Państwa wezwano, by już teraz planowały pilne i nieuniknione, choć dobrowolne, odchodzenie od węgla, ropy i gazu.
Brazylia opublikowała pierwszy na świecie globalny plan odchodzenia od paliw kopalnych. Ten dobrowolny dokument był ostatnim punktem programu ubiegłorocznego gospodarza szczytu klimatycznego ONZ COP, zanim w przyszłym tygodniu pałeczkę przejmą Turcja i Australia.
REKLAMA
REKLAMA
Konferencja COP30 w amazońskim mieście Belém w 2025 roku zakończyła się porozumieniem, które po zaciętym sprzeciwie największych producentów ropy, takich jak Arabia Saudyjska i Rosja, nie zdołało wprost wymienić paliwa kopalne.
W odpowiedzi brazylijscy gospodarze zaproponowali uruchomienie mapy drogowej, która ma pomóc państwom dobrowolnie odchodzić od ropy, gazu i węgla.
„Zebrane w tym dokumencie dowody i analizy prowadzą prezydencję COP30 do jasnego wniosku, że odchodzenie od paliw kopalnych jest pilne, nieuniknione, a zarazem możliwe” – stwierdzono w tekście opublikowanym 3 listopada.
Jednocześnie dokument przyznaje, że „nie istnieje jedno rozwiązanie dla tej złożonej układanki” i sugeruje, by państwa dostosowywały działania do własnych uwarunkowań.
Brazylia ogłosiła też plan zatrzymania wylesiania do 2030 roku.
„Przejście jest nieuniknione, więc zacznijcie planować już teraz”
Mapa drogowa proponuje „wspólny program” w trzech etapach, od 2028 do 2033 roku, w czasie których państwa mają przygotować plany i przebudować swoje systemy energetyczne.
„Państwa różnią się tempem, w jakim mogą działać, oraz skalą potrzebnego wsparcia, jednak każde zyskuje, jeśli natychmiast zacznie planować swoją transformację od paliw kopalnych” – czytamy w dokumencie.
Na szczycie COP28 w Dubaju w 2023 roku niemal 200 państw przyjęło przełomowy tekst wzywający do „odchodzenia od paliw kopalnych w systemach energetycznych”.
„Przejście jest nieuniknione, więc zacznijcie planować już teraz i tak szybko, jak to możliwe, bo będzie to korzystne dla waszego kraju, waszego społeczeństwa i waszej gospodarki” – powiedziała szefowa COP30, Ana Toni, podczas briefingu dla mediów.
Jednak obecne polityki oraz ogłoszone dotąd plany „wciąż nie wystarczają, by osiągnąć cele energetyczne uzgodnione w Dubaju” – stwierdzono w dokumencie prezydencji COP30.
Czy paliwa kopalne znajdą się w agendzie COP31?
Nowe porozumienie dotyczące paliw kopalnych jest mało prawdopodobne podczas dwutygodniowej konferencji COP31, która rozpocznie się w poniedziałek 9 listopada w tureckim kurorcie nad Morzem Śródziemnym, Antalyi.
Zamiast tego prezydencja COP31, Turcja, oraz Australia, która koordynuje negocjacje, promują dobrowolny program mający zwiększyć „elektryfikację” w ramach działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.
Krytycy ostrzegają jednak, że tekst nie precyzuje źródeł energii, więc elektryfikacja może stać się przykrywką dla rozbudowy sektora paliw kopalnych, zamiast opierać się na czystych źródłach odnawialnych.
Toni zapowiedziała, że mapa drogowa dotycząca paliw kopalnych będzie omawiana w Antalyi 10 listopada, ale przedstawiciele Brazylii podkreślają, że ich inicjatywa jest wezwaniem do działania, a nie dokumentem przeznaczonym do negocjacji na COP31.
„Nie proponujemy negocjacji” – powiedział prezydent COP30, Andre Correa do Lago.
„Każdy może zacząć działać już teraz” – dodał, zwracając uwagę, że potrzebna wiedza i technologie są już dostępne. „Porozumienia już istnieją. Najważniejsze jest ich wdrożenie.”
Działacze na rzecz klimatu z zadowoleniem przyjęli brazylijskie inicjatywy.
„Mapa drogowa nie może skończyć jako kolejny raport, który będzie się kurzył na półce” – powiedziała Fanny Petitbon, analityczka polityczna w oddolnej organizacji klimatycznej 350.org.
„COP31 musi być momentem, gdy rządy pójdą z tym wysiłkiem dalej – z jasnymi zobowiązaniami, harmonogramami oraz zasobami, które pozwolą na sprawiedliwe i uporządkowane odejście od węgla, ropy i gazu” – dodała Petitbon.