujące ropę wprowadzają na rynek dodatkowe ilości surowca i korzystają z alternatywnych tras, a Chiny ograniczyły zakupy na rynkach międzynarodowych.
„Rządy interweniowały, próbując zapewnić konsumentom choć częściową osłonę, jednak mimo to musieli oni zmierzyć się z wyższymi cenami, a w niektórych przypadkach także z niedoborami dostaw” – dodał.
W raporcie podkreślono również, że „coraz częściej to konsumenci – i wysokie ceny – muszą absorbować skutki kryzysu, gdy inne mechanizmy ochronne się wyczerpują”.
Jeszcze w lipcu Birol przekonywał, że rynek ropy korzysta z „kilku czynników łagodzących”. Obecnie te zabezpieczenia już nie działają, co sprawia, że perspektywy są znacznie bardziej ponure.
Bez powrotu do dawnego świata?
Raport MAE ukazał się w momencie, gdy przywódcy spotykają się na rozmowach klimatycznych COP31 w Turcji.
Rządy stoją tam pod silną presją, by zdecydowanie walczyć ze zmianą klimatu, po roku upalnych fal gorąca i pożarów w Europie oraz śmiertelnych powodzi w Nepalu.
MAE posługuje się trzema scenariuszami rozwoju sektora energii. Pierwszy, ostrożny, uwzględnia wyłącznie obecnie obowiązujące polityki. Drugi, pośredni, opiera się na „deklarowanych” działaniach rządów, w tym na środkach, które dopiero mają zostać przyjęte. Trzeci zakłada, że świat osiągnie zerową emisję netto do 2050 r.
Klimatolog Bill Hare, założyciel think tanku Climate Analytics, stwierdził, że świat musi przyjąć najbardziej zdecydowany, interwencyjny scenariusz przedstawiony przez MAE.
„Jeśli nie wsiądziemy do pociągu zerowych emisji, który opisała MAE, skazujemy świat na nieodwracalne, trwałe ocieplenie o 2,5°C lub więcej” – powiedział w rozmowie z AFP.
W tym konkretnym raporcie MAE dodała także dwa scenariusze oparte na prognozach dotyczących tego, co może się stać, jeśli kryzys na Bliskim Wschodzie się przedłuży.
„Choć sektor energii i globalna gospodarka wykazały się znaczną odpornością, im dłużej trwa kryzys, tym głębsze będą jego skutki” – powiedział Birol w komunikacie prasowym, dodając, że «nie widzi żadnej wiarygodnej drogi, dzięki której świat energii mógłby wrócić do stanu sprzed kryzysu».