Rząd chce ponownie uchwalić dekrety mieszkaniowe mimo rozwiązania Kongresu. Kluczowa będzie Stała Deputacja: wyjaśniamy, czym jest, jak działa i jakiego poparcia potrzebuje Sánchez.
Rząd zamierza we wtorek ponownie uchwalić dwa rozporządzenia z mocą ustawy dotyczące mieszkalnictwa, które Kongres Deputowanych odrzucił w piątek, zaledwie dzień po tym, jak Pedro Sánchez ogłosił przedterminowe wybory parlamentarne zaplanowane na 29 listopada.
REKLAMA
REKLAMA
Intencją gabinetu jest ponowne przedstawienie tych rozwiązań Radzie Ministrów i spróbowanie ich uratowania mimo rozwiązania Kortezów. Źródła z Moncloa, cytowane przez kilka mediów, podają, że dekrety znów trafią we wtorek na stół Rady Ministrów.
Ale czy rząd może przyjmować dekrety, gdy Kongres został już rozwiązany? Odpowiedź brzmi: tak.
Rozwiązanie Kortezów nie unieruchamia rządu
Ogłoszenie wyborów oznacza rozwiązanie Kongresu Deputowanych i Senatu, ale nie sprawia, że władza wykonawcza od razu staje się rządem w stanie dymisji. Sánchez i jego ministrowie zachowują swoje uprawnienia do dnia wyborów. Później rząd pozostaje w stanie dymisji, aż do zaprzysiężenia nowego gabinetu.
Dlatego w okresie między rozwiązaniem Kortezów a wyborami rząd zachowuje swoje kompetencje i może uchwalać rozporządzenia z mocą ustawy.
Konstytucja pozwala rządowi sięgać po tę formę legislacji w sytuacjach „wyjątkowej i pilnej konieczności”. Są to przepisy, które wchodzą w życie bez wcześniejszej zgody parlamentu, choć później muszą zostać poddane jego kontroli.
Tu pojawia się zasadnicze pytanie: jeśli Kongres jest rozwiązany, kto decyduje, czy te dekrety będą obowiązywać dalej?
Czym jest Stała Deputacja Kongresu?
Odpowiedzi należy szukać w Stałej Deputacji Kongresu, organie, który działa właśnie po to, by zapewnić ciągłość określonych funkcji parlamentu, gdy Kortezy zostały rozwiązane lub zakończyły kadencję.
Konstytucja przewiduje, że każda izba ma swoją Stałą Deputację, której skład proporcjonalnie odzwierciedla reprezentację poszczególnych klubów parlamentarnych. Ten organ zachowuje swoje uprawnienia do czasu ukonstytuowania się nowych Kortezów po wyborach.
Do jej kompetencji należy m.in. szczególnie istotne w tym przypadku zadanie: zatwierdzanie lub uchylanie rozporządzeń z mocą ustawy przyjętych przez rząd. Zwykle dekret z mocą ustawy musi trafić pod obrady Kongresu w maksymalnym terminie 30 dni od ogłoszenia. Gdy izba jest rozwiązana, tę rolę przejmuje Stała Deputacja.
Procedura przypomina posiedzenie plenarne: przedstawiciel rządu przedstawia dekret, a po debacie członkowie Stałej Deputacji głosują. Głosy za oznaczają jego zatwierdzenie, a przeciw – uchylenie.
Tak więc ogłoszenie wyborów nie zawiesza automatycznie możliwości rządu uchwalania tego rodzaju rozporządzeń z mocą ustawy.
Głosowanie przy innej większości
Polityczny klucz tkwi w tym, że skład Stałej Deputacji nie odzwierciedla dokładnie głosowania z udziałem 350 posłów Kongresu Deputowanych.
Stała Deputacja liczy 69 członków i proporcjonalnie odzwierciedla skład klubów parlamentarnych. Taka arytmetyka może zmienić wynik w porównaniu z głosowaniem plenarnym i sprawić, że pierwszy z dekretów zostanie przyjęty bez potrzeby liczenia na poparcie Junts, pod warunkiem że rząd utrzyma wsparcie, które uzyskał w piątek.
Pierwszy dekret, znany jako „dekret Maricarmen”, który obejmuje środki ochrony przed eksmisjami osób w trudnej sytuacji, otrzymał wówczas poparcie Baskijskiej Partii Nacjonalistycznej (PNV). Drugi, dotyczący przedłużania umów najmu, został przez baskijskich nacjonalistów odrzucony, więc w nowym głosowaniu miałby większe trudności z uzyskaniem większości.
Czy Stała Deputacja może uchwalać ustawy?
Stała Deputacja nie zastępuje Kongresu w całej jego zwykłej działalności. Konstytucja wyraźnie powierza jej jednak określone zadania na czas rozwiązania izb, w tym kontrolę nad rozporządzeniami z mocą ustawy.
Regulamin Kongresu przewiduje, że zatwierdzenie lub uchylenie dekretu z mocą ustawy może nastąpić zarówno na posiedzeniu plenarnym, jak i w Stałej Deputacji, i wyznacza maksymalny termin 30 dni od jego ogłoszenia.
Nie byłaby to zresztą sytuacja bez precedensu. Po rozwiązaniu Kortezów we wrześniu 2019 roku Stała Deputacja zatwierdziła siedem rozporządzeń z mocą ustawy, zanim ukonstytuował się nowy Kongres.
Tak więc, choć Hiszpania weszła w okres kampanii wyborczej, życie polityczne nie zamiera całkowicie. Rząd może dalej uchwalać rozporządzenia z mocą ustawy, a przy rozwiązanym Kongresie to Stała Deputacja decyduje o ich zatwierdzeniu lub uchyleniu.