Europa chce wzmocnić swoją obecność w kosmosie i ograniczyć zależności technologiczne. Szczyt ESA 15 grudnia w Rzymie zadecyduje o astronautach, cargo i inwestycjach.
Europa chce uniezależnić się od innych w wysyłaniu swoich astronautów w kosmos. A kolejne spotkanie, na którym zapadną decyzje, jak to zrobić, odbędzie się w Rzymie 15 grudnia, kiedy państwa członkowskie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) spotkają się, by omówić przyszłość eksploracji kosmosu. W grę wchodzą wielomiliardowe inwestycje, nowe technologie oraz kluczowa kwestia strategiczna: zapewnienie Europie możliwości sięgania własnymi środkami po orbitę okołoziemską, bez polegania wyłącznie na usługach firm spoza kontynentu.
REKLAMA
REKLAMA
Szczyt, nazwany Intermediate Ministerial Meeting 2026, odbywa się w momencie głębokich zmian w branży. Państwa członkowskie będą oceniać propozycje, które mają wzmocnić europejską pozycję na niskiej orbicie okołoziemskiej, przygotować etap po zakończeniu misji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej oraz utrwalić obecność na Księżycu, z myślą także o Marsie. Nie chodzi o rezygnację ze współpracy międzynarodowej, lecz o udział w niej z większą autonomią.
10 mld euro na loty europejskich astronautów w kosmos
Najbardziej ambitne wyzwanie dotyczy transportu ludzi. Europa nie dysponuje dziś kompletnym, autonomicznym systemem, który pozwalałby wynosić astronautów w kosmos i sprowadzać ich z powrotem na Ziemię. W przypadku załogowych misji na Międzynarodową Stację Kosmiczną kontynent korzysta z możliwości rozwijanych poza Europą, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych.
Dyrektor generalny ESA, Josef Aschbacher, zaproponował inwestycję rzędu 10 mld euro w ciągu dziesięciu lat, aby opracować europejski system zdolny do wysyłania astronautów w kosmos i ich powrotu na Ziemię. Według wyliczeń przedstawionych przez szefa agencji, dalsze kupowanie usług od zagranicznych dostawców w tym samym okresie mogłoby kosztować europejskich podatników ok. 5 mld euro.
To na razie tylko szacunki, a nie środki już zapisane w budżetach: decyzja polityczna i finansowa należy do państw członkowskich. Jak podkreśla Aschbacher, wybór sprowadza się do budowania własnych kompetencji przemysłowych albo dalszego kupowania usług od innych operatorów, z kosztami i dostępnością zależnymi także od decyzji biznesowych dostawców.
Stawka wykracza poza sam transport astronautów. Autonomiczne zdolności pozwoliłyby zatrzymać większą część inwestycji w europejskim przemyśle, rozwijać technologie wielokrotnego użytku oraz wzmocnić pozycję negocjacyjną kontynentu w międzynarodowych programach.
Ariane 6 i Vega-C: europejski dostęp do kosmosu odbudowywany dzięki rakietom nośnym
Autonomia wymaga także dysponowania niezawodnymi rakietami, które startują z częstotliwością dopasowaną do zapotrzebowania. W tym obszarze Europa może liczyć na Ariane 6, ciężką rakietę nośną opracowaną dla misji instytucjonalnych i komercyjnych, oraz na Vega-C, zaprojektowaną do wynoszenia na orbitę lżejszych satelitów.
Oba systemy nośne są kluczowym elementem niezależnego dostępu do przestrzeni kosmicznej. Vega-C we wrześniu 2026 wyniosła na orbitę satelity FLEX i Sentinel-3C w ramach europejskich działań związanych z obserwacją Ziemi. Celem jest umocnienie zdolności wynoszenia ładunków i poszerzenie możliwości dla klientów publicznych oraz prywatnych.
Konkurencja ma jednak charakter globalny. SpaceX zbudowała model biznesowy oparty na częstych startach i rakietach wielokrotnego użytku, zdobywając kluczową pozycję na światowym rynku. Dlatego Europie nie wystarczy samo posiadanie własnych rakiet: trzeba też uczynić je konkurencyjnymi pod względem kosztów, dostępności i terminów.
Wyzwanie dotyczy również nowych podmiotów komercyjnych. Niemiecka firma Isar Aerospace zrobiła ważny krok 5 września 2026 roku, gdy jej rakieta Spectrum po raz pierwszy dotarła w przestrzeń kosmiczną, wynosząc na orbitę pięć małych satelitów oraz eksperyment. Pierwszy lot testowy w marcu 2025 zakończył się natomiast po ok. 30 sekundach. Udany start w 2026 roku pokazuje postępy europejskiego sektora, w którym startupy starają się uzupełniać ofertę ugruntowanych operatorów.
Kapsuły towarowe i technologie wielokrotnego użytku: wyścig europejskich firm
Kolejny element to transport ładunków na stacje kosmiczne i ich ewentualny powrót na Ziemię. 10 września 2026 ESA przyznała firmie The Exploration Company kontrakt o łącznej wartości 760 mln euro na następną fazę programu ALADDIN, poświęconego rozwojowi kapsuły Nyx.
Umowa przewiduje 310 mln euro na misję demonstracyjną oraz kolejne 450 mln na dwie dodatkowe misje, które muszą zostać jeszcze potwierdzone. Celem jest pokazanie europejskiej zdolności do wysyłania ładunków na niską orbitę okołoziemską i sprowadzania ich z powrotem, początkowo w ramach misji zaopatrzeniowej na Międzynarodową Stację Kosmiczną.
Program jest ważnym krokiem w stronę europejskiej usługi komercyjnej: ESA nie ogranicza się do finansowania prac rozwojowych, lecz staje się także kluczowym klientem prywatnej firmy.
Równolegle przemysł pracuje nad rakietami wielokrotnego użytku, technologią, która może obniżyć koszty dostępu do przestrzeni kosmicznej. W ten nurt wpisują się programy europejskich spółek, takich jak francuska MaiaSpace czy włoska Avio. W przypadku tej ostatniej rozwój nowych rozwiązań napędowych oraz systemów odzyskiwania rakiet pozostaje procesem, który trzeba uważnie śledzić, a wyniki poszczególnych demonstratorów i związane z nimi harmonogramy należy oceniać w oparciu o oficjalne informacje.
Włochy: „Stati Generali” dla gospodarki kosmicznej
Dla Włoch rzymski szczyt przypada w momencie, gdy kraj próbuje wzmocnić koordynację między biznesem, światem nauki i instytucjami. Sektor kosmiczny obejmuje duże koncerny przemysłowe, wyspecjalizowane firmy, startupy, uniwersytety, ośrodki badawcze i instytucje finansowe – rozbudowany łańcuch wartości, w którym umiejętność współpracy może przesądzić o dostępie do programów europejskich i rynków międzynarodowych.
W czerwcu 2026 zaprezentowano inicjatywę „Stati Generali della Space Economy”, promowaną przez parlamentarną grupę ds. przestrzeni kosmicznej kierowaną przez Andreę Mascarettiego. Program zakłada dwadzieścia spotkań w szesnastu regionach Włoch, aby docenić potencjał krajowych klastrów lotniczo-kosmicznych i zebrać opinie z systemu produkcyjnego.
Inicjatywa ma pomóc w wyznaczeniu strategicznych kierunków rozwoju branży. Chodzi nie tylko o zdolność budowy satelitów czy rakiet nośnych, ale także o łączenie kompetencji przemysłowych, przyciąganie inwestycji oraz przekuwanie innowacji w usługi i możliwości gospodarcze.
Po Międzynarodowej Stacji Kosmicznej: wyzwanie Księżyca
Harmonogram europejskich decyzji wiąże się również ze zmianami w załogowej eksploracji kosmosu. Zgodnie z obecnymi planami Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ma zakończyć działalność do 2030 roku, a równolegle rozwijane są komercyjne projekty nowych instalacji na niskiej orbicie okołoziemskiej. Zapewnienie sobie roli w tym scenariuszu oznacza dla Europy możliwość dalszego prowadzenia eksperymentów naukowych, rozwijania technologii i uczestniczenia w przyszłych misjach bez pełnej zależności od decyzji zewnętrznych partnerów.
Księżyc to drugi wielki cel. ESA chce wzmocnić europejską obecność dzięki współpracy międzynarodowej i rozwojowi wyspecjalizowanych zdolności, traktując orbitę okołoziemską i misje księżycowe jako kolejne etapy na drodze do eksploracji Marsa.
15 grudnia w Rzymie rządy europejskie mają omówić możliwości przygotowane przez agencję kosmiczną. Nie oczekuje się, że jedno spotkanie rozwiąże wszystkie słabości sektora, będzie jednak ważnym etapem, który pokaże, jakie cele państwa są gotowe finansować i w jakiej perspektywie czasowej.