Samce ośmiornic potrafią zapłodnić partnerkę, nawet jeśli jej nie widzą.
Kiedy ośmiornice kopulują, samiec trzyma samicę dosłownie na dystans ramienia.
REKLAMA
REKLAMA
Do tego celu samiec ma specjalne ramię, tzw. hektokotylus, którym umieszcza woreczek z plemnikami w układzie rozrodczym samicy.
Uczeni długo nie wiedzieli, jak dokładnie to ramię odnajduje właściwe miejsce, skoro samiec nie widzi, co robi. Teraz nowe badanie pokazuje, w jaki sposób hektokotylus jest naprowadzany.
Samce ośmiornic „smakują” żeńskie hormony
Podczas kopulacji samiec ośmiornicy wsadza hektokotylus do płaszcza samicy – workowatej struktury za oczami, gdzie znajdują się wszystkie jej najważniejsze narządy, także rozrodcze – i „bada teren”, aż natrafi na jajowód.
Mechanizm ten opisano w artykule naukowym (źródło w Angielski) opublikowanym w tym tygodniu na łamach czasopisma „Science”.
Badacze ustalili, że ramię kopulacyjne jest narządem zmysłowym; podobnie jak pozostałe ramiona ośmiornicy jest pokryte przyssawkami z receptorami chemotaktylnymi.
W pozostałych siedmiu ramionach receptory te pozwalają zwierzętom niejako „smakować” otoczenie – działają jak język, pomagają namierzać pożywienie albo wykrywać groźne drobnoustroje.
W hektokotylusie, który, gdy nie dochodzi do kopulacji, jest zwykle przytrzymywany blisko ciała, ich rola pozostawała jednak niejasna.
W trakcie badań naukowcy odkryli, że jajowód samicy produkuje enzymy wytwarzające hormon płciowy progesteron.
Ustalili, że receptory te pozwalają ramieniu kopulacyjnemu samca wyczuwać progesteron. Dzięki temu może on zapłodnić partnerkę, nawet jej nie widząc.
Badacze zaobserwowali też, że odcięte wyspecjalizowane ramiona samców ośmiornic reagowały ruchem na progesteron, natomiast pozostawały obojętne na inne, podobne hormony.
Po zbadaniu komórek hektokotylusa u trzech osobników zespół stwierdził, że w ramieniu kopulacyjnym jest nawet trzykrotnie więcej receptorów chemotaktylnych i trzykrotnie więcej neuronów niż w zwykłym ramieniu.
Ośmiornice mogą kopulować, nie widząc partnera
W świecie zwierząt wykrywanie hormonów podczas procesów rozrodczych jest powszechne, ale zazwyczaj narząd odbierający bodźce jest inny niż ten, który uwalnia nasienie.
U samców ośmiornic za obie funkcje odpowiada jednak właśnie hektokotylus. Naukowcy wiążą to z samotniczym trybem życia tych zwierząt.
– Logiczne jest, że ramię pełni jednocześnie funkcję sensora i narządu kopulacyjnego, bo przy takich przypadkowych spotkaniach musi potrafić namierzyć samicę, znaleźć jajowód i bardzo szybko rozpocząć kopulację albo się wycofać – mówi prof. Nicholas Bellono, główny autor pracy z Uniwersytetu Harvarda, w rozmowie z brytyjskim dziennikiem „The Guardian”.
Upodobanie ośmiornic do niezależności okazało się też wyzwaniem dla doświadczeń prowadzonych w laboratorium.
Do zbiornika wprowadzano parę, samca i samicę, oddzielonych przegrodą, bo zwierzęta łatwo stają się agresywne i mogą się wzajemnie zabić.
W przegrodzie znajdowały się otwory, przez które ośmiornice mogły do siebie sięgać i stopniowo się do siebie przyzwyczajać.
Naukowcy planowali usunąć przegrody, gdy zwierzęta się ze sobą oswoją. Ku ich zaskoczeniu samiec wyciągnął jednak ramię kopulacyjne przez jeden z otworów i wsunął je do płaszcza samicy.
Badacze powtórzyli doświadczenie z innymi parami i za każdym razem obserwowali ten sam efekt.
Co ważne, zachowanie było takie samo także w całkowitej ciemności, co dodatkowo potwierdza hipotezę, że ośmiornice mogą kopulować, nawet się nie widząc.