Ceny mieszkań rosną, czynsze biją kolejne rekordy, a młodzi Portugalczycy coraz częściej nie stać na własne lokum. W odpowiedzi mieszkańcy 32 miast wychodzą na ulice, protestując przeciwko nowemu prawu najmu.
Pod hasłem „nie pozwolimy odebrać sobie prawa do mieszkania” platforma Casa para Viver ogłosiła ogólnokrajowy dzień protestów przeciwko nowemu Regime de Arrendamento Urbano (RAU), proponowanemu przez rząd. Do akcji, która odbywa się od północy do południa, przyłączyły się 32 miasta w całym kraju.
REKLAMA
REKLAMA
W Porto demonstracja rozpocznie się o godz. 15:00 na placu Marquês. Marsz przejdzie w kierunku placu D. João I, gdzie w ostatnich miesiącach powstawały kolejne „acampadas”, czyli obozowiska protestujących. Ruch „Acampada” również przyłączy się do dzisiejszej manifestacji.
W Lizbonie marsz wyruszy o godz. 15:00 z Alameda Dom Afonso Henriques. Jego trasa zakończy się na placu Martim Moniz, a nie na Rossio, które w ostatnich miesiącach było zajmowane przez „acampadę”. Obóz został ostatecznie rozwiązany, a jego uczestnicy zapowiedzieli jednocześnie nowe formy protestu. Lizbońska „acampada” także dołączy do dzisiejszej mobilizacji. Protest zakończą wystąpienia mieszkańców oraz koncerty na żywo.
Nowy RAU: rozwiązania, które mogą pogłębić kryzys mieszkaniowy
Nowy Regime de Arrendamento Urbano (RAU), zaproponowany przez rząd, ponownie trafi pod obrady parlamentu na etapie szczegółowych prac legislacyjnych. We wrześniu projekt został wstępnie przyjęty dzięki głosom partii prawicowych.
Przypomnijmy, że Chega, główna partia opozycyjna, wstrzymała się wówczas od głosu po zawarciu porozumienia z rządzącą Partią Socjaldemokratyczną (PSD). Decyzja ta, w połączeniu z poparciem koalicji AD (PSD i CDS-PP) oraz Iniciativa Liberal (IL), otworzyła drogę do kolejnego etapu prac nad ustawą, obejmującego szczegółową debatę i głosowanie nad poszczególnymi przepisami.
Porozumienie między PSD a Chegą przewiduje m.in. zmiany dotyczące wysokości kaucji i czynszów płaconych z góry, wzmocnienie ochrony osób starszych posiadających stare umowy najmu oraz zwiększenie pomocy społecznej dla lokatorów.
Przeciwko projektowi zagłosowały partie PS, BE, LIVRE, PAN, PCP oraz JPP.
Nowy projekt ustawy przedstawiony przez rząd ma ułatwić właścicielom odzyskiwanie wynajmowanych mieszkań. Zakłada m.in. skrócenie z trzech do dwóch miesięcy procedury eksmisji w przypadku zalegania z czynszem, a także większą swobodę właścicieli w ustalaniu wysokości czynszów, czyli zniesienie obowiązujących ograniczeń cenowych. Projekt pozwala również na pobieranie wyższych kwot przy rozpoczęciu najmu, m.in. w formie kaucji czy czynszu płaconego z góry, oraz zmienia zasady dotyczące starych umów najmu, zawartych przed 1990 rokiem.
Rząd przekonuje, że zmiany zwiększą podaż mieszkań na rynku najmu, ponieważ przywrócą właścicielom zaufanie do tego sektora i zachęcą ich do ponownego udostępniania lokali. Platforma Casa para Viver uważa natomiast, że nowe przepisy pogłębią niepewność lokatorów. Organizacja domaga się wprowadzenia regulacji czynszów na poziomie dostosowanym do dochodów mieszkańców.
Casa para Viver zwraca uwagę na „absurd” sytuacji, w której rząd uznaje dochód w wysokości 2,3 tys. euro za „umiarkowany”, podczas gdy „ponad połowa osób pracujących w tym kraju zarabia mniej niż 1 tys. euro”. Za „umiarkowanie” wycenione na rynku nieruchomości mają być z kolei uznawane mieszkania warte nawet 660 tys. euro.
„Rząd i partie, które przepuszczają te rozwiązania, windują ceny i oswajają absurd, nagradzając właścicieli, deweloperów i fundusze nieruchomości” – podkreślono w manifeście opublikowanym przez platformę w marcu.
Portugalia notuje trzeci największy wzrost kosztów mieszkania w Europie
Z raportu Unii Europejskiej opublikowanego pod koniec ubiegłego roku wynika, że koszty mieszkania w Europie wzrosły średnio o 60,5 proc. w latach 2015–2025. W Portugalii wzrost ten był trzecim najwyższym w całej Unii i wyniósł aż 147 proc. Wyższy odnotowano jedynie na Węgrzech i Litwie.
Nic nie wskazuje na to, by wzrost kosztów miał w najbliższym czasie wyhamować. Między pierwszym kwartałem ubiegłego roku a pierwszym kwartałem 2026 roku ceny mieszkań wzrosły o niemal 20 proc. – wynika z danych opublikowanych w ubiegłym tygodniu przez Krajowy Instytut Statystyczny (INE).
Znacząco wzrosły również czynsze. Według danych rządu od 2020 roku podrożały one o 68 proc.
Ruch domaga się także, by rząd podjął działania przeciwko spekulacji na rynku nieruchomości, zamiast dodatkowo ją wzmacniać. Casa para Viver postuluje likwidację tzw. złotych wiz oraz ograniczenie zachęt kierowanych do cyfrowych nomadów. Organizacja domaga się również zakończenia ulg podatkowych dla funduszy inwestujących w nieruchomości.
Zdaniem ruchu zagraniczni nabywcy oraz fundusze inwestycyjne przyczynili się do wzrostu cen, skupując portugalskie nieruchomości, w tym także budynki wymagające remontu. Łagodny klimat i długa linia brzegowa sprawiły, że Portugalia stała się popularnym kierunkiem dla cyfrowych nomadów, innych pracowników zdalnych oraz emerytów. Jednocześnie dynamicznie rozwijająca się turystyka doprowadziła do przekształcenia wielu mieszkań w centrach miast w lokale przeznaczone na krótkoterminowy wynajem.
Portugalczycy wypychani z rynku nieruchomości
Mieszkańcy Portugalii coraz częściej podkreślają, że wysokie ceny nieruchomości i czynszów wypychają ich z rynku mieszkaniowego.
Młodzi ludzie skarżą się, że nie są w stanie kupić ani wynająć własnego mieszkania, podczas gdy rodzice mówią, że ich dzieci muszą wyprowadzać się daleko od rodzinnych miejscowości, aby znaleźć przystępne cenowo lokum. Jednocześnie część Portugalczyków, którzy posiadają nieruchomości, osiągnęła znaczne zyski dzięki ich sprzedaży.
Rząd odpowiedział na kryzys m.in. obniżeniem podatków na nowe inwestycje mieszkaniowe, wprowadzeniem ograniczeń dotyczących najmu krótkoterminowego oraz zapowiedzią budowy 145 tys. nowych mieszkań. Jednocześnie przyznaje, że efekty tych działań nie będą odczuwalne natychmiast.