Zgodnie z danymi NASA, działalność człowieka emituje 100 razy więcej dwutlenku węgla niż wszystkie wulkany na Ziemi.
Najbardziej aktywny wulkan w Europie od kilku dni daje ognisty spektakl, a eksperci zapowiadają, że to dopiero początek.
REKLAMA
REKLAMA
Turyści masowo przyjeżdżają, by oglądać roztopioną lawę wyrzucaną z Etny, stratowulkanu położonego na wschodnim wybrzeżu Sycylii.
Erupcja trwa siódmy dzień z rzędu. Gęste, czarne pióropusze dymu wciąż dezorganizują ruch w regionie, uziemiając dziesiątki lotów na lotnisku Catania–Fontanarossa i czasowo wstrzymując przyloty.
Mimo potężnej siły, którą pokazuje Etna, skutki środowiskowe jej wybuchów wcale nie muszą być tak rozległe i katastrofalne, jak mogłoby się wydawać.
Etna niemal bez przerwy wybucha
Tego typu aktywność nie jest dla Etny niczym wyjątkowym. Wulkan wybucha kilka razy w roku, a czasem nawet kilkakrotnie w miesiącu. W rzeczywistości ostatnia erupcja miała miejsce pod koniec lipca.
Ten sycylijski symbol należy do najbardziej aktywnych wulkanów świata i w ciągu ostatnich sześciu lat wywołał ponad 70 erupcji paroksyzmicznych – mówi Euronews Earth Giorgio Costa, doktorant z Wydziału Nauk Biologicznych, Geologicznych i Środowiskowych Uniwersytetu w Katanii.
Takie gwałtowne fazy aktywności potrafią wyrzucać fontanny lawy na wysokość kilkuset metrów, a chmury popiołu na kilka kilometrów. Zwykle trwają kilka godzin.
„W rzeczywistości aktywność wulkanu jest obecnie całkowicie normalna” – mówi Costa.
Czy Etna grozi katastrofą ekologiczną?
Podczas erupcji do atmosfery trafia mieszanina pyłów i gazów. Najbardziej widoczny jest popiół, ale wulkany emitują też dwutlenek węgla i dwutlenek siarki, a także niewielkie ilości siarkowodoru, chlorowodoru i fluorowodoru.
To może sprawiać wrażenie, że regularne erupcje Etny są potencjalną katastrofą ekologiczną. Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona.
Amerykańska Służba Geologiczna wyjaśnia, że gazy takie jak dwutlenek siarki mogą powodować globalne ochłodzenie, natomiast dwutlenek węgla sprzyja ociepleniu klimatu.
Ich wpływ jest jednak niewielki. NASA podaje, że działalność człowieka generuje stukrotnie więcej dwutlenku węgla niż wszystkie erupcje wulkaniczne na Ziemi.
Same zmiany klimatyczne nie wpływają też na erupcje. „Nie ma żadnego związku między zjawiskami meteorologicznymi, w tym zmianą klimatu, a aktywnością wulkaniczną czy tektoniczną Ziemi” – mówi Costa Euronews Earth.
Popiół to większy, choć wciąż niewielki problem
„Obecnie głównym problemem związanym z erupcjami Etny jest opad materiału piroklastycznego, głównie popiołu i drobnych lapilli, które wiatr może przenosić na zbocza wulkanu” – wyjaśnia Costa.
Lapille to drobne fragmenty skał, zazwyczaj o wielkości od dwóch do 64 milimetrów.
Costa tłumaczy, że popiół i małe lapille same w sobie nie są groźne dla zdrowia ludzi. Mogą stać się niebezpieczne, gdy bardzo drobne cząstki popiołu unoszą się w powietrzu.
„Wdychanie dużych ilości takiego materiału z pewnością nie służy układowi oddechowemu, dlatego zaleca się noszenie maseczki” – dodaje.
Popiół stanowi też poważne zagrożenie dla samolotów.
Jeśli samolot wleci w chmurę popiołu, cząstki mogą dostać się do silników, gdzie topią się i uszkadzają elementy, a w skrajnych przypadkach powodują utratę mocy. Dlatego obecność popiołu w przestrzeni powietrznej wokół Etny może wymusić zamknięcie lotniska w Katanii.
Lotnisko jest obecnie zamknięte do soboty do godz. 2 w nocy. W ciągu ostatniego tygodnia odwołano lub przekierowano setki lotów.
Dlaczego popiół z Etny jest też korzyścią dla ludzi
Choć popiół ma negatywny wpływ na samoloty, te same materiały mogą przynosić korzyści planecie.
Popiół z Etny działa jak bogaty w minerały nawóz. Poprawia strukturę gleby oraz jej drenaż i zdolność zatrzymywania wody, pomagając rolnikom produkować słynne sycylijskie wina, pistacje i owoce cytrusowe.
Badania Instytutu Oceanografii Scrippsa w San Diego wykazały, że wulkaniczny popiół może robić znacznie więcej (źródło w Angielski) niż tylko dostarczać glebie składników odżywczych.
W eksperymentach popiół pomagał odradzać się społecznościom mikroorganizmów w zdegradowanych glebach. Zwiększał aktywność organizmów, które odgrywają kluczową rolę w rozkładzie materii organicznej i udostępnianiu składników odżywczych roślinom.
Naukowcy stwierdzili też, że rośliny rosnące w glebie bogatej w popiół rozwijały większe systemy korzeniowe i wytwarzały więcej biomasy.
Wulkaniczny popiół dodatkowo poprawia strukturę gleby, jej drenaż i zdolność do magazynowania wody.
Częste erupcje Etny sprawiają, że na okoliczne tereny raz po raz opadają świeże warstwy popiołu. Tworzy to długotrwały cykl zniszczenia, użyźniania i odnowy. Nawet jeśli opad początkowo powoduje problemy, ostatecznie staje się częścią gleby, która podtrzymuje nowe życie, w tym ważne uprawy sycylijskich rolników.
Niebezpieczeństwo zbyt bliskiego podejścia
Choć niektórzy obawiają się wpływu Etny na środowisko, największe bezpośrednie ryzyko może dziś wynikać z tego, że ludzie podchodzą zbyt blisko miejsca erupcji.
„Największym czynnikiem ryzyka jest obecność dużych tłumów gapiów, którzy wyruszają najbardziej wymagającymi szlakami Etny, aby oglądać trwającą erupcję, całkowicie bez sprzętu górskiego” – mówi Mirko Messina, współzałożyciel Bùum (źródło w Angielski), specjalistycznej firmy turystycznej organizującej wyprawy na włoskie wulkany, w tym na Etnę.
„Służba Ratownictwa Alpejskiego przeprowadziła już liczne akcje ratunkowe, zwłaszcza nocą, gdy nie ma patroli służb porządkowych.”
Messina dodaje, że północno-wschodnie zbocze Etny – zaledwie z jedną wąską, górską drogą – jest „całkowicie zakorkowane przez setki samochodów, co uniemożliwia normalny ruch i utrudnia działania ratowników”.
Jak mówi, dla samego wulkanu erupcja jest czymś typowym, ale dla tych, którzy chcą ją oglądać z bliska, nie powinna być traktowana jak zwykła atrakcja turystyczna.
„Nie da się z wyprzedzeniem przewidzieć, jak erupcja rozwinie się w nadchodzących dniach, ale będzie ona stale monitorowana” – wyjaśnia.