Papież Leon XIV potępił kolonizację afrykańskich zasobów mineralnych w Gwinei Równikowej

Papież Leon XIV przybył do Malabo, stolicy Gwinei Równikowej, gdzie rozpoczął czwarty i zarazem ostatni etap swojej podróży po Afryce. Podczas wizyty stanowczo potępił „kolonizację” afrykańskich zasobów mineralnych oraz „żądzę władzy” w kraju, którym od 1979 roku rządzi represyjny przywódca.

REKLAMA

REKLAMA

W tym w większości katolickim państwie tłumy wiernych już od wczesnych godzin gromadziły się na lotnisku oraz wzdłuż trasy prowadzącej do stolicy, aby powitać pierwszego papieża, który odwiedził ich kraj od czasu wizyty Jana Pawła II w 1982 roku.

Leon XIV przybył do pałacu prezydenckiego w otwartej papieskiej karocy, witany przez wiwatujące tłumy, machające flagami i entuzjastycznie pozdrawiających wiernych.

„Ogarnia nas ogromna radość - czekaliśmy 44 lata na przyjazd papieża. To błogosławieństwo dla naszego kraju. Mamy nadzieję, że wiele rzeczy się zmieni, a nasza wiara się pogłębi” - powiedział Diosdado Marques, wysoki rangą przedstawiciel Kościoła katolickiego w tym kraju.

Była hiszpańska kolonia na zachodnim wybrzeżu Afryki jest rządzona przez najdłużej urzędującego prezydenta na kontynencie, Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, który został oskarżony o powszechną korupcję i autorytarną politykę.

Odkrycie podmorskich złóż ropy naftowej w połowie lat 90. praktycznie z dnia na dzień przekształciło gospodarkę Gwinei Równikowej: według Afrykańskiego Banku Rozwoju ropa naftowa stanowi obecnie prawie połowę PKB i ponad 90 proc. eksportu. Mimo to ponad połowa z prawie 2 milionów mieszkańców kraju żyje w ubóstwie.

Organizacje praw człowieka, w tym Human Rights Watch, a także francuskie i hiszpańskie sprawy sądowe, udokumentowały, że dochody wzbogaciły rządzącą rodzinę Obiang, a nie szerszą populację.

Papież upamiętnił roczną rocznicę śmierci swojego poprzednika Franciszka

Leon XIV, który przybył z Angoli, spotkał się z Obiangiem w pałacu prezydenckim, a następnie zwrócił się do urzędników państwowych, dyplomatów i parlamentarzystów.

Zwracając uwagę, że spotkanie odbyło się w pierwszą rocznicę śmierci papieża Franciszka, potępił nierówności dochodowe, które – jego zdaniem – zostały pogłębione przez globalną gospodarkę nastawioną na zysk za wszelką cenę, cytując przy tym zmarłego papieża.

„Taka gospodarka zabija” – powiedział. „Dziś jeszcze wyraźniej niż w poprzednich latach widać, że wybuchy konfliktów zbrojnych są często napędzane walką o kontrolę nad ropą naftową i zasobami mineralnymi, bez poszanowania prawa międzynarodowego ani prawa narodów do samostanowienia”.

Administracja Trumpa, która ogłosiła utworzenie bloku handlu minerałami wraz ze swoimi sojusznikami, intensywnie zabiega o dostęp do kluczowych, bogatych w surowce regionów Afryki i rywalizuje z Chinami w regionie od dawna zdominowanym przez Pekin.

W ubiegłym roku, gdy Waszyngton stał się jednym z głównych mediatorów w porozumieniu pokojowym mającym zakończyć walki we wschodniej części Konga – regionie bogatym w minerały, lecz dotkniętym konfliktem – podpisał również umowę partnerską z Kongo, która zapewniłaby amerykańskim firmom dostęp do surowców krytycznych.

Stany Zjednoczone inwestują także w Korytarz Lobito, duży projekt kolejowy, który ułatwi eksport minerałów z Zambii i regionów Konga przez port Lobito w Angoli. Równolegle wspierają projekt w Republice Południowej Afryki, którego celem jest pozyskiwanie metali ziem rzadkich z odpadów przemysłowych.

Papież proponuje Gwinei Równikowej, aby spojrzała na "miasto Boga"

Spotkania papieża odbyły się w zabytkowym, dawnym pałacu prezydenckim. Równolegle rząd zainicjował budowę nowej stolicy - Ciudad de la Paz („Miasto Pokoju”) - jednak proces przenoszenia instytucji państwowych nie został jeszcze zakończony.

Według władz decyzja o stworzeniu nowej stolicy miała charakter strategiczny, ze względu na potencjał rozwoju miasta, które powstaje na terenach wyrwanych z tropikalnej dżungli. Krytycy wskazują jednak, że inwestycja może pogłębić nierówności społeczne i stworzyć kolejne możliwości wzbogacenia się elit powiązanych z prezydentem.

Leon XIV nawiązał do idei nowej stolicy, odwołując się do klasycznego dzieła św. Augustyna „Miasto Boga”, w którym filozof z V wieku opisał dwa modele ludzkiej wspólnoty: „miasto ziemskie”, oparte na tymczasowych dobrach i ludzkich ambicjach, oraz „miasto Boga”, oparte na miłości Boga i wzajemnej solidarności, szczególnie wobec ubogich.

Papież nie odniósł się bezpośrednio do zarzutów korupcyjnych wobec rodziny Obiang ani nie skrytykował samej budowy nowej stolicy. Zasugerował jednak, że Gwinea Równikowa powinna rozważyć „Miasto Boga” jako duchowy i moralny punkt odniesienia.

„Ważne jest, aby odróżniać to, co trwałe, od tego, co przemijające, aby uwolnić się od pogoni za niesprawiedliwym bogactwem i iluzją dominacji”.

Papież planuje również wizytę w więzieniu

Gwinea Równikowa jest formalnie państwem świeckim, jednak około 75 proc. jej mieszkańców deklaruje przynależność do Kościoła katolickiego, co czyni ją jednym z najbardziej katolickich krajów w Afryce.

Według Tutu Alicante, działacza na rzecz praw człowieka z siedzibą w USA i szefa organizacji EG Justice, przywódcy Kościoła w tym kraju są „ściśle powiązani z rządem”. Jak podkreśla, wynika to częściowo ze strachu, jaki władze budzą w społeczeństwie - w tym w instytucjach religijnych - a częściowo z finansowych korzyści, jakie Kościół ma czerpać ze współpracy z państwem.

Z kolei ks. Fortunatus Nwachukwu, wysoki rangą przedstawiciel watykańskiej Dykasterii ds. Ewangelizacji, zwrócił uwagę, że Kościół katolicki działa również w trudnych realiach politycznych i społecznych, starając się realizować swoją misję.

„Czy Kościół powinien prowadzić wojnę z rządem? Z pewnością nie” - powiedział. „Ale czy powinien akceptować wszystko bez refleksji, jakby było to normalne? Również nie. Kościół powinien nieustannie głosić sprawiedliwość, zawsze w obronie życia, ludzkiej godności i dobra wspólnego”.

Poza zarzutami dotyczącymi korupcji, władze kraju są także oskarżane o nękanie, aresztowania oraz zastraszanie opozycji politycznej, krytyków i dziennikarzy.

Gwinea Równikowa znalazła się również w gronie kilku państw afrykańskich, które w ramach porozumień ze Stanami Zjednoczonymi otrzymują środki finansowe w zamian za przyjmowanie migrantów deportowanych z USA do krajów innych niż ich państwa pochodzenia.

Według AP, co najmniej 29 z tych migrantów, którzy nie mają żadnych powiązań z tym krajem, zostało deportowanych ze Stanów Zjednoczonych. Część z nich nadal przebywa w Malabo, gdzie mają ograniczony dostęp do pomocy prawnej i medycznej, natomiast inni zostali przymusowo odesłani do swoich krajów pochodzenia, gdzie mogą być narażeni na prześladowania.

Papież, odwiedzając więzienie w portowym mieście Bata, określił ogólną politykę migracyjną i deportacyjną administracji Trumpa jako „wyjątkowo lekceważącą”.