Europejskie lasy powiększają się bardzo powoli, ale Portugalia zdecydowanie odstaje od tej tendencji. Rekordowy wzrost zalesienia kryje jednak poważne kontrowersje i wysokie koszty środowiskowe.
Powierzchnia lasów w Unii Europejskiej rośnie, choć w bardzo umiarkowanym tempie.
REKLAMA
REKLAMA
W skali roku wzrost wynosi zaledwie 0,1%. Dane uwzględniają zarówno nowe zalesienia, jak i straty wynikające z wycinki oraz zjawisk naturalnych, takich jak pożary, susze czy inwazje szkodników.
Na tle UE zdecydowanie wyróżnia się Irlandia, gdzie powierzchnia lasów zwiększa się w tempie 1,2% rocznie. To wynik znacznie przewyższający unijną średnią.
W dalszej kolejności plasują się Estonia, z wynikiem 0,33%, Bułgaria z 0,26% oraz Francja, gdzie wzrost sięga 0,25%.
Spadki odnotowano jedynie w kilku krajach i mają one charakter marginalny.
Dotyczą Danii, Holandii, Słowenii, Szwecji oraz Polski, gdzie ubytek mieści się w przedziale od 0,01% do 0,06%.
Jakie kontrowersje stoją za wzrostem powierzchni lasów w Portugalii?
Na tym tle Portugalia prezentuje zupełnie inny obraz. Według Eurostatu w ciągu jednego roku powierzchnia lasów wzrosła tam aż o 11%, co czyni ten wynik bezkonkurencyjnym w skali Europy.
Tak dynamiczny wzrost jest konsekwencją wieloletnich programów zalesieniowych, ale także specyficznej struktury portugalskich lasów.
Są one stosunkowo młode, a dominującym gatunkiem pozostaje eukaliptus.
To drzewo, sprowadzone z Oceanii, rośnie bardzo szybko i odegrało kluczową rolę w rozwoju portugalskiego przemysłu papierniczego.
Jednocześnie jego masowe wykorzystanie budzi poważne zastrzeżenia ekologów. Eukaliptus zawiera w liściach olejki eteryczne, które znacząco zwiększają palność lasów.
Dodatkowo intensywnie pobiera wodę, prowadząc do degradacji gleby i wypierania rodzimych gatunków roślin.
W jaki sposób Portugalia próbuje na dobre zmienić swoje tereny zielone?
Skala problemu stała się szczególnie widoczna w 2025 roku. W wyniku pożarów Portugalia straciła 263 tysiące hektarów lasów.
To najwyższy wskaźnik w Unii Europejskiej w relacji do powierzchni kraju, blisko ośmiokrotnie wyższy niż w przypadku Malty, jak wynika z danych programu Copernicus.
W odpowiedzi władze rozpoczęły działania mające na celu trwałą przebudowę struktury terenów zielonych.
Obejmują one dokładniejsze mapowanie lasów oraz promowanie nasadzeń rodzimych gatunków, w tym dębu szypułkowego i dębu korkowego.
W listopadzie portugalski Instytut Ochrony Przyrody i Lasów (ICNF) przekazał mieszkańcom ponad 100 tysięcy drzew i krzewów, takich jak sosna morska, jesion czy rozmaryn.
Do inicjatywy mogą dołączać również parki miejskie i regionalne, składając wnioski w ramach programu Floresta Comun.
Równolegle Unia Europejska oraz portugalskie instytucje krajowe, w tym Fundacja Nauki i Technologii, przeznaczają znaczne środki finansowe na projekty związane z ochroną i odbudową dębowych ekosystemów.