Zdymisjonowany minister obrony Ukrainy Mychajło Fedorow wzywa do wyborów prezydenckich

Były minister obrony Ukrainy Mychajło Fedorow zaapelował o przeprowadzenie wyborów w czasie wojny. Zrobił to zaledwie kilka godzin po tym, jak prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oficjalnie wskazał Jewhena Chmarę jako swojego stałego następcę, co w praktyce przekreśliło szanse Fedorowa na powrót do rządu.

REKLAMA

REKLAMA

Wideo zatytułowane „Wystąpienie Mychajła Fedorowa do narodu Ukrainy” ukazało się miesiąc po jego dymisji, która wywołała protesty w całym kraju. Fedorow powiedział w nim, że Ukraina powinna znaleźć sposób na przywrócenie wyborów mimo trwającej walki z rosyjską pełnoskalową inwazją.

„Nie możemy pozwolić, by Putin decydował, kiedy Ukraińcy mogą wybierać swój rząd” – powiedział.

„Demokracja nie jest luksusem zarezerwowanym na czas pokoju. Demokracja jest częścią tego, o co dziś walczymy”.

Do wystąpienia Fedorowa doszło tuż po nominacji Jewhena Chmary, pełniącego obowiązki ministra obrony i byłego szefa Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU), na stałego szefa resortu.

Ten krok wydaje się kończyć kilkutygodniowy okres niepewności wokół przyszłości Fedorowa.

Po jego odwołaniu Zełenski proponował mu kilka wysokich stanowisk w rządzie, w tym funkcje wicepremiera, ale Fedorow je odrzucił, upierając się, że wróci tylko jako szef resortu obrony.

Nominacja Chmary przekreśliła tę możliwość. Wypowiedzi Fedorowa, które pojawiły się we wtorek późnym wieczorem, przeniosły jednak uwagę z sporu o jego dawny urząd na szersze kwestie wyborów, odpowiedzialności politycznej i sprawowania władzy w czasie wojny.

Decyzja, by zwrócić się do Ukraińców za pośrednictwem mediów społecznościowych z politycznym wystąpieniem i skupić się na sprawach wykraczających daleko poza jego dotychczasowy resort, już podsyciła spekulacje na temat ambicji politycznych jednego z najpopularniejszych byłych ministrów w kraju.

Fedorow wcześniej nie wzywał do przeprowadzenia wyborów w czasie wojny.

Zrobił to dopiero po nominacji Chmary, która jasno pokazała, że nie wróci na czele ministerstwa obrony.

Na Ukrainie nie odbyły się wybory ogólnokrajowe od czasu, gdy Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję w lutym 2022 r. Zgodnie z konstytucją Ukrainy wybory nie mogą się odbywać w czasie obowiązywania stanu wojennego. Zorganizowanie głosowania w całym kraju podczas wojny wiązałoby się ponadto z ogromnymi wyzwaniami bezpieczeństwa i logistyki – w tym z tym, jak umożliwić udział w wyborach żołnierzom, milionom Ukraińców mieszkających za granicą oraz ludziom z rejonów przyfrontowych.

Fedorow nie domagał się natychmiastowego głosowania ani nie przedstawił kalendarza wyborczego. Przekonywał natomiast, że Ukraina powinna wypracować mechanizm przeprowadzania wyborów w czasie wojny, aby dać obywatelom możliwość ocenienia dokonań rządzących i zdecydowania, czy nadal cieszą się oni zaufaniem społecznym.

Twierdził, że demokracji „nie da się po prostu odłożyć na później” do czasu zakończenia wojny.

Były minister powiązał też odpowiedzialność polityczną z przebiegiem działań wojennych. Skrytykował korupcję i biurokratyczną nieudolność, ostrzegając, że błędy w zarządzaniu publicznymi pieniędzmi mogą ostatecznie kosztować ludzkie życie, jeśli środki przeznaczone na obronę zostaną skierowane gdzie indziej.

„Władza musi oznaczać odpowiedzialność” – powiedział Fedorow, podkreślając, że urzędnicy, którym powierza się kompetencje, publiczne pieniądze czy stanowiska państwowe, powinni rozliczać się z tego, co zdołali osiągnąć.

Wezwał także władze do większej przejrzystości, mówiąc, że wyjątkowe zaufanie, jakim obywatele obdarzyli rząd po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji, nie daje urzędnikom prawa do działania bez wyjaśniania swoich decyzji.

„Ludzie nie oczekują, że państwo nigdy nie będzie popełniać błędów” – stwierdził Fedorow. „Ale mają prawo do prawdy”.

Wystąpienie Fedorowa ponownie stawia w centrum uwagi politycznie drażliwą kwestię wyborów, a Zełenski stara się postawić kropkę nad i po miesiącu zawirowań w resorcie obrony.

Chmara, którego nominacja wymaga zatwierdzenia przez parlament, jest weteranem ukraińskich służb bezpieczeństwa. Wcześniej dowodził centrum operacji specjalnych Alfa w Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy.

Brał udział w operacji odzyskania Wyspy Wężowej w 2022 r., a później nadzorował ukraińską kampanię dalekosiężnych ataków dronów na Rosję. W styczniu 2026 r. objął funkcję p.o. szefa SBU po rezygnacji Wasyla Maluka.

Fedorow nie krytykował publicznie Chmary i sprawia wrażenie, jakby zabiegał o płynne przekazanie obowiązków następcy. W wywiadzie z 6 sierpnia powiedział, że osobiście przedstawił Chmarze szczegółowy „plan wojny”.

„To była pierwsza rzecz, którą zrobiłem – pokazałem mu go osobiście” – mówił Fedorow. Dodał, że wyjaśnił, jak plan przekłada się na zakupy i rozwój, rozbijając ogólną strategię na setki pojedynczych projektów obejmujących produkcję uzbrojenia i finansowanie.

Decyzja Fedorowa, by bezpośrednio zwrócić się do Ukraińców w sprawie wyborów, zaufania publicznego i rozliczania rządu, sugeruje, że jego odejście z urzędu może oznaczać początek nowej roli politycznej, a nie wycofanie się z życia publicznego.

Ta perspektywa stoi w sprzeczności z tym, jak Fedorow opisywał swoją przyszłość jeszcze kilka tygodni temu. W wywiadzie dla „Ukrainskiej Prawdy” pod koniec lipca mówił, że nie postrzega siebie jako polityka i nie czuje się swobodnie, rozmawiając o ewentualnych ambicjach politycznych.

„Szczerze mówiąc, nie widzę siebie jako polityka” – powiedział Fedorow. „Jestem przecież menedżerem: tworzę złożone systemy, zarządzam nimi i widzę efekty”.

Wtedy zapowiadał, że będzie dalej budował systemy, które mogą pomóc Ukrainie doprowadzić wojnę do końca, a o tym, co zrobi potem, zdecyduje dopiero, gdy zamieszanie wokół jego odejścia z rządu dojdzie – jak to ujął – do „logicznego zakończenia”.

„Dopiero wtedy jasno zrozumiem, co zamierzam robić i dokąd zamierzam pójść” – dodał.