Śledź nas
Reklama

Pięć krajów ma ogłosić pierwszy w historii ośrodek powrotów migrantów z UE do Afryki

Nieregularni migranci gromadzą się na nabrzeżu po sprowadzeniu na ląd po akcji ratunkowej u wybrzeży greckiej wyspy Kreta
Nieudokumentowani migranci gromadzą się na nabrzeżu. Zostali sprowadzeni na ląd po akcji ratunkowej u wybrzeży greckiej wyspy Kreta. -  Prawo autorskie  AP
Prawo autorskie AP
Przez Vincenzo Genovese
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Dania, Austria, Niemcy, Niderlandy i Grecja kończą negocjacje z rządem Rwandy w Kigali. Pilotaż może zostać ogłoszony w poniedziałek i ruszyć w połowie 2027 roku, mimo kontrowersji o prawa podstawowe i zgodność z prawem Unii Europejskiej.

Rwanda będzie gospodarzem pierwszego w historii ośrodka powrotowego Unii Europejskiej utworzonego poza wspólnotą, w ramach bezprecedensowego planu wysyłania migrantów o nieuregulowanym statusie do państw, z którymi nie mają żadnych związków.

REKLAMA
REKLAMA

Porozumienie między rządem Rwandy w Kigali a pięcioma państwami członkowskimi Unii Europejskiej ma zostać ogłoszone w poniedziałek w Wiedniu, po miesiącach negocjacji, przekazały Euronews dwie osoby zaznajomione ze sprawą.

W grupie państw opowiadających się za twardą polityką migracyjną są Dania, Austria, Niemcy, Niderlandy i Grecja.

Ich ministrowie spraw wewnętrznych i migracji uczestniczą w konferencji w stolicy Austrii, gdzie dołączy do nich minister spraw wewnętrznych Rwandy Vincent Biruta. Kilka metrów od miejsca obrad kanclerz Austrii Christian Stocker oraz premier Danii Mette Frederiksen zorganizują po południu konferencję prasową, by ogłosić porozumienie.

Zgodnie z informacjami źródeł pierwszy ośrodek ma być „pilotażowym projektem”, w którym od wiosny lub lata 2027 roku zamieszka kilkaset osób deportowanych z pięciu krajów Unii Europejskiej.

Powstaną otwarte ośrodki, w których migranci otrzymają zezwolenia na pobyt i będą mogli swobodnie poruszać się po kraju. Celem jest ich integracja z lokalnym społeczeństwem i rynkiem pracy.

Z założenia ośrodki powrotowe są tymczasowym miejscem zakwaterowania migrantów oczekujących na odesłanie do państw pochodzenia. Nie ma jednak ograniczenia czasu pobytu, więc osoby objęte programem mogą ostatecznie utknąć w Rwandzie i nigdy nie wrócić do domu.

Unijna agencja ds. granic Frontex mogłaby również uczestniczyć w deportacjach do Rwandy, gdy Parlament Europejski i państwa członkowskie zatwierdzą reformę jego mandatu, niedawno zaproponowaną przez Komisję Europejską.

Rwandański ośrodek powrotowy może napotkać przeszkody prawne

Ośrodki powrotowe budzą w Europie obawy o ich zgodność z prawem Unii Europejskiej oraz o ochronę praw człowieka. Krytycy ostrzegają, że mogą prowadzić do naruszeń, zwłaszcza gdy powstają w krajach o ograniczonych standardach demokratycznych.

Ustawa, która umożliwia państwom wspólnoty tworzenie ośrodków powrotowych poza Unią Europejską, stanowi, że kwalifikują się jedynie państwa spoza bloku, „gdzie przestrzega się międzynarodowych standardów i zasad praw człowieka, zgodnie z prawem międzynarodowym”.

Jak wskazuje ONZ, Rwanda ma budzącą wątpliwości historię poszanowania praw człowieka.

Podobne porozumienie między Kigali a Zjednoczonym Królestwem, na mocy którego Wielka Brytania miała wysyłać do Rwandy osoby ubiegające się o azyl, zostało w 2023 roku uznane przez Sąd Najwyższy Zjednoczonego Królestwa za niezgodne z prawem ze względu na ryzyko naruszeń praw człowieka.

Pięć rządów zapewniało, że projekt będzie w pełni zgodny z unijnym prawem i zobowiązaniami międzynarodowymi, a jego realizacja będzie prowadzona we współpracy z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) i Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM).

UNHCR i IOM nie uczestniczą jednak bezpośrednio w negocjacjach dotyczących procedur i mogą się wycofać, jeśli nie zostaną spełnione określone warunki.

„Wsparcie IOM wymaga formalnego wniosku ze strony państwa przyjmującego oraz zapewnienia, że istnieją odpowiednie zabezpieczenia” – przekazał Euronews rzecznik organizacji.

Problemy prawne mogą pojawić się, gdy deportacje do Rwandy rozpoczną się w przyszłym roku, ponieważ Europejski Trybunał Praw Człowieka zakazuje państwom przekazywania osób do krajów lub sytuacji, w których mogą być narażone na naruszenia praw podstawowych.

„W ramach tego systemu migranci mogą być narażeni na tortury oraz nieludzkie lub poniżające traktowanie” – powiedziała Euronews Eleonora Celoria z Asgi, włoskiego stowarzyszenia ekspertów prawnych specjalizujących się w zagadnieniach migracji.

Koszty pozostają niejasne

Pięć państw Unii Europejskiej poniesie w całości koszty deportacji oraz zakwaterowania migrantów w Rwandzie.

Nie ma na razie szacunków całkowitych kosztów, a nie wiadomo też, co Kigali otrzyma w zamian. W 2025 roku rząd Rwandy podpisał porozumienie o przyjmowaniu obywateli państw trzecich wydalanych ze Stanów Zjednoczonych w zamian za ok. 7,5 mln dolarów wsparcia finansowego.

Podobny projekt uruchomiony przez Włochy w Albanii wywołał kontrowersje wokół kosztów: całkowity rachunek za pięcioletnie partnerstwo sięga 670 mln euro. Zgodnie z badaniem włoskiego uniwersytetu przetrzymywanie migrantów w tych ośrodkach jest dla Włoch dużo droższe niż ich pobyt na terytorium kraju.

Koszt jednego miejsca w Albanii przekracza 153 tys. euro, podczas gdy porównywalne ośrodki na Sycylii mogłyby zapewnić zakwaterowanie za ok. 21 tys. euro na miejsce.

W przyszłości kolejne państwa Unii Europejskiej mogą dołączyć do Danii, Austrii, Niemiec, Niderlandów i Grecji w deportowaniu migrantów z nieuregulowanym statusem do państw, z którymi nie łączą ich żadne więzi.

19 z 27 rządów państw wspólnoty jest przekonanych, że to „innowacyjne rozwiązanie” w zakresie zarządzania migracją, co jasno wynika ze wspólnego listu, który w czerwcu ubiegłego roku trafił do unijnych przywódców.

Inne kraje, takie jak Hiszpania i Francja, skrytykowały ten system deportacji, wchodząc na kurs kolizyjny z rosnącą polityczną większością w Unii Europejskiej.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Europa tworzy własne ICE: Bruksela chce potroić Frontex i rozszerzyć uprawnienia do deportacji

UE uzgadnia nowy nakaz powrotu, dłuższe zatrzymania i ośrodki powrotów

Dlaczego UE tworzy ośrodki powrotów dla migrantów i czemu budzą one kontrowersje