Włoski rząd był już wcześniej wzywany do ogłoszenia stanu wyjątkowego z powodu gwałtownego rozrostu populacji kraba niebieskiego, napędzanego ocieplającymi się wodami.
Włoscy naukowcy zostali hodowcami ośmiornic w najnowszej odsłonie długiej wojny z inwazyjnymi krabami błękitnymi. Te skorupiaki, znane z ostrych, niebieskawych szczypiec, miały wyrządzić szkody w rybołówstwie warte około 200 mln euro.
REKLAMA
REKLAMA
Z pokładu kutra rybackiego na Adriatyku naukowcy ostrożnie wypuszczają tysiące maleńkich ośmiornic, licząc, że pomogą powstrzymać inwazyjny gatunek kraba, który spustoszył lokalne łowiska.
„Wybraliśmy ośmiornice, ponieważ w naturze są groźnymi drapieżnikami skorupiaków” – mówi agencji AFP jeden z badaczy, Antonio Casalini.
Jeden krab błękitny składa miliony jaj
Krab błękitny, pochodzący z atlantyckiego wybrzeża Ameryki Północnej, pojawił się w Morzu Śródziemnym przed dziesięcioleciami, prawdopodobnie przywieziony w wodach balastowych statków. W 2023 roku jego populacja jednak wybuchła, niszcząc owoce morza, z których słynie delta Padu, takie jak omułki, małże „vongole veraci” – gatunek małży – oraz różowe ostrygi.
Za głównego winowajcę uchodzi zmiana klimatu. „Wraz z ociepleniem wód kraby stały się bardziej aktywne i żarłoczne” – mówił w 2023 roku agencji AP rybak Bellan. Gdy temperatura wody spada, kraby mniej jedzą i rzadziej się rozmnażają, tymczasem ostatnio dzieje się odwrotnie.
„Zwykle, o określonych porach roku, gdy temperatura wody spada poniżej 10°C, ten krab źle znosi takie warunki, a dziś ma idealną temperaturę przez 12 miesięcy w roku” – wyjaśnia Enrica Franchi, biolog morska z Uniwersytetu w Sienie.
Od tego czasu władze i lobby rybackie szukają sposobu, jak wykorzystać i zagospodarować te skorupiaki – łącznie z wysyłaniem całych kontenerów do USA, gdzie uchodzą za przysmak.
Władze regionu Emilia-Romania ze stolicą w Bolonii podały w ubiegłym roku, że gatunek ten spowodował tam od 2022 roku szkody sięgające niemal 17 mln euro.
Organizacja rolników i rybaków Coldiretti szacuje straty w całych Włoszech na około 200 mln euro, przy czym mocno ucierpiała także położona na północy Wenecja Euganejska.
„Pożera wszystko, włącznie z młodymi małżami spoczywającymi na dnie morza” – mówi o krabie rybak i hodowca omułków Davide Sanulli, o krzaczastych brwiach i siwiejących włosach.
Te doskonale pływające kraby, osiągające wagę do kilograma, mają niewielu naturalnych wrogów – i właśnie to naukowcy chcą zmienić.
Octo-Blu: młode ośmiornice trafiają do sztucznych kryjówek pod wodą
Zespół z Uniwersytetu Bolońskiego liczy, że pospolita ośmiornica pomoże ograniczyć rosnącą populację kraba błękitnego – żarłocznego skorupiaka, który spustoszył produkcję małży w Adriatyku.
Uruchomiony w ubiegłym roku i finansowany przez region Emilia-Romania projekt „Octo-Blu” ma zwiększyć liczebność ośmiornic, które miałyby stanowić przeciwwagę dla twardopancernego intruza.
Zespół hoduje młode ośmiornice w białych zbiornikach z wodą w laboratorium w portowym miasteczku Cesenatico. Gdy są gotowe, tysiące drobnych bezkręgowców trafia do dużego plastikowego worka i jest wywożonych w morze, czasem na wysłużonym, niebieskim kutrze Sanullego.
Młode wypuszcza się w pobliżu podwodnych raf, gdzie badacze ułożyli cementowo-gliniane sztuczne kryjówki, by ułatwić ośmiornicom rozwój.
Od czerwca wypuszczono około 80 tys. osobników. Zespół badawczy chce podwoić tę liczbę do końca sierpnia, licząc, że choć część podrośnie do rozmiarów dorosłych ośmiornic.
„Chcemy stworzyć niewielką społeczność blisko brzegu, aby skuteczniej powstrzymywała rozprzestrzenianie się kraba błękitnego” – mówi Casalini, technik akwakultury.
Niektórzy twierdzą, że lepszymi drapieżnikami byłyby okonie morskie
Projekt ma jednak wyraźne ograniczenia.
Powszechna ośmiornica nie lubi piaszczystych, ciepłych wód typowych dla lagun, gdzie krab błękitny wyrządza największe szkody. Jej potencjalny wpływ w tych rejonach jest więc znikomy, co badacze dobrze rozumieją.
Inni specjaliści sugerują, że w zwalczaniu krabów skuteczniejsze mogłyby być okonie morskie, a zespół z Uniwersytetu Bolońskiego przygląda się też węgorzom, które chętnie zjadają jaja skorupiaków, by uzupełnić działania ośmiornic.
Casalini podkreśla jednak, że jeśli pilotaż uda się powielić, może on pomóc ograniczyć liczebność kraba błękitnego, a tym samym jego wpływ na środowisko morskie u wybrzeży Adriatyku.
„Kraby błękitne mają niewiarygodny potencjał rozrodczy i płodność” – mówi Pietro Emmanuele, kolejny badacz z Uniwersytetu Bolońskiego, zaznaczając, że jedna samica składa miliony jaj, z których większość się wylęga.
Dodaje, że choć tylko część młodych dożywa dorosłości, złapanie przez ośmiornicę choć jednej samicy mogłoby mieć znaczenie.