Większości Ukraińców powyżej 23 lat zakazano wyjazdu z kraju. Państwo masowo mobilizuje mężczyzn w wieku poborowym do walki z rosyjską inwazją.
Ambasadorowie państw UE uzgodnili w środę przedłużenie statusu ochrony tymczasowej dla Ukrainek i Ukraińców uciekających przed wojną do 4 marca 2028 roku, ale z wyłączeniem mężczyzn w wieku od 23 do 60 lat.
Od marca 2027 roku ochrona tymczasowa będzie przyznawana tylko osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie. Celem jest wzmocnienie ukraińskich sił zbrojnych, zgodnie z wnioskami władz w Kijowie.
Aby uzyskać w UE status zbliżony do statusu uchodźcy, Ukraińcy będą musieli udowodnić, że wyjechali z kraju legalnie, przedstawiając paszport z pieczątką wyjazdową lub dokument potwierdzający zwolnienie ze służby wojskowej.
Obowiązujący w Ukrainie stan wojenny uniemożliwia wyjazd z kraju większości mężczyzn w wieku od 23 lat, ponieważ podlegają obowiązkowi służby wojskowej. Zwolnione są osoby z niepełnosprawnościami uznane za niezdolne do służby, ojcowie trojga lub większej liczby dzieci poniżej 18 lat oraz osoby sprawujące całodobową opiekę nad chorymi krewnymi.
Mimo to w ostatnich latach część mężczyzn w wieku poborowym nielegalnie przekroczyła granice Ukrainy i uzyskała ochronę tymczasową w krajach UE.
Z danych Fronteksu wynika, że w tym roku prawie 1000 osób nielegalnie przekroczyło granicę Ukrainy z UE, a w 2025 roku – ponad 10 tys. Dorośli mężczyźni stanowią 26,6 proc. uchodźców z Ukrainy w Europie, jednak brak danych, jaki odsetek z nich jest w wieku poborowym lub dotarł do UE nielegalnie.
Zmiana zasad nie obejmie osób, które już korzystają z ochrony tymczasowej w UE.
Po dzisiejszym porozumieniu państwa UE mają formalnie przyjąć decyzję w najbliższych tygodniach.
Mechanizm wprowadzono po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji w 2022 roku. Dzięki niemu Ukrainki i Ukraińcy mogą mieszkać w państwach UE bez konieczności ubiegania się o azyl. Według stanu na 31 maja 2026 roku z ochrony tymczasowej korzystało 4,38 mln osób, które uciekły z Ukrainy. Ten status pozwala im mieszkać i pracować w krajach UE, korzystać z opieki medycznej oraz systemu edukacji.
Dania, która na mocy wyłączenia z unijnej polityki migracyjnej nie uczestniczy w tym mechanizmie, utworzyła analogiczny system.