Wiceminister spraw zagranicznych Iranu poinformował, że pierwsze posiedzenie Wspólnej Komisji ds. cieśniny Ormuz odbyło się w Maskacie, po tym jak wiele amerykańskich mediów podało, że na wtorek zaplanowano nowe rozmowy między obiema stronami – informację tę Teheran następnie zdementował.
W poniedziałek Iran poinformował, że odbył pierwsze spotkanie z Omanem w sprawie zarządzania cieśniną Ormuz od czasu podpisania na początku tego miesiąca porozumienia ramowego ze Stanami Zjednoczonymi.
REKLAMA
REKLAMA
Ogłoszenie to pojawiło się po licznych doniesieniach amerykańskich mediów, zgodnie z którymi Waszyngton uzgodnił z Teheranem wstrzymanie ataków po tym, jak wymiana uderzeń nadwyrężyła porozumienie, oraz że obie strony planowały wznowić rozmowy w Katarze we wtorek — twierdzenie to Iran od tego czasu stanowczo zaprzeczył.
Wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi powiedział w poniedziałek, że choć odrębne konsultacje Iranu z Katarem „trwają jak zwykle”, doniesienia „niektórych mediów” na temat rozmów technicznych w Doha „nie są potwierdzone”.
Pierwsza runda rozmów technicznych odbędzie się dopiero wtedy, gdy zostaną spełnione wszystkie warunki, a data i miejsce spotkań zostaną uzgodnione przez wszystkie strony – dodał Gharibabadi.
„Konsultacje w tej sprawie są kontynuowane za pośrednictwem krajów pośredniczących” – podsumował.
Pakistan i Katar, które pośredniczyły w zawarciu pierwotnego protokołu ustaleń, pełnią rolę współmediatorów w procesie wznowienia rozmów.
Seria wymian ognia poddała w wątpliwość porozumienie ramowe podpisane 17 czerwca przez prezydenta USA Donalda Trumpa podczas kolacji z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem w Pałacu Wersalskim oraz przez prezydenta Iranu Masouda Pezeshkiana w Teheranie.
Porozumienie miało otworzyć drogę do ostatecznego rozstrzygnięcia sporu między obiema stronami, które położyłoby kres wojnie, która wywołała chaos na Bliskim Wschodzie i zakłóciła przepływ dostaw ropy i gazu przez tę kluczową drogę wodną.
W ramach 60-dniowego porozumienia ramowego obie strony zobowiązały się do wynegocjowania ostatecznego porozumienia dotyczącego irańskiego programu jądrowego, zniesienia sankcji oraz długoterminowego statusu cieśniny Ormuz.
28 lutego, w dniu, w którym Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły naloty na Iran, rozpoczynając w ten sposób wojnę, Teheran faktycznie zablokował cieśninę Ormuz. Zamknięcie cieśniny spowodowało gwałtowny wzrost cen surowców energetycznych i zakłóciło globalne łańcuchy dostaw na ponad cztery miesiące.
Blokada, mająca na celu uzyskanie przewagi nad wrogami Iranu, pozostaje kluczowym punktem spornym w negocjacjach ze Stanami Zjednoczonymi.
„Podczas wizyty w Maskacie odbyło się pierwsze posiedzenie Wspólnej Komisji ds. cieśniny Ormuz” – powiedział irański wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi. „Omawiając bieżące kwestie związane z cieśniną, wymieniliśmy poglądy na temat jej przyszłego zarządzania”.
W niedzielę Teheran wydał kolejne ostrzeżenia, że wszelkie próby ominięcia przez statki preferowanej przez niego trasy przez cieśninę Ormuz „zwiększą napięcia” na Bliskim Wschodzie.
Cieśnina, przez którą przed wojną przepływała jedna piąta światowej ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego, obejmuje wody terytorialne Omanu i Iranu, ale zgodnie z międzynarodowym prawem zwyczajowym żadne z tych państw nie może zasadniczo blokować przepływu ani pobierać opłat.
Ciągłe sprawowanie przez Teheran kontroli nad cieśniną wywołało wielokrotne eskalacje napięcia, z których ostatnia miała miejsce w niedzielę rano, kiedy to Centralne Dowództwo Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych (CENTCOM) poinformowało, że zaatakowało 10 irańskich celów wojskowych w odpowiedzi na „ciągłą agresję Iranu wobec żeglugi handlowej”.
Bezpośrednim powodem był sobotni atak irańskiego drona na statek M/T Kiku, tankowiec do przewozu ropy naftowej pływający pod banderą Panamy, który zmierzał do Fujairah w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Iran oświadczył, że w ramach odwetu przeprowadził ataki na amerykańskie bazy w Kuwejcie i Bahrajnie, wymierzone w kwaterę główną Piątej Floty USA w porcie Salman w Bahrajnie oraz bazę lotniczą Ali Al Salem w Kuwejcie. Zarówno Kuwejt, jak i Bahrajn potępiły irańskie ataki.
Teheran nie zamierza ustąpić
Teheran nalega, by statki przepływające przez cieśninę poruszały się korytarzem w pobliżu jego własnych wybrzeży, choć w tym tygodniu dziesiątki jednostek przepłynęły po przeciwnej stronie cieśniny, w pobliżu wybrzeża Omanu.
W sobotę Wspólne Centrum Informacji Morskiej Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych ogłosiło oficjalne poszerzenie trasy żeglugowej w pobliżu wybrzeża Omanu, co stanowi bezpośrednie wyzwanie wobec roszczeń Iranu do wyłącznej władzy nad żeglugą.
„Każda próba wprowadzenia nowych lub odrębnych ustaleń w stosunku do tych, które są obecnie realizowane przez Islamską Republikę Iranu, doprowadzi jedynie do jeszcze bardziej skomplikowanej sytuacji i opóźnień w ponownym otwarciu cieśniny Ormuz, a także zwiększy napięcia” – powiedział irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi.
Zgodnie z opublikowanym tekstem protokołu ustaleń Iran określi przyszły sposób zarządzania cieśniną w ramach dialogu z Omanem i innymi państwami Zatoki Perskiej, ale „zgodnie” z prawem międzynarodowym.
Irańska Gwardia Rewolucyjna (IRGC) oświadczyła, że podejmuje działania mające na celu kontrolę ruchu w cieśninie oraz że statki naruszające te zasady będą traktowane surowiej niż dotychczas.
Mohammad Mokhber, doradca irańskiego ajatollaha Modżtaby Chameneiego, napisał na platformie X, że dopóki Teheran sprawuje kontrolę nad cieśniną, „hegemoniczne marzenia Waszyngtonu w regionie nie zostaną zrealizowane”.
Prezydent USA Donald Trump ponowił swoje ostrzeżenia dotyczące podjęcia pełnej akcji zbrojnej w przypadku wznowienia irańskich ataków na statki, stwierdzając, że Iran „przestanie istnieć”, jeśli Stany Zjednoczone zostaną „zmuszone” do wznowienia wojny.
Ostrzeżenie Trumpa zostało opublikowane w sobotę na platformie Truth Social, tego samego dnia, w którym CENTCOM przeprowadził atak na irańskie cele wojskowe w odpowiedzi na atak na statek „Kiku”.