W niedzielnych wyborach prezydenckich w Portugalii startuje rekordowa liczba 11 kandydatów, a populistyczny przywódca może przynieść kolejny polityczny przełom rosnącym w siłę skrajnie prawicowym partiom w Europie.
Duża liczba kandydatów sprawia, że jest mało prawdopodobne, aby którykolwiek z nich uzyskał ponad 50 procent głosów, aby wygrać w pierwszej turze. Dwóch kandydatów z największą liczbą głosów w tę niedzielę weźmie udział w drugiej turze zaplanowanej na 8 lutego.
Ponad 11 milionów wyborców jest zarejestrowanych i uprawnionych do głosowania dzisiaj, a większość wyników spodziewana jest do końca dnia. Zwycięzca zastąpi na stanowisku prezydenta Marcelo Rebelo de Sousę, który wypełnił limit dwóch pięcioletnich kadencji.
Wybory w Portugalii. Rekordowa liczba kandydatów. Kim są główni faworyci?
Według sondaży jednym z faworytów jest Andre Ventura, lider populistycznej partii Chega. Rosnące poparcie społeczne dla Chegi sprawiło, że stała się ona drugą co do wielkości partią w portugalskim parlamencie w zeszłym roku, zaledwie sześć lat po jej założeniu.
Jednym z głównych celów Ventury jest to, co nazywa "nadmierną imigracją", ponieważ w ostatnich latach zagraniczni pracownicy stali się bardziej widoczni w Portugalii. "Portugalia jest nasza", mówi populista bliski europejskiej skrajnej prawicy.
Podczas kampanii wyborczej Ventura umieścił w całym kraju billboardy z napisami "To nie jest Bangladesz" i "Imigranci nie powinni żyć na zasiłku". Sąd administracyjny zmusił kandydata do usunięcia tych billboardów kilka miesięcy później, uznając je za dyskryminujące.
Tak jawnie antyimigranckie nastroje, wyrażane publicznie, były nie do pomyślenia w Portugalii jeszcze kilka lat temu. Jednak kraj potrzebuje imigrantów, aby sprostać wielu wyzwaniom, przed którymi stoi Portugalia, nie tylko w zakresie siły roboczej.
Inni główni kandydaci pochodzą z dwóch głównych partii w kraju, które na przemian rządzą od pół wieku: Luís Marques Mendes z centroprawicowej Partii Socjaldemokratycznej, obecnie rządzącej, oraz António José Seguro z centrolewicy, który dopiero na późniejszym etapie wyścigu w pełni poparł swoją kandydaturę.
Oczekuje się, że silnym wyzwaniem będzie emerytowany kontradmirał Henrique Gouveia e Melo, który startuje jako niezależny i otrzymał pochwały od opinii publicznej za nadzorowanie szybkiego wprowadzenia szczepionek COVID-19 podczas pandemii. Gouveia e Melo ma poparcie kilku osób publicznych w Portugalii i ze wszystkich środowisk politycznych.
Wśród faworytów jest również kandydatura Cotrim de Figueiredo, wspierana przez Inicjatywę Liberalną. Sondaże dają Figueiredo duże szanse na przejście do drugiej tury, co poszerza wachlarz możliwości dla wyborców.
Wśród 11 kandydatów jest tylko jedna kobieta. Catarina Martins, z Bloku Lewicy, bierze udział w wyborach, ale według sondaży ma niewielkie szanse. Portugalia nigdy nie miała kobiety na stanowisku głowy państwa.
Portugalia. Wyzwania dla następnego prezydenta
W maju 2025 r. w Portugalii odbyły się trzecie wybory powszechne w ciągu trzech lat, w najgorszym okresie niestabilności politycznej od dziesięcioleci. Ustabilizowanie kraju jest jednym z głównych wyzwań dla następnego prezydenta Republiki.
Ventura, populistyczny przywódca, próbował uczynić z imigracji kwestię kampanii, ale wyborcy wydają się bardziej zaniepokojeni kryzysem na rynku nieruchomości, przyszłością młodych ludzi i wysokimi kosztami życia.
Wybory prezydenckie w Portugalii. O co toczy się gra
W Portugalii prezydent jest w dużej mierze postacią symboliczną, bez władzy wykonawczej. Przez większość czasu głowa państwa stara się pozostać ponad politycznymi walkami, mediując konflikty i łagodząc napięcia.
Prezydent jest jednak wpływową postacią i dysponuje potężnymi narzędziami, takimi jak możliwość zawetowania ustawy parlamentu, choć weto może zostać obalone. Głowa państwa ma również coś, co w portugalskim żargonie politycznym nazywa się "bombą atomową", czyli prawo do rozwiązania parlamentu i rozpisania przedterminowych wyborów.