Władze informują, że były członek personelu pokładowego przez lata wykorzystywał przywileje linii lotniczych. To rodzi pytania, jak zawiodły kontrole bezpieczeństwa.
Były członek personelu pokładowego, oskarżony o podszywanie się pod pilota i czynnego pracownika linii, miał przez cztery lata wyłudzić od trzech amerykańskich przewoźników setki darmowych biletów, informują władze federalne. Jednak to, jak dokładnie miał to zrobić i czemu linie nie wychwyciły tego wcześniej, budzi konsternację wśród ludzi z branży.
Dallas Pokornik, 33 lata, z Toronto, został zatrzymany w Panamie po tym, jak w październiku ubiegłego roku federalny sąd na Hawajach postawił mu zarzuty oszustwa z użyciem środków łączności. Po ekstradycji do USA 20 stycznia nie przyznał się do winy. Jego federalny obrońca z urzędu odmówił rozmowy o sprawie.
Z dokumentów sądowych wynika, że Pokornik w latach 2017–2019 był członkiem personelu pokładowego w torontońskiej linii lotniczej, a później używał sfałszowanego identyfikatora pracowniczego tej firmy, by zdobywać bilety zarezerwowane dla pilotów i załogi w trzech innych liniach. W dokumentach nie wyjaśniono, dlaczego w branży skupionej na bezpieczeństwie lotów i lotnisk linie nie rozpoznały, że te dokumenty są nieważne.
Akt oskarżenia nie wskazuje, które linie brały udział w sprawie. Podano jedynie, że amerykańscy przewoźnicy mają siedziby w Honolulu, Chicago i Fort Worth w Teksasie. Rzecznik Hawaiian Airlines 21 stycznia oświadczył, że firma nie komentuje spraw sądowych. Przedstawiciele United Airlines oraz American Airlines nie odpowiedzieli od razu na e-maile agencji Associated Press.
Kanadyjski przewoźnik z Toronto, Porter Airlines, w oświadczeniu przesłanym mailem stwierdził, że „nie jest w stanie zweryfikować żadnych informacji związanych z tą sprawą”. Air Canada, której siedziba mieści się w Montrealu, a duży hub w Toronto, poinformowała, że nie ma żadnych danych, by Pokornik był tam zatrudniony.
Zarzuty zaskakują ekspertów z branży
John Cox, emerytowany pilot, który prowadzi firmę ds. bezpieczeństwa lotniczego w St. Petersburgu na Florydzie, uznał te zarzuty za zaskakujące. Zwrócił uwagę na możliwości krzyżowej weryfikacji, jakie mają linie, gdy sprawdzają zatrudnienie członka załogi chcącego lecieć innym przewoźnikiem.
Linie lotnicze zwykle bazują na bazach danych aktywnych pracowników utrzymywanych przez zewnętrzne serwisy, aby sprawdzić, czy dana osoba rzeczywiście jest zatrudniona.
„Jedyne, co przychodzi mi do głowy, to że w bazie nie odnotowano, iż już nie pracuje w tej linii” powiedział Cox w rozmowie telefonicznej. „W efekcie przy kontroli przy bramce widniał jako uprawniony pracownik.”
Linie pasażerskie zwykle oferują takie wolne miejsca w trybie standby, bezpłatne lub z dużą zniżką, swoim pracownikom albo załogom innych przewoźników. To uprzejmość, która pomaga całej branży, bo pozwala członkom załóg dotrzeć tam, gdzie muszą być.
Pracownicy mogą też korzystać z tego przywileju dla najbliższych, przy podróżach prywatnych. Czasem mogą usiąść na jednym z „jump seatów”, z pasami naramiennymi, w kokpicie lub kabinie, jednak przepisy federalne zabraniają używania jump seatów w kokpicie podczas podróży rekreacyjnych.
Jak zwykle wygląda weryfikacja
Członkowie załogi, którzy muszą polecieć do innego miasta służbowo, przechodzą kontrolę bezpieczeństwa, skanując kartę „known crew member” powiązaną z bazą ze swoim zdjęciem, powiedział Bruce Rodger, pilot linii lotniczych i właściciel firmy doradczej w lotnictwie. Okazują też identyfikator pracowniczy oraz dokument tożsamości wydany przez władze.
Procedury „known crew member” nie wolno używać do podróży prywatnych, dodał.
W celach prywatnych członkowie załogi mogą kupować przecenione bilety standby albo poprosić o jump seat. Z biletem standby przechodzą zwykłą kontrolę bezpieczeństwa i docierają do bramek standardową drogą. Można mieć bilet standby i jednocześnie poprosić o jump seat, co pozwala pracownikowi polecieć za darmo.
O tym, kto może usiąść na jump seatach w kokpicie, decyduje kapitan. Często jest to licencjonowany pilot, ale przepisy Federalnej Administracji Lotnictwa dopuszczają też inne osoby z oficjalnych powodów, np. ewaluatora z Departamentu Obrony, kontrolera ruchu lotniczego obserwującego lot, członka załogi lub przedstawiciela producenta.
W 2023 roku pilot, lecący w kokpicie jako pasażer na locie Horizon Air, powiedział tuż przed próbą wyłączenia silników w trakcie lotu: „Nie jest ze mną dobrze”. Później, już w rozmowie z policją, Joseph Emerson przyznał, że zmagał się z depresją. W listopadzie ubiegłego roku sędzia federalny skazał go na karę czasu już spędzonego w areszcie.
Prokuratorzy: Pokornik prosił o miejsce w kokpicie
Prokuratorzy USA 20 stycznia poinformowali, że Pokornik występował o miejsce na jump seacie w kokpicie, zwykle zarezerwowanym dla pilotów poza służbą. Z dokumentów sądowych nie wynika, czy rzeczywiście kiedykolwiek siedział w kokpicie, a Prokuratura w Honolulu odmówiła doprecyzowania.
Wiele lat temu branża lotnicza zaostrzyła standardy przywilejów w podróżowaniu dla pracowników po głośnej sprawie Franka Abagnale’a, którego wyolbrzymione wspomnienia z 1980 roku, „Złap mnie, jeśli potrafisz”, opisywały m.in. podszywanie się pod pilota, by latać za darmo. Opowieść zyskała dodatkową sławę, gdy Steven Spielberg przeniósł ją na film z Leonardo DiCaprio w roli głównej w 2002 roku.
Po zamachach terrorystycznych z 11 września 2001 roku linie oraz Federalna Administracja Lotnictwa wprowadziły dodatkowe ograniczenia dotyczące wstępu na pokład i do kokpitu.