Skład ukraińskiej i rosyjskiej delegacji na rozmowy w Abu Zabi może zdradzać ich agendę. Po dziewięciu miesiącach negocjacje są wznawiane przy mediacji USA, a dobór uczestników sugeruje, że rozmowy mogą wykraczać poza samą wojnę w Ukrainie.
Ukraina i Rosja wrócą 10–11 listopada do stołu negocjacyjnego w Abu Zabi, dziewięć miesięcy po ostatniej rundzie rozmów prowadzonych przy mediacji Stanów Zjednoczonych. Skład obu delegacji wiele mówi o tym, z jakimi oczekiwaniami każda ze stron przystępuje do wznowionych negocjacji.
REKLAMA
REKLAMA
Kijów w dużej mierze stawia na ten sam zespół, który uczestniczył w poprzednich rundach rozmów. To sygnał, że Ukraina zamierza kontynuować dotychczasową strategię, w której priorytetem pozostaje doprowadzenie najpierw do zawieszenia broni, a następnie do szerszego porozumienia pokojowego.
Moskwa wysyła natomiast do Abu Zabi wysokich rangą wojskowych i dyplomatów, w tym wiceministra spraw zagranicznych Siergieja Riabkowa. To właśnie on współtworzył szerokie rosyjskie żądania wobec NATO, przedstawione krótko przed rozpoczęciem przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku.
Jego udział może sugerować, że Kreml będzie próbował wyjść w negocjacjach poza samą kwestię Ukrainy i poruszyć temat szerszej architektury bezpieczeństwa w Europie. Taki kierunek rozmów nabiera dodatkowego znaczenia po sugestiach prezydenta USA Donalda Trumpa, że ewentualne porozumienie mogłoby obejmować kwestie wykraczające poza konflikt rosyjsko-ukraiński.
Ukraina: konsekwentne dążenie do zawieszenia broni
Na czele ukraińskiej delegacji ponownie stanie szef Służby Wywiadu Zagranicznego Rustem Umerow, który odgrywał kluczową rolę w dotychczasowych negocjacjach z Rosją.
W skład zespołu wejdą również Kyryło Budanow, szef kancelarii prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, Dawyd Arachamia, przewodniczący frakcji parlamentarnej prezydenckiego ugrupowania Sługa Narodu, oraz Serhij Kyśłycia, pierwszy zastępca szefa kancelarii prezydenta.
Arachamia przebywał w ubiegłym tygodniu także w Waszyngtonie. W czwartek uczestniczył w spotkaniu w Białym Domu zorganizowanym przez pierwszą damę USA Melanię Trump, po ogłoszeniu humanitarnego zawieszenia broni w okupowanych przez Rosję Oleszkach.
Cała czwórka brała udział w poprzednich rundach negocjacji, co zapewnia ciągłość ukraińskiej strategii. Kijów zamierza przede wszystkim doprowadzić do zawieszenia broni, a następnie uzyskać gwarancje, które ograniczyłyby ryzyko ponownej rosyjskiej agresji.
Ukraina wielokrotnie podkreślała, że jest gotowa rozważać różne formy zawieszenia broni. Jednocześnie konsekwentnie zaznacza, że każde szersze porozumienie musi respektować jej suwerenność i zapewniać wiarygodne gwarancje bezpieczeństwa.
W dużej mierze niezmieniony skład ukraińskiej delegacji wskazuje więc, że Kijów nie zamierza przed wznowieniem rozmów dokonywać zasadniczego zwrotu w swojej strategii. Zamiast tego chce kontynuować dotychczasowe podejście, koncentrując się w pierwszej kolejności na zawieszeniu broni, a następnie na warunkach trwałego porozumienia pokojowego.
Rosja: znana twarz i znaczące wzmocnienie delegacji
Na czele rosyjskiej delegacji ponownie stanie doradca prezydenta i były minister kultury Władimir Medinski, który reprezentował Moskwę podczas dotychczasowych negocjacji z Ukrainą.
Medinski, zdecydowany zwolennik rosyjskiej inwazji, jest również autorem trzytomowego podręcznika „Historia wojskowa Rosji”, opublikowanego w styczniu 2025 roku. Przedstawia on wojnę w Ukrainie jako kontynuację sowieckiej walki z hitlerowskimi Niemcami.
Przeznaczona dla uczniów publikacja przekonuje, że Rosja została „zmuszona” do rozpoczęcia inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku przez politykę rozszerzania NATO oraz obalenie w 2014 roku prorosyjskiego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza, które autorzy określają mianem „zamachu stanu wspieranego przez Zachód”.
Autorzy podręcznika przedstawiają Ukrainę jako „agresywny antyrosyjski przyczółek” i eksponują „bohaterstwo na polu walki”. Wskazują przy tym na historyczne podobieństwa między współczesnymi rosyjskimi działaniami wojskowymi a operacjami Armii Czerwonej podczas II wojny światowej, określanej w Rosji mianem „Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”.
Medinski już wcześniej wykorzystywał swoją pozycję do promowania podobnej wizji Rosji i jej miejsca w świecie. W 2014 roku, gdy Rosja rozpoczęła pierwszą fazę agresji przeciwko Ukrainie, będąc jeszcze ministrem kultury, opublikował dokument, w którym stwierdzał, że „Rosja nie jest Europą” i przekonywał o moralnej niższości pozostałej części kontynentu.
Nie był to zresztą pierwszy przypadek, gdy Medinski przedstawiał Rosję jako wyjątkową na tle innych państw. W 2013 roku twierdził, że „wytrwałość” Rosjan w obliczu katastrof XX wieku dowodzi, iż mają oni „dodatkowy chromosom”.
Powrót Medinskiego do zespołu negocjacyjnego wskazuje na ciągłość rosyjskiego podejścia do rozmów. Jednocześnie obecność wysokich rangą dyplomatów i przedstawicieli wojska może sugerować, że Moskwa będzie chciała nadać negocjacjom szerszy wymiar i wyjść poza rozmowy dotyczące wyłącznie warunków zakończenia wojny w Ukrainie.
Wśród nowych członków rosyjskiej delegacji znalazł się wiceminister spraw zagranicznych Siergiej Riabkow, który po raz pierwszy weźmie udział w negocjacjach pokojowych dotyczących Ukrainy.
Riabkow odpowiada za relacje Rosji ze Stanami Zjednoczonymi, a także za kwestie kontroli zbrojeń i nierozprzestrzeniania broni, w tym związane z irańskim programem nuklearnym.
Dyplomata był ściśle zaangażowany w formułowanie rosyjskich żądań wobec Waszyngtonu i NATO w grudniu 2021 roku, na krótko przed rozpoczęciem przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.
Rosyjskie propozycje zakładały wstrzymanie dalszego rozszerzania NATO, w tym rezygnację z perspektywy członkostwa Ukrainy w Sojuszu, a także ograniczenie jego obecności wojskowej w Europie Wschodniej. W praktyce oznaczałoby to powrót do sytuacji sprzed 1997 roku.
Moskwa domagała się również ograniczenia ćwiczeń wojskowych i rozmieszczania pocisków, a także wprowadzenia restrykcji dotyczących broni jądrowej stacjonującej poza terytorium państw, do których należy.
Amerykański Instytut Badań nad Wojną (Institute for the Study of War, ISW) sugerował, że Kreml może wykorzystać doświadczenie Riabkowa z tamtych negocjacji do podważania ukraińskich starań o uzyskanie gwarancji bezpieczeństwa po zakończeniu wojny.
ISW zwracał również uwagę na stanowisko innych członków rosyjskiej delegacji, w tym Medinskiego oraz wiceministra spraw zagranicznych Michaiła Galuzina. Obaj wcześniej opowiadali się za tym, aby każde przyszłe porozumienie uwzględniało to, co Moskwa określa mianem „pierwotnych przyczyn wojny”.
Według ISW skład rosyjskiej delegacji rodzi więc pytania o gotowość Kremla do prowadzenia rzeczywistych i merytorycznych negocjacji.
Udział Riabkowa został ogłoszony kilka dni po czwartkowym spotkaniu prezydenta USA Donalda Trumpa z rosyjskim wysłannikiem Kirillem Dmitrijewem w Białym Domu. Trump zasugerował wówczas, że ewentualne porozumienie mogłoby wykraczać poza sam konflikt w Ukrainie.
„Do porozumienia dojdzie. Będzie to duże porozumienie i obejmie więcej niż samą Ukrainę” – powiedział Trump, dodając, że potencjalnie może ono dotyczyć całej Europy.
Ani Waszyngton, ani Moskwa nie sprecyzowały, czy w agendzie rozmów znajdą się szersze kwestie związane z bezpieczeństwem NATO. Wypowiedź Trumpa oraz nominacja Riabkowa ponownie zwróciły jednak uwagę na możliwość rozszerzenia negocjacji na kwestie wykraczające poza sam konflikt rosyjsko-ukraiński.
Rosja wysyła do Abu Zabi również Jurija Żigarlowskiego, zastępcę szefa Głównego Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego, odpowiedzialnego za planowanie i prowadzenie operacji wojskowych.
Rosyjska delegacja spotkała się w piątek z prezydentem Władimirem Putinem podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa, poświęconego między innymi przygotowaniom do wznowienia negocjacji.
Obecność wysokich rangą dyplomatów i przedstawicieli rosyjskiego wojska sugeruje, że rozmowy mogą objąć szeroki zakres kwestii politycznych i bezpieczeństwa. Nadal pozostaje jednak otwarte pytanie, czy Moskwa jest gotowa do ustępstw w sprawie swoich wielokrotnie formułowanych żądań.