Skutki zmian klimatu dla zdrowia są coraz bardziej widoczne, a COP31 pierwszego dnia szczytu klimatycznego ONZ koncentruje się na odporności systemów ochrony zdrowia i ich zdolności do adaptacji.
Tylko niewielka część światowych funduszy na działania klimatyczne trafia do ochrony zdrowia. Przez to systemy zdrowotne z trudem przygotowują się na narastające skutki ekstremalnych upałów, powodzi i susz – ostrzegali w poniedziałek naukowcy na COP31.
REKLAMA
REKLAMA
„Finansowanie zdrowia stanowi tylko bardzo, bardzo małą część, zaledwie 1% całych wydatków na działania klimatyczne” – powiedział Dennis Tänzler, dyrektor wykonawczy Adelphi Research, niezależnego ośrodka analitycznego specjalizującego się w polityce środowiskowej i rozwojowej.
Brak wystarczających środków pojawia się w momencie, gdy rosnące temperatury zwiększają zapotrzebowanie na usługi medyczne, zagrażają infrastrukturze ochrony zdrowia i narażają miliony pracowników na choroby związane z upałem.
W 2023 roku upały były powiązane ze szacunkowo 710 tys. zgonów na świecie, z czego około 71% przypisano zmianom klimatu spowodowanym przez człowieka – wynika z raportu „2026 Lancet Countdown” poświęconego zmianie klimatu i zdrowiu. (źródło w Angielski)
„A to nie był najgorętszy rok” – powiedziała Stella Hartinger, dyrektorka regionalna projektu Lancet Countdown na Amerykę Łacińską. „Od tego czasu rok 2024 był jeszcze trudniejszy, potem 2025, a teraz 2026. Te wartości będą dalej rosnąć”.
Według ONZ (źródło w Angielski) tylko w Europie w tym roku wstępne szacunki nadwyżkowej śmiertelności latem przekroczyły 30 tys. osób, a podczas samej fali upałów w dniach 22–28 czerwca odnotowano około 16 tys. dodatkowych zgonów.
Przygotowanie systemów ochrony zdrowia
Brazylia dobrze pokazuje, z jakim wyzwaniem mierzą się państwa próbujące dostosować swoje systemy ochrony zdrowia do ocieplającego się klimatu. Kraj ma powszechny, publicznie finansowany system ochrony zdrowia, jednak rosnące ryzyka klimatyczne i głębokie nierówności społeczne coraz bardziej utrudniają ochronę najbardziej wrażliwych społeczności.
Daniel Porcel z brazylijskiego Instytutu Talanoa powiedział, że finansowanie nadal pozostaje główną przeszkodą w przygotowaniu systemu ochrony zdrowia, zwłaszcza jeśli chodzi o zabezpieczenie społeczności żyjących z dala od dużych miast i zapewnienie, że szpitale oraz inne placówki medyczne wytrzymają coraz bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe.
„Jak przygotować SUS na nową rzeczywistość klimatyczną?” – pytał Porcel, odnosząc się do brazylijskiego Sistema Único de Saúde (SUS), który zapewnia mieszkańcom bezpłatną opiekę zdrowotną.
Brazylia zatwierdziła w ubiegłym roku krajowy plan adaptacji do zmian klimatu, obejmujący 16 planów sektorowych, w tym jeden poświęcony ochronie zdrowia. Porcel podkreślił jednak, że potrzeba większych inwestycji, aby wzmocnić infrastrukturę medyczną, szkolić personel i chronić społeczności najbardziej narażone na ryzyka klimatyczne.
Luka finansowa jest częścią szerszego problemu, z którym mierzą się państwa na całym świecie. Choć rządy coraz częściej dostrzegają konsekwencje zdrowotne zmian klimatu, inwestycje w przygotowanie systemów ochrony zdrowia wciąż nie nadążają za narastającymi zagrożeniami.
Rosnące temperatury uderzają także w domowe budżety – wynika z osobnej analizy Adelphi Research obejmującej osiem państw: Bangladesz, Brazylię, Francję, Indie, Indonezję, Włochy, Nigerię i Republikę Południowej Afryki.
Stres cieplny zmusza pracowników do skracania czasu pracy, częstszych przerw lub całkowitego przerywania pracy, a choroby związane z upałem zwiększają wydatki na leczenie z własnej kieszeni, zwłaszcza w krajach, gdzie dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego i płatnych zwolnień chorobowych jest ograniczony.
Pracownicy w rolnictwie i budownictwie są szczególnie narażeni. Według Tänzlera w Bangladeszu, Indiach, Indonezji i Nigerii zatrudnieni w tych sektorach już tracą równowartość około 20 lub więcej dni pracy rocznie z powodu stresu cieplnego.