W nowym badaniu American Jewish Committee prawie 2 tys. ankietowanych uważa, że rośnie nienawiść wobec Żydów. Dla francuskich Żydów Republika Francuska, postrzegana jako zbyt łagodna, już ich nie chroni.
Ataki na rabinów, groźby wobec francuskich Żydów, profanacje miejsc pamięci... Liczba aktów antysemickich rośnie we Francji – w 2025 r. ministerstwo spraw wewnętrznych odnotowało 1320 takich zdarzeń, czyli ponad trzy dziennie.
Te alarmujące dane potwierdza American Jewish Committee (AJC). Ta międzynarodowa organizacja, która deklaruje, że „broni narodu żydowskiego i Izraela” i jednocześnie jest „apolityczna”, właśnie opublikowała swoje badanie „Przekrój antysemityzmu we Francji”. To analiza oparta na trzech próbach badawczych — 2000 osób reprezentatywnych dla społeczeństwa francuskiego, 500 muzułmanów i 500 Żydów — przeprowadzona przez instytut Ifop we współpracy z Fondapol.
Pierwszy wniosek: plaga nie słabnie. Ośmiu na dziesięciu Francuzów uważa, że antysemityzm nasila się od dziesięciu lat, i tyle samo, że rośnie od 7 października. W praktyce liczba antyżydowskich incydentów wystrzeliła w górę w miesiącach po zamachach Hamasu (wzrost o 1000 proc.), później spadła, ale utrzymała się na poziomie niespotykanym wcześniej. W pierwszym półroczu 2026 r. odnotowano 532 zdarzenia, wobec 335 w całym 2016 r.
Stereotypy i krytyka Izraela
Kolejny wniosek: niektóre antyżydowskie stereotypy, znane z początku ubiegłego wieku, wciąż są bardzo rozpowszechnione. Przykłady: dwie trzecie ankietowanych uważa, że Żydzi „są bardzo zjednoczeni między sobą”, co czwarty podziela przekonania o ich rzekomym bogactwie, wszechobecności w mediach lub o tym, że mają zbyt dużą władzę w gospodarce i finansach. 26 proc. jest zdania, że „wykorzystują swój status ofiar Zagłady”; szczególnie często (36 proc.) mówią tak osoby, które „czerpią informacje z YouTube’a”„prorosyjscy” respondenci (51 proc.).
Po raz pierwszy w swoich badaniach AJC zapytało ankietowanych o bojkot artystów wspierających Izrael: mniej niż połowa Francuzów uznaje taką metodę za antysemicką. Ogólnie rzecz biorąc, jak stwierdza raport, „odrzucenie Izraela”, wskazywane przez co drugiego Francuza, staje się „główną przyczyną antysemityzmu”.
Ta banalizacja szczególnie mocno dotyka młode pokolenia. Niemal co drugi młody człowiek w wieku 18–24 lat (49 proc.) uważa, że Izrael postępuje wobec Palestyńczyków jak „naziści wobec Żydów”; od 2024 r. odsetek ten wzrósł o 7 punktów procentowych.
Skrajna lewica i skrajna prawica postrzegane dziś jako równie ważne źródła antysemityzmu
Po raz pierwszy poglądy skrajnej lewicy i skrajnej prawicy są wskazywane w takim samym stopniu (po 25 proc.) wśród głównych przyczyn antysemityzmu. W 2022 r. pierwsze wymieniało tylko 13 proc. Francuzów, a drugie 36 proc.
Tradycyjne uprzedzenia nadal są obecne wśród sympatyków Zjednoczenia Narodowego, ale obecnie równie szeroko występują w elektoracie Francji Nieujarzmionej przy niemal wszystkich badanych wskaźnikach.
Spośród 2000 ankietowanych 58 proc. uważa, że Jean-Luc Mélenchon przyczynia się do wzrostu antysemityzmu; 53 proc. wyraża taką opinię w przypadku Érica Zemmoura, a 47 proc. w odniesieniu do Marine Le Pen.
Wymiar sprawiedliwości „niewystarczająco surowy”
Raport podaje, że ponad ośmiu na dziesięciu Żydów padło w swoim życiu ofiarą aktów antysemickich. Dotyczy to wszystkich sfer życia społecznego, w tym szkoły (64 proc.), ulicy (45 proc.) i mediów społecznościowych (44 proc.). Rośnie liczba zniewag (60 proc., o 6 punktów więcej niż w 2024 r.) oraz gróźb przemocy (35 proc., wzrost o 11 punktów). Dwie trzecie (66 proc.) uważa dziś, że Francja nie jest krajem bezpiecznym dla Żydów.
Poczucie zagrożenia prowadzi do strategii „znikania z pola widzenia”: 69 proc. francuskich Żydów deklaruje, że od 7 października stosuje zachowania unikowe, 48 proc. zrezygnowało z noszenia widocznych symboli religijnych, a 29 proc. zdjęło mezuzę z drzwi — to o 10 punktów więcej niż wcześniej.
W efekcie rośnie nieufność wobec instytucji republikańskich: tylko 22 proc. ofiar aktów antysemickich zgłasza sprawę na policję, a 41 proc. pozostałych uważa, że i tak nic by z tego nie wynikło. 65 proc. Żydów sądzi, że kary są „zbyt łagodne”. Jak podsumowuje raport, istnieje „oczekiwanie sprawiedliwości” — co pokazuje, że działania władz nie uspokajają zainteresowanych.
Jednocześnie w dokumencie podkreślono, że Francuzi zdają sobie sprawę z sytuacji: 76 proc. ocenia antysemityzm jako „powszechny” w kraju (o 12 punktów więcej niż w 2022 r.). AJC zaznacza jednak, że „tym obawom nie towarzyszy oczekiwanie szerszej debaty na ten temat”; dwóch na trzech ankietowanych uważa, że mówi się o tym już „wystarczająco dużo”. Tylko 38 proc. deklaruje, że byłoby gotowe „wyjść na ulice”, by demonstrować przeciwko antysemityzmowi — to wyraźnie mniej niż wcześniej.