Światowy kryzys naftowy windował ceny benzyny i diesla powyżej 2,4 i 2,5 euro za litr, lecz dane skorygowane o koszty życia lepiej pokazują, gdzie kierowcy odczuwają to najmocniej.
Ceny ropy ponownie przekroczyły we wtorek poziom 100 dolarów za baryłkę, w związku z trwającym globalnym kryzysem podaży wywołanym atakami w cieśninach Ormuz i Bab al‑Mandab.
REKLAMA
REKLAMA
Rozmowy Iranu ze Stanami Zjednoczonymi w sierpniu znów utknęły w martwym punkcie. Doprowadziło to do wznowienia działań zbrojnych, a najnowsza fala irańskich ataków ograniczyła dzienny ruch statków z ładunkiem w cieśninie Ormuz do mniej niż 20 jednostek.
Na to nakładają się ataki rebeliantów Huti w Jemenie, wspieranych przez Iran, które zakłócają handel wokół cieśniny Bab al‑Mandab. Jeszcze niedawno stanowiła ona kluczowy bufor między Jemenem, Erytreą i Dżibuti.
Przy wszystkich tych kluczowych szlakach handlowych znajdujących się pod ostrzałem, kryzys został określony jako „największe fizyczne zaburzenie podaży w historii światowych rynków energii”.
Jak przekłada się to na ceny paliw na stacjach w Europie?
We wtorek najwyższe ceny benzyny w Europie odnotowano w Holandii – średnio 2,43 euro/l. Dalej są Dania z 2,35 euro/l i Finlandia z 2,32 euro/l, wynika z danych serwisu fuel-prices.eu/live.
Podwyżki mocno odczuwają też kierowcy we Francji (2,23 euro/l) i w Grecji (2,20 euro/l).
Jeszcze drożej jest dla kierowców aut z silnikiem Diesla. We Francji litr diesla kosztował we wtorek 2,40 euro, a we Włoszech 2,36 euro.
Dania przoduje w tym zestawieniu – tam diesel kosztuje 2,52 euro/l.
Dla porównania to prawie euro różnicy wobec 1,70 euro/l w Macedonii Północnej i 1,72 euro/l w Andorze.
Co te ceny oznaczają w przeliczeniu na siłę nabywczą?
Obraz gospodarczy zmienia się, gdy ceny paliw przeliczy się na standard siły nabywczej (PPS) – przeliczeniową jednostkę walutową eliminującą różnice poziomu cen w różnych państwach, co pozwala porównywać dane gospodarcze między krajami.
Aby dokonać takiego porównania, policzyliśmy koszt zatankowania 50‑litrowego baku, odnieśliśmy go do PKB per capita w każdym kraju i skorygowaliśmy o różnice w sile nabywczej. Im wyższy procent, tym droższe jest tankowanie w relacji do siły nabywczej w danym państwie.
Najmocniej uderza to w Bałkany. Z szacunków Europe in Motion dla tankowania 50 litrów wynika, że na szczycie listy znajduje się Bośnia i Hercegowina.
W Unii Europejskiej paliwo – zarówno benzyna, jak i diesel – najmocniej drenuje portfele kierowców w Grecji.
Zakłócenia w dostawach ropy dodatkowo obciążają rafinerie.
Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) zauważyła, że w lipcu 2026 r. globalna produkcja rafinerii była niemal o 5 mln baryłek dziennie niższa niż w lipcu 2025 r., co stworzyło efekt wąskiego gardła na rynku paliw.
Ponieważ dostawy ropy z rejonu Zatoki Perskiej zostały zakłócone, rafinerie muszą szukać alternatywnych źródeł surowca lub płacić więcej, by zapewnić sobie dostawy.
Poszczególne gatunki ropy nie zawsze są jednak zamienne, a zastąpienie utrwalonych szlaków zaopatrzenia bywa bardzo kosztowne.
Jednocześnie zakłócenia uderzają też w dostawy już przerobionych produktów, takich jak olej napędowy i paliwo lotnicze. Winduje to marże rafineryjne i jeszcze mocniej podbija ceny paliw.
Bezpośrednie ataki dronów na duże rafinerie w Arabii Saudyjskiej, Kuwejcie i Bahrajnie jeszcze bardziej pogorszyły sytuację – część zakładów wstrzymała produkcję, a inne ją ograniczyły.
Światło w tunelu? Szczyt marż diesla spodziewany w październiku
Wojna w Ukrainie, w której celem ataków stały się rafinerie na terytorium Rosji, to kolejny wstrząs, według IEA. Nie tyle ze względu na import rosyjskiej ropy do Europy, który został poważnie ograniczony, ile dlatego, że inni duzi odbiorcy, tacy jak Turcja i Brazylia, są zmuszeni szukać gdzie indziej dostaw, zwłaszcza oleju napędowego.
Eksperci Europejskiego Banku Centralnego, z którymi rozmawiał serwis Euronews Business, mówią, że na podstawie notowań kontraktów terminowych na przerobiony diesel z London Stock Exchange Group spodziewają się, iż marża rafineryjna na oleju napędowym osiągnie szczyt w październiku. Z kolei „marże na benzynie osiągnęły maksimum w sierpniu”.