Proponowane ramy obejmują też rekultywację zdegradowanych terenów oraz walkę z burzami piaskowymi, bo region mierzy się z rosnącą presją na zasoby wodne.
Uzbekistan zaproponował nowe ramy współpracy klimatycznej w całej Azji Centralnej. Chodzi o wspólne systemy wczesnego ostrzegania, zielone technologie oraz nowe mechanizmy finansowania, które mają pomóc w walce z narastającymi zagrożeniami środowiskowymi.
REKLAMA
REKLAMA
Przemawiając na konferencji klimatycznej ONZ COP31 w Antalyi w Turcji, prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew przedstawił trójczęściowy Model Integracji Klimatycznej. Ma on koordynować działania regionu wobec topniejących lodowców, niedoborów wody i suszy.
„Żadne państwo nie jest w stanie samodzielnie zmierzyć się z wyzwaniami związanymi ze zmianą klimatu” – mówił Mirzijojew do światowych przywódców, wzywając kraje Azji Centralnej do wspólnych działań.
Propozycja pojawia się w momencie, gdy region stoi wobec coraz większej presji na wspólne zasoby wodne, kluczowe dla rolnictwa i produkcji energii elektrycznej. Według Banku Światowego (źródło w Angielski), powierzchnia lodowców w Azji Centralnej zmniejszyła się w ostatnich sześciu dekadach o ok. 30 proc., co zagraża długoterminowym zasobom wody.
Trójczęściowy plan współpracy regionalnej w Azji Centralnej
Pierwsza część propozycji Uzbekistanu koncentruje się na wymianie informacji klimatycznych. Prezydent Mirzijojew zaproponował regionalny system przekazywania danych o zagrożeniach środowiskowych, wspierany przez Światową Organizację Meteorologiczną (WMO).
Obejmowałby on system wczesnego ostrzegania przed klęskami żywiołowymi oraz wspólny monitoring stopniowych zmian środowiskowych. Ma to umożliwić państwom lepsze przewidywanie zagrożeń dla ich wspólnych zasobów.
Druga część zakłada rozwój technologii służących rekultywacji zdegradowanych terenów, wychwytywaniu dwutlenku węgla na obszarach suchych oraz zwalczaniu burz pyłowych i piaskowych.
Uzbekistan zaproponował również przekształcenie corocznych targów Central Asia ECO-EXPO w stałą platformę łączącą dostawców technologii środowiskowych, inwestorów i władze z regionu.
Trzecia część koncentruje się na finansowaniu adaptacji do zmian klimatu. Prezydent wezwał do współpracy z międzynarodowymi bankami rozwoju, aby zapewnić preferencyjne granty i opracować nowe instrumenty finansowe dla regionów zmagających się z niedoborem wody i długotrwałymi suszami.
Mirzijojew potwierdził również, że Uzbekistan obejmie w 2027 roku przewodnictwo w Międzynarodowym Funduszu na rzecz Ratowania Jeziora Aralskiego. Organizacja skupia państwa Azji Centralnej, które wspólnie zajmują się gospodarką wodną i problemami środowiskowymi.
Odnosząc się do krajowych celów klimatycznych, prezydent poinformował, że Uzbekistan przed terminem zrealizował poprzedni cel: ograniczenie emisji gazów cieplarnianych na jednostkę PKB o 35 proc.
Uzbekistan zamierza też do 2030 roku wytwarzać 54 proc. energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.
Program klimatyczny dla Azji Centralnej wart 264 mln euro
Równolegle z szczytem oficjalnie zainaugurowano osobny program o wartości 264,4 mln euro, który ma pomóc Uzbekistanowi, Kirgistanowi i Tadżykistanowi w adaptacji do zmian klimatu.
Inicjatywa na siedem lat, nazwana Climate-Resilient Landscapes in Central Asia (CLiCA), została zatwierdzona przez Fundusz Zielonego Klimatu 28 października 2026 roku, a rozpoczęcie realizacji zaplanowano na 2027 rok (źródło w Angielski).
Program łączy finansowanie z Funduszu Zielonego Klimatu oraz od niemieckich partnerów rozwojowych. Europejski Bank Inwestycyjny wskazano jako potencjalnego dodatkowego partnera finansowego. Cały budżet opiera się na różnych źródłach finansowania, a nie na jednym grancie.
Z planowanych inwestycji 103,7 mln euro przypadnie Uzbekistanowi. Projekty będą skoncentrowane na odbudowie zniszczonych ekosystemów oraz wsparciu społeczności wiejskich w radzeniu sobie z coraz trudniejszymi warunkami klimatycznymi.
Program zakłada odtworzenie 18 000 hektarów lasów i 123 000 hektarów pastwisk, a także wprowadzenie nawadniania kroplowego, upraw odpornych na suszę oraz lepszego dostępu do finansowania dla rolnictwa.
Około 12 000 rolników ma otrzymać doradztwo klimatyczne, a celem programu jest zwiększenie odporności na ryzyka klimatyczne dla ok. 342 000 osób w Uzbekistanie.
Finansowanie działań klimatycznych i współpraca międzynarodowa
Na marginesie COP31 Mirzijojew rozmawiał o finansowaniu działań klimatycznych i rekultywacji środowiska w regionie Jeziora Aralskiego z dyrektor wykonawczą Funduszu Zielonego Klimatu Mafaldą Duarte. Rozmowy z sekretarz generalną Światowej Organizacji Meteorologicznej Celeste Saulo dotyczyły monitorowania pogody oraz prognozowania burz pyłowych i piaskowych.
Spotkania z przedstawicielami ONZ, Yasmine Fouad i Alexandrem De Croo, dotyczyły pustynnienia, odtwarzania gruntów oraz adaptacji do zmian klimatu.
Kwestie bezpieczeństwa wodnego, energii odnawialnej i inwestycji infrastrukturalnych pojawiły się także w rozmowach z szefami Banku Światowego i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, prezydentem Finlandii Alexandrem Stubben oraz ministrem energii Arabii Saudyjskiej, księciem Abd al-Azizem bin Salmanem.
Niezależnie od tego Uzbekistan i Turcja podpisały porozumienie o współpracy środowiskowej obejmujące adaptację do zmian klimatu, zapobieganie zanieczyszczeniom, gospodarkę odpadami i walkę z pustynnieniem.
Mirzijojew spotkał się też z prezydentami Gruzji i Słowenii, premierem Bangladeszu oraz sekretarzem generalnym Organizacji Państw Tureckich, by omówić szerszą współpracę gospodarczą i dyplomatyczną.