Partnerstwo Kazachstanu z UE jest dziś ważniejsze niż kiedykolwiek, pisze w komentarzu dla Euronews prezydent Kassym-Żomart Tokajew, wskazując trzy kluczowe cele strategiczne na kolejny etap współpracy.
Dziesięć lat po zawarciu w 2015 r. Wzmocnionej umowy o partnerstwie i współpracy (EPCA) Unia Europejska jest dziś dla Kazachstanu największym partnerem handlowym i inwestycyjnym.
REKLAMA
REKLAMA
Tysiące europejskich firm z powodzeniem działa w naszym kraju. Przynoszą zyski i korzyści Europie, a jednocześnie pomagają modernizować i dywersyfikować naszą gospodarkę.
To było i pozostaje dużym osiągnięciem. Ale czy to wystarczy w szybko zmieniającym się świecie? Uważam, że nie.
Przyjeżdżam do Brukseli ze szczerą intencją i głębokim przekonaniem: partnerstwo między Kazachstanem a Unią Europejską ma dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek. Dlatego trzeba je wzmocnić.
Współpraca Kazachstan–UE: trzy kluczowe cele strategiczne dla obu partnerów
W kolejnej fazie współpracy Kazachstanu z UE powinniśmy skupić się na trzech kluczowych celach strategicznych: 1) wzmacnianiu odporności, 2) rozwijaniu wszelkich form łączności oraz 3) tworzeniu nowych szans dla obywateli.
To konieczne, ponieważ dotychczasowe założenia geopolityczne przestały obowiązywać. Znów decydują geografia i siła.
Zaostrzająca się rywalizacja szybko przekształca handel oraz przepływy technologii i inwestycji. Globalne łańcuchy dostaw stały się bardziej podatne na zakłócenia. Handel i współzależność gospodarcza coraz częściej podporządkowywane są argumentom bezpieczeństwa narodowego.
Europa dobrze wie, że w takich warunkach państwa mogą albo wycofać się do rywalizujących bloków, albo budować nowe partnerstwa oparte na wzajemnym szacunku i wspólnych interesach.
Kazachstan także ma tego świadomość: nasze położenie geograficzne sytuuje nas na styku kontynentów, a nasza polityka zagraniczna ma je łączyć.
Łącząca role Kazachstanu coraz mocniej wsparta siłą gospodarczą
Tę łączącą rolę coraz bardziej wzmacnia nasz potencjał gospodarczy. W 2025 r. gospodarka Kazachstanu urosła o 6,5%, a PKB osiągnął 306 mld dol.
Według prognoz zawartych w World Economic Outlook Międzynarodowego Funduszu Walutowego w 2026 r. przekroczy 360 mld dol. Większy i bardziej dynamiczny Kazachstan to silniejszy partner dla Europy w sercu Eurazji.
Każdy podróżny wie, że im mniej pewna droga, tym większa wartość zaufanego towarzysza.
W coraz mniej przewidywalnym świecie Kazachstan i Europa już idą tą drogą razem. Pozostajemy wierni wyważonemu, pragmatycznemu i konstruktywnemu podejściu do współpracy międzynarodowej.
Nadal stanowczo opowiadamy się za Kartą Narodów Zjednoczonych. Wciąż stawiamy na dialog i pokojowe rozwiązywanie konfliktów. Nie zawsze się zgadzamy, ale dobrze się znamy.
„Bezpieczeństwo energetyczne jest wyraźnym przykładem naszego wzajemnego zaufania”
Współzależność buduje odporność. Widać to w sektorze energii, gdzie niezawodność dostaw zyskała kluczowe znaczenie strategiczne. Kazachstan zapewnia dziś niemal 13% importu ropy naftowej do UE i 16% dostaw uranu naturalnego.
Bezpieczeństwo energetyczne to jasny dowód naszego wzajemnego zaufania, większej odporności i zdolności do działania w bardziej burzliwym świecie.
Dlaczego nie powtórzyć tego w rolnictwie? Bezpieczeństwo żywnościowe staje się jednym z głównych globalnych wyzwań strategicznych. Kazachstan należy do czołowych producentów i eksporterów zbóż na świecie, z dużym potencjałem dla europejskich rynków, które potrzebują większej dywersyfikacji.
Równocześnie europejskie know-how, technologie i kapitał mogą wesprzeć u nas głębsze przetwarzanie i produkcję rolno-spożywczą o wyższej wartości dodanej.
Podobnie globalne przejście gospodarki na zrównoważony wzrost wymaga bezprecedensowego zaangażowania. Surowce krytyczne, technologie odnawialne, efektywność energetyczna i nowe ekosystemy przemysłowe szybko zadecydują o przyszłej konkurencyjności.
Także tu Kazachstan może wnieść znaczące zasoby i potencjał przemysłowy, jeśli Europa odpowie wiedzą, technologiami i inwestycjami. Obie nasze gospodarki będą się rozwijać i staną się bardziej odporne.
Bezpieczne, sprawne szlaki transportowe jako strategiczne arterie
Po pierwszej dekadzie współpracy nadszedł czas, by wyjść poza tradycyjny model: surowce w zamian za inwestycje. Potrzebne jest partnerstwo, które tworzy wartość na każdym etapie – poprzez zaawansowane przetwarzanie, transfer technologii, wspólne badania i przedsięwzięcia joint venture.
Spójrzmy na łączność. W Kazachstanie dobrze rozumiemy, że bezpieczne, sprawne szlaki transportowe – jak niegdyś Jedwabny Szlak – zawsze były strategicznymi arteriami.
Dlatego rozwijamy Korytarz Środkowy między Europą a Azją, który naturalnie wpisuje się w strategię Global Gateway UE.
Łączność to jednak coś więcej niż szybszy przepływ towarów przez granice. Korytarz Środkowy to w istocie kręgosłup rodzącego się systemu, który łączy rynki i gospodarcze centra Europy z zasobami, rozwijającą się bazą przemysłową i potencjałem logistycznym Azji Centralnej.
Prawdziwa łączność – jak niegdyś sieć kanałów, szlaków morskich i dróg – zawsze tworzy wartość, bo otwiera nowe możliwości. Integruje rynki, pobudza inwestycje, wspiera przedsiębiorczość i zbliża społeczeństwa. Wykorzystuje geografię, by zwiększać produktywność.
Sztuczna inteligencja, cyfrowe rządzenie, ekosystemy innowacji i wiarygodne technologie
Dlatego nasze partnerstwo musi objąć także technologie, które przyniosą przyszły dobrobyt. Sztuczna inteligencja, cyfrowe zarządzanie państwem, ekosystemy innowacji i wiarygodne technologie szybko stają się kluczowe dla konkurencyjności gospodarczej i odporności państw.
Kazachstan stawia sobie ambitne cele, by stać się bardziej cyfrowym państwem – cyfryzuje usługi publiczne, rozwija zarządzanie oparte na danych i inwestuje w sztuczną inteligencję.
Jesteśmy zdeterminowani, by kontynuować ścisłą współpracę z europejskimi firmami technologicznymi, tak aby postęp technologiczny pozostawał włączający, bezpieczny i skoncentrowany na człowieku.
Przede wszystkim jednak prawdziwie strategiczne partnerstwo musi w odczuwalny sposób służyć obywatelom. Poczyniono duże postępy nad systemem wizowym, który ułatwi podróże i realnie pomoże studentom, badaczom, przedsiębiorcom i rodzinom po obu stronach.
Wyżej postawić poprzeczkę w edukacji, nauce i innowacjach
Musimy też ponownie podnieść poprzeczkę w dziedzinie edukacji, nauki i innowacji. Udział Kazachstanu w programach Erasmus+ i Horyzont Europa już pokazuje skalę możliwości. Potrzeba nam więcej mobilności akademickiej i współpracy, więcej wspólnych innowacji i nowych ścieżek dla młodych ludzi.
Czas nie stoi w miejscu dla nikogo. Kazachstan wchodzi w kolejną dekadę partnerstwa z UE jako państwo w procesie odnowy, przekonane, że odporność zaczyna się w kraju.
Nowa konstytucja to pierwsza tak głęboka zmiana od chwili uzyskania niepodległości. Odzwierciedla aspiracje nowego pokolenia, które chce żyć w sprawiedliwym państwie prawa, opartym na niezachwianym poszanowaniu i ochronie podstawowych praw człowieka oraz wolności.
Wzmacnia też szeroki pakiet reform politycznych i gospodarczych, których celem jest zwiększenie odpowiedzialności władz publicznych i poprawa skuteczności instytucji zgodnie z formułą „Silny prezydent, wpływowy parlament i odpowiedzialny rząd”.
Chcemy, by partnerzy i inwestorzy znajdowali w Kazachstanie nie tylko nowe rynki, lecz także stabilne reguły gry oraz przewidywalne, sprawiedliwe i przejrzyste otoczenie gospodarcze.
Ostatnia dekada utwierdziła nas w przekonaniu, że potrafimy skutecznie współpracować. Patrząc w przyszłość, uważam, że nasze partnerstwo musi przynosić wymierne rezultaty.
Dobra wiadomość jest taka, że Europa i Kazachstan mają już większość narzędzi i zasobów, by rozwijać to partnerstwo. Resztę wspólnie wypracujemy.
Prezydent Kazachstanu, Kasym‑Żomart Tokajew, przebywa z wizytą w Brukseli na rozmowach z przywódcami UE w dniach 22–23 czerwca.