Prezydenci Szawkat Mirzijojew i Ilham Alijew podpisali w Taszkencie traktat o wiecznej przyjaźni oraz zainicjowali projekty w finansach, energetyce, turystyce i górnictwie. Oba kraje wspólnie zorganizują FIFA U-20 World Cup 2027.
Uzbekistan i Azerbejdżan w niedzielę podpisały traktat o wiecznej przyjaźni i wyznaczyły cel zwiększenia dwustronnych obrotów handlowych do miliarda dolarów (856 mln euro) do 2030 roku. Prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew i prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew podczas rozmów w Taszkencie pogłębili współpracę gospodarczą i transportową.
REKLAMA
REKLAMA
Traktat jest jednym z głównych punktów dwudniowej wizyty państwowej prezydenta Azerbejdżanu Ilhama Alijewa w Uzbekistanie.
Przed uroczystością podpisania dokumentu obaj przywódcy odbyli rozmowę w cztery oczy i przewodniczyli trzeciemu posiedzeniu Najwyższej Rady Międzypaństwowej, gremium na szczeblu prezydenckim powołanemu w 2023 roku do koordynowania długoterminowej współpracy dwustronnej.
Oba państwa zacieśniły już relacje, podpisując w 2024 roku traktat o stosunkach sojuszniczych.
Po rozmowach z mediami prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew określił Azerbejdżan jako „naszego niezawodnego sojusznika, strategicznego partnera i bratnie państwo”.
Handel i inwestycje
W wywiadzie dla uzbeckiej państwowej agencji UzA przed przyjazdem do Taszkentu prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew poinformował, że wartość handlu wzrosła w 2025 roku do 795 mln dol. (680 mln euro), ponad trzykrotnie więcej niż rok wcześniej. Obroty handlowe od stycznia do maja 2026 roku sięgnęły 144 mln dol. (123 mln euro), co oznacza wzrost o 33 proc. rok do roku.
Oba rządy powołały również w 2023 roku spółkę inwestycyjną Azerbaijan-Uzbekistan Investment Company z kapitałem 500 mln dol. (428 mln euro) na finansowanie projektów w obu krajach.
Przywódcy zainaugurowali lub rozpoczęli w Uzbekistanie realizację projektów wspieranych przez Azerbejdżan w sektorach bankowości, budownictwa, edukacji, sprzedaży detalicznej paliw, turystyki, mieszkalnictwa, górnictwa i rolnictwa.
Wśród tych inwestycji są m.in. zakład produkcji gipsu, dwie szkoły STEAM, pięć planowanych stacji paliw azerbejdżańskiego koncernu SOCAR oraz instalacja do przetwarzania rud zawierających srebro.
Prezydent Mirzijojew określił je jako część szerszego portfela inwestycyjnego obejmującego energetykę, geologię, przemysł chemiczny, budownictwo, finanse i rolnictwo.
Państwowy bank Azerbejdżanu ABB prowadzi również negocjacje w sprawie przejęcia 51-procentowego pakietu udziałów w uzbeckim Davr Bank.
Według S&P Global wartość transakcji przekracza 100 mln dol. (86 mln euro), a jej finalizacja zależy od zgody organów nadzoru. Planowane przejęcie dałoby azerbejdżańskiemu bankowi bezpośrednią obecność na rynku bankowym Uzbekistanu.
Prezydent Alijew poinformował ponadto, że wspólne projekty poszukiwawcze w sektorze ropy i gazu zbliżają się do końcowej fazy. Jeśli wyniki badań będą pozytywne, wiercenie otworów produkcyjnych może rozpocząć się w przyszłym roku.
Największym ujawnionym projektem jest Sea Breeze Uzbekistan – całoroczny kompleks turystyczno-mieszkaniowy, który azerbejdżańska firma Agalarov Development planuje zbudować nad zbiornikiem Charwak w dystrykcie Bostanlyk w obwodzie taszkenckim. Według danych rządu Uzbekistanu planowane nakłady na inwestycję o powierzchni 577 hektarów wynoszą 5 mld dol. (4,28 mld euro).
Publiczne wysłuchanie w ramach oceny oddziaływania projektu na środowisko odbyło się w styczniu. Władze Uzbekistanu zapewniają, że ścieki będą odprowadzane poza strefę przybrzeżną zbiornika do oczyszczalni.
Połączenia transkaspijskie
Po rozmowach prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew określił Azję Centralną i Azerbejdżan jako „jeden region geopolityczny i geoekonomiczny”.
Obaj przywódcy zgodzili się na wzmocnienie połączeń w ramach tzw. Środkowego Korytarza. Priorytetem ma być poprawa infrastruktury logistycznej oraz zwiększenie przewozów towarowych na trasach transkaspijskich łączących Azję Centralną z Kaukazem Południowym i Europą.
Prezydent Mirzijojew zapowiedział też zintensyfikowanie prac nad utworzeniem wspólnej floty na Morzu Kaspijskim.
Przewozy tranzytowe między Uzbekistanem a Azerbejdżanem sięgnęły w 2025 roku 1,4 mln ton. W pierwszej połowie 2026 roku ich wolumen wzrósł o 12,2 proc. rok do roku, do 675 tys. ton – wynika z danych, które prezydent Alijew przekazał przed wizytą państwowej agencji UzA.
Zwrócił też uwagę, że powstająca linia kolejowa Chiny–Kirgistan–Uzbekistan może w przyszłości zostać połączona ze Środkowym Korytarzem oraz innymi szlakami wiodącymi przez Kaukaz Południowy.
Unia Europejska również wspiera sieć transkaspijską w ramach strategii Global Gateway, której celem jest skrócenie czasu przewozu między Europą a Azją Centralną do 15 dni lub mniej. Europejscy i międzynarodowi partnerzy ogłosili w 2024 roku zobowiązania do realizacji obecnych i planowanych inwestycji transportowych w Azji Centralnej o wartości 10 mld euro.
W czerwcu Komisja Europejska podpisała ponadto porozumienia z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, które mają uruchomić do 2 mld euro na projekty infrastrukturalne w regionie Morza Czarnego i na Kaukazie Południowym.
Kolejnym elementem współpracy przez Morze Kaspijskie może być energetyka. Azerbejdżan, Kazachstan i Uzbekistan pracują nad zielonym korytarzem energetycznym, który ma połączyć ich systemy elektroenergetyczne oraz umożliwić przesył energii odnawialnej przez Morze Kaspijskie do Azerbejdżanu, a docelowo także na rynki europejskie.
Uzbekistan i Azerbejdżan wspólnie zorganizują MŚ FIFA U-20 2027
Obie strony podpisały także porozumienia dotyczące systemów emerytalnych, kultury i turystyki, współpracy między resortami spraw zagranicznych i sprawiedliwości oraz partnerstw miast: Urgencz ma współpracować z Chankendi i Nachiczwanem, a Buchara z Laczinem.
Do porozumień doszło w kontekście decyzji Rady FIFA z 2025 roku, na mocy której Uzbekistan i Azerbejdżan będą wspólnie gospodarzami mistrzostw świata FIFA U-20 w 2027 roku.
Prezydent Mirzijojew zapowiedział wspólny program przygotowań pod hasłem „Dwa kraje – jedno mistrzostwo”.
Wśród innych wydarzeń wizyty znalazła się inauguracja nowego kampusu Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Nizamiego w Nowym Taszkencie. Kompleks o powierzchni 40 hektarów zaprojektowano z myślą o 20 tys. studentów.
Przywódcy zainicjowali też budowę czterohektarowego Parku Azerbejdżanu w Nowym Taszkencie, który ma odpowiadać planowanemu Parkowi Uzbekistanu w Baku.
Podczas wizyty doszło do wymiany najwyższych odznaczeń państwowych. Prezydent Alijew otrzymał uzbecki Order Oliy Darajali Dustlik, a prezydent Mirzijojew został odznaczony azerskim Orderem Hejdara Alijewa.