Ruch morski w cieśninie Ormuz utrzymywał się w piątek na minimalnym poziomie, prowadząc do powstania swoistego „morskiego parkingu”, w miarę jak napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Iranem – od poniedziałku przebiegające w warunkach ostrożnej eskalacji – nadal wpływają na sytuację w regionie.
Wygląda na to, że amerykańska blokada irańskich portów utrzymuje się na stabilnym poziomie od momentu jej wprowadzenia, podczas gdy Iran nadal ogranicza kluczowy szlak transportu ropy i gazu, zatrzymując tankowce poza cieśniną i utrzymując ruch morski na bardzo niskim poziomie – wynika to z wielu danych dotyczących żeglugi obserwowanych przez Euronews w piątek oraz w ostatnich dniach.
REKLAMA
REKLAMA
W najnowszym komunikacie z środy Centralne Dowództwo USA poinformowało, że od rozpoczęcia blokady 13 kwietnia żaden statek jej nie naruszył. Jednocześnie dziesięć jednostek handlowych podporządkowało się amerykańskim poleceniom zawrócenia i ponownego wejścia na wody Iranu.
Według dziennikarzy Euronews w Dubaju, w rejonie poza cieśniną gromadzą się obecnie tankowce i inne statki, tworząc swoisty „morski parking” sięgający aż w okolice Dubaju i innych portów Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Tymczasem irańskie porty wykazują minimalną aktywność, co potwierdzają dane o ruchu morskim.
Prezydent USA Donald Trump ogłosił w czwartek, że w razie potrzeby przedłuży zawieszenie broni z Iranem, podkreślając zmianę dynamiki sytuacji. Stwierdził: „Myślę, że obecnie prowadzimy bardzo udane negocjacje i myślę, że jeśli tak się stanie, zostanie to ogłoszone dość szybko, a to da nam wolną ropę, wolną cieśninę Ormuz. Wszystko będzie dobrze”.
Stany Zjednoczone wprowadziły blokadę, aby wywrzeć presję na Iran, by ten zniósł własne ograniczenia dotyczące cieśniny i zaprzestał eksportu wielomilionowych ilości ropy trafiających na rynki z pominięciem sankcji poprzez tzw. „ciemne tranzyty”, czyli przewozy, w których statki wyłączają transpondery, aby uniknąć wykrycia.
Decyzja Teheranu o faktycznym ograniczeniu swobody żeglugi w tym strategicznym szlaku – w celu nacisku na USA i Izrael, aby zaprzestały działań zbrojnych – wywołała silne wahania na rynkach energetycznych i rosnącą presję na gospodarkę światową.
Złożoność technicznych aspektów nawigacji w warunkach amerykańskiej blokady dodatkowo zwiększa chaos w rejonie cieśniny. Tankowce w irańskich portach pozostają unieruchomione, jednak część ładunków jest zwalniana, w tym przesyłki o charakterze humanitarnym – zgodnie z komunikatem CENTCOM skierowanym do żeglugi.
Według waszyngtońskiego think tanku Institute for the Study of War dane morskie wskazują, że 14 kwietnia kilka statków wpłynęło do cieśniny Ormuz, w tym trzy jednostki powiązane z Iranem.
Jednym z nich był statek towarowy Ocean Energy, który 13 kwietnia zacumował w irańskim porcie Bandar Abbas. Nie jest jasne, czy jednostka ta została zwolniona z blokady – poinformował ISW.
Według waszyngtońskiego think tanku Institute for the Study of War złożoność oraz wielość czynników związanych z blokadą – w tym ustalanie pochodzenia i przeznaczenia jednostek oraz tego, czy mogą być uznane za „neutralne” – sprawiają, że jest zbyt wcześnie, aby oceniać, czy niektóre statki rzeczywiście zdołały przejść przez amerykańską blokadę.
CENTCOM poinformował, że blokada jest egzekwowana „bezstronnie wobec wszystkich statków wszystkich narodowości wpływających do lub opuszczających obszary przybrzeżne oraz porty Iranu”, podczas gdy jednostki omijające irańskie porty nie podlegają jej działaniu.
Aby zobrazować sposób działania blokady, CENTCOM opublikował nagranie audio z ostrzeżeniem nadanym przez marynarza z pokładu niszczyciela USS Michael Murphy, a także materiał wideo z helikoptera operującego nad Zatoką Omańską, startującego z pokładu okrętu rakietowego.
Admirał Brad Cooper, szef Centralnego Dowództwa USA, poinformował w czwartek, że „siły amerykańskie całkowicie wstrzymały handel gospodarczy wpływający do i wypływający z Iranu drogą morską”. Według jego słów w operacji uczestniczy ponad 10 000 żołnierzy amerykańskich, ponad 12 okrętów oraz ponad 100 samolotów, które egzekwują blokadę irańskich portów. Dodał również, że jak dotąd nie było konieczności abordażu żadnej jednostki.
Dowódca irańskiego połączonego dowództwa wojskowego Ali Abdollahi zagroził natomiast wstrzymaniem całego handlu w regionie, jeśli amerykańska blokada zostałaby uznana za naruszenie zawieszenia broni.
Inni irańscy urzędnicy ostrzegli, że Iran może rozważyć ograniczenie żeglugi również przez Morze Czerwone oraz cieśninę Bab al-Mandab, ponieważ blokada USA zwiększa presję na kluczowe dostawy ropy, podtrzymujące gospodarkę kraju. Jednocześnie amerykańskie działania sprawiły, że irańskie plany pobierania opłat za tranzyt przez cieśninę Ormuz zostały de facto wstrzymane, bez spodziewanych wpływów finansowych.
Tymczasem ambasador Chin przy ONZ Fu Cong określił amerykańską blokadę jako „niebezpieczny i nieodpowiedzialny krok”, podkreślając, że cieśnina powinna pozostać otwarta dla międzynarodowej żeglugi, i wzywając Iran do podjęcia „proaktywnych działań” w celu jej odblokowania.
Wcześniej tego samego dnia prezydent USA Donald Trump napisał w mediach społecznościowych, że Chiny zgodziły się nie dostarczać broni do Iranu w związku z doniesieniami o możliwym transferze uzbrojenia. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdementowało jednak te informacje.
Chiny od dawna wspierają irański program pocisków balistycznych, dostarczając komponenty przemysłowe o podwójnym zastosowaniu, które mogą być wykorzystywane do produkcji rakiet – według stanowiska rządu USA.
W czwartek amerykańskie wojsko opublikowało szeroką listę towarów uznawanych za kontrabandę w ramach blokady, wskazując, że wszelkie „towary przeznaczone dla wroga, które mogą być wykorzystane w konflikcie zbrojnym”, mogą zostać „przechwycone w dowolnym miejscu poza neutralnym terytorium”.
Lista obejmuje m.in. broń, amunicję i sprzęt wojskowy, klasyfikowane jako „absolutna kontrabanda”. Jednocześnie wymienia również takie surowce jak ropa naftowa, żelazo, stal czy aluminium, a także wybrane towary cywilne jako „warunkową kontrabandę”, podkreślając, że mogą one zostać wykorzystane do celów wojskowych.
W kontekście sytuacji na morzu niemiecka firma żeglugowa Hapag-Lloyd poinformowała, że odczuwa skutki blokady cieśniny Ormuz – około 150 jej marynarzy pozostaje uwięzionych na sześciu statkach znajdujących się w rejonie kryzysu.
„Pięć i pół tygodnia w strefie działań wojennych – to coś stosunkowo nowego. Oczywiście są to trudne dni i tygodnie dla naszych kolegów” – powiedział agencji The Associated Press rzecznik Hapag-Lloyd, Nils Haupt.
„W międzyczasie udało nam się rotować część załóg, ale łatwo sobie wyobrazić, że po tak długim czasie na pokładzie naturalnie pojawia się monotonia. Najważniejsze w tej sytuacji jest utrzymanie ducha zespołu” – dodał.
Hapag-Lloyd utrzymuje codzienny kontakt z kapitanami i załogami statków, pytając o ich samopoczucie i możliwości wsparcia. Firma podkreśla również, że dzięki nowoczesnej technologii satelitarnej marynarze mogą pozostawać w stałym kontakcie ze swoimi rodzinami.