Europa: gdzie ludzie wydają ponad 40% dochodu na mieszkanie

Według Eurostatu ceny mieszkań w UE wzrosły od 2015 roku do drugiego kwartału 2026 roku średnio o 69 proc. W niektórych państwach członkowskich ceny wzrosły ponad dwukrotnie. Czynsze i koszty energii również nadal rosną.

REKLAMA

REKLAMA

„Europa stoi w obliczu kryzysu napędzanego rosnącymi cenami mieszkań i coraz wyższymi kosztami utrzymania mieszkania”, stwierdziła Rada Europejska.

Kryzys mieszkaniowy szczególnie mocno uderza w osoby, które przeznaczają na mieszkanie ponad 40 proc. swojego dochodu rozporządzalnego. Eurostat nazywa to wskaźnikiem przeciążenia kosztami mieszkania. W UE w 2025 roku wyniósł on średnio 7,7 proc.

„Głównymi czynnikami przeciążenia kosztami mieszkania są rosnące koszty zamieszkania, czy to czynsze, czy ceny mieszkań, które w wielu miastach gwałtownie rosną, w zestawieniu z umiarkowanym wzrostem dochodów, zwłaszcza w niższych grupach dochodowych”, powiedziała dr Hannah Widmer z ETH Zürich w rozmowie z „Euronews Business”.

Które kraje są najbardziej dotknięte? Gdzie w Europie wskaźnik przeciążenia kosztami mieszkania jest najwyższy?

Czym są koszty mieszkania?

Zgodnie z danymi Eurostatu koszty mieszkania to miesięczne wydatki, jakie gospodarstwa domowe ponoszą na swoje lokum. Obejmują czynsz lub odsetki od kredytu hipotecznego, opłaty za media, takie jak woda, energia elektryczna, gaz i ogrzewanie, a także regularne opłaty, na przykład za ubezpieczenie, utrzymanie, naprawy i podatki.

Dochód rozporządzalny to łączny dochód gospodarstwa domowego po odliczeniu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Obejmuje także świadczenia społeczne, takie jak emerytury.

Grecja ma najwyższy w Europie wskaźnik przeciążenia kosztami mieszkania spośród krajów, dla których dostępne są dane. Chodzi o 27 państw członkowskich UE, dwa kraje EFTA oraz pięć państw kandydujących do UE.

W 2025 roku 26,4 proc. osób w Grecji mieszkało w gospodarstwach domowych, które przeznaczały na mieszkanie ponad 40 proc. swojego dochodu rozporządzalnego. To ponad trzykrotnie więcej niż unijna średnia na poziomie 7,7 proc.

Wśród krajów UE na drugim miejscu znajduje się Dania, z wynikiem 14,7 proc. Niemcy (11,2 proc.) i Szwecja (10,8 proc.) również znacząco przekraczają średnią unijną.

Wskaźnik przeciążenia kosztami mieszkania jest także wyższy od średniej unijnej w Estonii (8,8 proc.), Czechach (8,2 proc.) i Luksemburgu (8,1 proc.).

Poza UE wskaźnik jest wysoki w Szwajcarii (15,3 proc.) i Norwegii (13,5 proc.). Ponad średnią unijną plasują się także trzy państwa kandydujące: Turcja (10 proc.), Czarnogóra (8,7 proc.) i Serbia (7,9 proc.).

„Biorąc pod uwagę bardzo odmienne uwarunkowania, zwłaszcza jeśli chodzi o gospodarkę i system opieki społecznej, przyczyny poziomu przeciążenia kosztami mieszkania w Grecji, Szwajcarii i Danii nie są takie same. Również konsekwencje nie są takie same”, powiedziała Rikke Skovgaard Nielsen, starsza badaczka z Uniwersytetu w Aalborgu, w rozmowie z „Euronews Business”.

Dodała, że kwota, jaka pozostaje ludziom po opłaceniu czynszu, znacznie się różni między tymi trzema krajami, podobnie jak koszty utrzymania. W efekcie wpływ na gospodarstwa domowe także jest odmienny.

Cypr ma najniższy wskaźnik. Tylko 2,4 proc. osób wydaje na mieszkanie ponad 40 proc. swojego dochodu rozporządzalnego. Niskie wartości notują także Chorwacja (3,2 proc.), Słowenia (3,5 proc.) i Słowacja (3,5 proc.).

Dr Marietta Haffner z TU Delft zauważyła, że gdy koszty mieszkania, takie jak ceny mieszkań, czynsze, ceny energii, stopy procentowe i inflacja, rosną szybciej niż dochody, udział wydatków na mieszkanie w dochodzie się zwiększa. Z czasem rośnie też odsetek osób, które przeznaczają na mieszkanie ponad 40 proc. swoich dochodów.

„Prawdopodobne jest, że rosnące koszty energii będą w przyszłym roku głównym czynnikiem wzrostu kosztów mieszkania”, powiedziała.

Wśród największych gospodarek UE Hiszpania (7,2 proc.), Francja (6,4 proc.) i Włochy (5,0 proc.) znajdują się poniżej średniej unijnej, podczas gdy Niemcy (11,2 proc.) zajmują ogółem piąte miejsce.

Dlaczego obciążenie różni się między krajami?

„Najprawdopodobniej to współdziałanie struktury własności mieszkań, przy czym najemcy na prywatnym rynku zazwyczaj ponoszą najwyższe koszty, systemów opieki społecznej oraz szerszej sytuacji gospodarczej tłumaczy wyższe lub niższe udziały osób przeciążonych kosztami mieszkania”, powiedziała Widmer.

Dodała jednak, że porównywanie krajów jest skomplikowane. Doświadczanie przeciążenia kosztami mieszkania może znaczyć coś zupełnie innego w Szwajcarii niż w Grecji, w zależności od poziomu świadczeń socjalnych i jakości mieszkań.

Ponad 34 mln osób w UE dotkniętych problemem

Same liczby pokazują to jeszcze wyraźniej. Ponad 34 mln osób w UE mieszka w gospodarstwach domowych, które przeznaczają na mieszkanie ponad 40 proc. swojego dochodu rozporządzalnego.

Niemcy mają największą liczbę osób przeciążonych kosztami mieszkania, 9,4 mln. Na drugim miejscu jest Turcja z 8,6 mln, dalej Francja (4,4 mln), Hiszpania (3,5 mln) i Włochy (2,9 mln).

Mimo stosunkowo niewielkiej populacji w porównaniu z tymi krajami Grecja zajmuje szóste miejsce, z 2,7 mln osób mieszkających w gospodarstwach domowych dotkniętych przeciążeniem kosztami mieszkania.

Osoby o niskich dochodach są oczywiście dotknięte najbardziej. W UE wskaźnik rośnie do 29,1 proc. wśród osób zagrożonych ubóstwem. Do tej grupy należą osoby o ekwiwalizowanym dochodzie rozporządzalnym poniżej progu zagrożenia ubóstwem, który ustalono na 60 proc. krajowej mediany ekwiwalizowanego dochodu rozporządzalnego.

W 2025 roku mediana ekwiwalizowanego dochodu rozporządzalnego w UE wynosiła 22 939 euro rocznie, czyli 1 912 euro miesięcznie. Na poziomie UE 60 proc. tej kwoty odpowiadało 1 147 euro miesięcznie.

Grecja ponownie znajduje się na szczycie listy. W 2025 roku 82,6 proc. osób zagrożonych ubóstwem w Grecji mieszkało w gospodarstwach domowych, które przeznaczały na mieszkanie ponad 40 proc. swojego dochodu rozporządzalnego. Oznacza to, że dotyczyło to ponad czterech na pięć osób. Na kolejnych miejscach są Dania (59,8 proc.) i Szwajcaria (56,1 proc.), a wskaźnik przekracza 40 proc. także w Szwecji (46,8 proc.), Norwegii (43,8 proc.) i Czechach (43,4 proc.).

Niemcy (35,0 proc.) plasują się powyżej średniej unijnej wynoszącej 29,1 proc., natomiast Hiszpania (28,3 proc.), Francja (25,4 proc.) i Włochy (21,7 proc.) są poniżej tego poziomu.

Cypr ma najniższy wskaźnik, 7,6 proc., następnie Albania (8,2 proc.), Chorwacja (14,9 proc.) i Słowacja (15,4 proc.).