Śledź nas
Reklama

Europie grozi powrót do epoki przedantybiotykowej przez lekooporne bakterie

Europa mierzy się z rosnącym zagrożeniem ze strony superbakterii odpornych na leki.
Europa: rosnące zagrożenie ze strony lekoopornych superbakterii -  Prawo autorskie  Cleared/Canva
Prawo autorskie Cleared/Canva
Przez Marta Iraola Iribarren
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

W Europie rośnie oporność na antybiotyki; w części państw wzrost jest ostrzejszy, a możliwości leczenia maleją. Eksperci apelują o lepszą profilaktykę i rozsądne stosowanie antybiotyków.

Oporność na antybiotyki pozostaje jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia w Europie. W części krajów gwałtownie rośnie liczba zakażeń wywoływanych przez lekooporne „superbakterie”, ostrzegło w środę Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), zwracając uwagę na coraz poważniejsze zagrożenie dla skuteczności dostępnych terapii.

REKLAMA
REKLAMA

Co roku w Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinie i Norwegii z powodu oporności drobnoustrojów na leki (AMR) umiera ponad 35 tys. osób – to poziom zbliżony do łącznej śmiertelności grypy, gruźlicy i HIV.

Narastająca oporność sprawia, że lekarze mają coraz mniej możliwości leczenia – powiedział we wtorek dziennikarzom Christian Giske, szef Sekcji Oporności na Antybiotyki i Zakażeń Związanych z Opieką Zdrowotną w ECDC. Podkreślił, że potrzebne są pilne działania, by chronić skuteczność antybiotyków.

„Bez skutecznych antybiotyków możemy cofnąć się do «epoki sprzed antybiotyków». Trudne, jeśli nie niemożliwe, byłoby bezpieczne wykonywanie przeszczepów narządów, chemioterapii nowotworów, zapewnianie opieki intensywnej czy innych procedur medycznych” – ostrzeżono w raporcie ECDC.

Oporność drobnoustrojów na leki pojawia się wtedy, gdy mikroorganizmy, na przykład bakterie, nabywają zdolność przetrwania działania leków przeznaczonych do ich zabijania lub hamowania wzrostu.

Mimo wieloletnich starań, by ograniczyć stosowanie antybiotyków i zwalczać oporność, nowe dane ECDC pokazują, że sytuacja się pogarsza. Pojawiają się nowe szczepy bakterii oporne jednocześnie na kilka antybiotyków. Określa się je jako bakterie wielolekooporne.

Europejska agencja zdrowia wskazuje, że szczególnym powodem do niepokoju są zakażenia krwi wywołane przez oporne bakterie. Region wyraźnie nie realizuje celów redukcji, zwłaszcza w przypadku Klebsiella pneumoniae oraz Escherichia coli (E. coli), które wiążą się z wysoką śmiertelnością pacjentów.

Szacowana częstość zakażeń E. coli opornych na antybiotyki w UE wzrosła w latach 2019–2025 o 16,4%, mimo celu zakładającego 10% zmniejszenie w stosunku do poziomu z 2019 roku.

K. pneumoniae – bakteria często wywołująca zakażenia dróg moczowych, oddechowych oraz krwi – jest dla ECDC kolejnym poważnym problemem.

„Widzimy nie tylko, że wiele szczepów jest ze sobą spokrewnionych, co sugeruje rzeczywiste przenoszenie szczepów, lecz także że stają się one coraz trudniejsze w leczeniu ze względu na swoje mechanizmy oporności” – powiedział Giske.

Celem jest ograniczenie zakażeń K. pneumoniae o 5% w stosunku do poziomu z 2019 roku. Tymczasem w 2025 roku częstość wyniosła 3,75 przypadku na 100 tys. mieszkańców, co oznacza wzrost o 72% względem wartości wyjściowej.

Które kraje najbardziej zmagają się z opornością na antybiotyki?

Oporność na antybiotyki jest wyzwaniem w całej Europie, ale poziom AMR i zużycie antybiotyków bardzo się różnią między krajami.

Na Cyprze odnotowano 716‑procentowy wzrost zakażeń K. pneumoniae opornych na antybiotyki. W ubiegłym roku liczba ta sięgnęła 21,29 przypadku na 100 tys. mieszkańców – wynika z raportu. Zakażenia krwi wywołane przez lekooporną E. coli wzrosły tam o 276%.

W przypadku K. pneumoniae dalsze miejsca zajmują Rumunia – 18,66 zakażenia oporne na antybiotyki na 100 tys. mieszkańców – oraz Grecja z wynikiem 16,28 na 100 tys. osób.

ECDC niepokoją także gwałtowne wzrosty obserwowane w ostatnich latach, zwłaszcza na Węgrzech, gdzie zakażenia oporną K. pneumoniae zwiększyły się o 1622%. W Chorwacji odnotowano 409‑procentowy wzrost, a w Bułgarii – 356%.

Jak Europa może ograniczyć narastającą oporność na antybiotyki?

Giske podkreślił, że w walce z rosnącą opornością konieczne są działania na dwóch płaszczyznach: zapobieganie zakażeniom oraz kontrola stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych.

Ponad 70% obciążenia zdrowotnego związanego z opornością drobnoustrojów w Europie wynika z zakażeń związanych z opieką zdrowotną, wywołanych przez bakterie wielolekooporne – na przykład, gdy pacjenci zostają zakażeni podczas pobytu w szpitalu. Według ECDC połowie tego obciążenia można zapobiec dzięki silniejszym działaniom w zakresie zapobiegania zakażeniom i kontroli ich szerzenia.

„Na miejscu udzielania świadczeń można wprowadzić szereg rozwiązań – dotyczących higieny rąk i sprzętu ochronnego, ale także umieszczania zakażonych pacjentów w pojedynczych salach oraz skutecznego oczyszczania środowiska” – wyjaśnił Giske.

Potrzebne są też działania na poziomie całego systemu ochrony zdrowia. Obejmują one zapewnienie odpowiedniej obsady personelu ds. zapobiegania zakażeniom i ich kontroli, dostęp do właściwej diagnostyki laboratoryjnej oraz lepszy nadzór nad bakteriami opornymi – dodał.

„Zapobieganie zakażeniom i ich kontrola polega na niedopuszczaniu do zakażeń i w ten sposób zatrzymywaniu szerzenia się bakterii, natomiast racjonalne stosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych oznacza mądre używanie antybiotyków” – zaznaczył Giske.

Ale walka z opornością nie zależy wyłącznie od liczby stosowanych antybiotyków. Kluczowe jest także to, jakie leki są przepisywane i w jaki sposób się je stosuje.

ECDC ostrzega, że antybiotyki wciąż są przepisywane lub stosowane niewłaściwie w przypadku zakażeń wirusowych – takich jak przeziębienia, grypa czy COVID‑19 – w których nie przynoszą żadnej korzyści terapeutycznej. Niepotrzebne stosowanie antybiotyków wywiera selekcyjną presję na bakterie, umożliwiając przetrwanie i szerzenie się szczepów opornych.

ECDC zwraca też uwagę, że około 90% całkowitego zużycia antybiotyków przez ludzi ma miejsce poza szpitalami, w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej lub w społeczności.

Na przykład niemowlęta i dzieci w wieku przedszkolnym często dostają niepotrzebne antybiotyki z powodu wirusowego kaszlu, przeziębienia czy bólu gardła, które mogłyby ustąpić samoistnie – podkreśla agencja.

Zapobieganie zakażeniom poza placówkami ochrony zdrowia również ma duże znaczenie. Giske wymienił dobrą higienę rąk oraz szczepienia, które mogą zmniejszyć liczbę hospitalizacji i ogólne zużycie antybiotyków.

„Można też wprowadzać działania poza placówkami medycznymi i poza poziomem systemu. Obejmują one różne elementy odnoszące się konkretnie do funkcjonowania społeczności” – powiedział Giske.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

ONZ: chemikalia zaburzające hormony coraz poważniejszym zagrożeniem

Europa tworzy genetyczną mapę mieszkańców, która może zmienić przyszłość medycyny

WHO: wysoki poziom użycia tytoniu wśród Europejek i dziewcząt budzi niepokój