Nordycka koalicja apeluje do UE o utrzymanie zakazu nowych wierceń ropy i gazu w Arktyce

Nordycka koalicja instytucji finansowych, związków zawodowych i naukowców klimatycznych wystosowała w środę do Komisji Europejskiej ostre ostrzeżenie. Wezwała przywódców Unii Europejskiej, by przy przeglądzie polityki wobec regionu utrzymali obowiązujący zakaz nowych odwiertów ropy i gazu w Arktyce.

REKLAMA

REKLAMA

W liście otwartym do pięciu komisarzy europejskich grupa apeluje, by Bruksela nie łagodziła swojego stanowiska. Z niepokojem wskazuje na wcześniejsze doniesienia medialne, które – jak pisze – „z budzącym niepokój” tonem sugerowały, że unijny blok może ponownie rozważać swój sprzeciw wobec wierceń w Arktyce.

Od 2021 roku UE opowiada się za globalnym zakazem nowych odwiertów ropy i gazu w ramach swojej arktycznej polityki ochrony środowiska. Obecnie jednak Unia rewiduje swoją strategię wobec Arktyki, co skłania przeciwników nowych projektów wydobywczych do zabierania głosu.

Punktem wyjścia listu są zarówno obawy środowiskowe, jak i potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa Europy, wynikające z bliskości terytorium Rosji, gdzie Moskwa często chwali się ćwiczeniami z użyciem broni jądrowej.

Autorzy przekonują, że zmieniająca się sytuacja geopolityczna zwiększyła ryzyko w rejonie Morza Barentsa. Infrastruktura naftowo-gazowa staje się tam potencjalnym celem działań hybrydowych ze względu na bliskość rosyjskiego terytorium i Północnej Drogi Morskiej.

„Jeśli ropa i gaz płynące z norweskiej części Arktyki staną się kluczowe dla bezpieczeństwa energetycznego Europy, infrastruktura będzie jeszcze bardziej atrakcyjnym celem sabotażu i uczyni UE podatną na takie ataki” – czytamy w liście, pod którym podpisało się 127 sygnatariuszy, głównie z państw półkuli północnej.

Sygnatariusze, wśród nich były wicekanclerz Niemiec i federalny minister gospodarki oraz ochrony klimatu, Robert Habeck, oraz była duńska minister ds. klimatu i energii, Connie Hedegaard, ostrzegają, że rozwój wydobycia ropy i gazu w Arktyce zwiększy presję na „ekosystemy o globalnym znaczeniu”, podnosząc ryzyko rozlewów i wycieków ropy, które mogłyby spowodować nieodwracalne szkody środowiskowe.

Podkreślają, że Arktyka ociepla się czterokrotnie szybciej niż średnia światowa. Ostrzegają, że przesuwanie eksploatacji paliw kopalnych dalej na północ, w wrażliwy rejon południowej części Morza Barentsa, stwarza „niekontrolowane zagrożenie” dla morskich ekosystemów o znaczeniu globalnym.

Ekonomiczna iluzja?

Zwolennicy wierceń w Arktyce często przedstawiają je jako niezbędną tarczę chroniącą Europę przed wahaniami na rynku energii. List nordyckiej koalicji podważa jednak tę narrację.

Autorzy zwracają uwagę, że przygotowanie projektów na norweskim szelfie kontynentalnym trwa około 13 lat. Nowe złoża arktyczne zatwierdzone dziś osiągnęłyby więc pełną produkcję dopiero około 2040 roku.

Jak zauważono w liście, niezależne analizy rynkowe firmy Rystad Energy dodatkowo podważają opłacalność takich inwestycji. Szacują one, że ekonomicznie wydobywalne zasoby w Morzu Barentsa są aż o 78 proc. mniejsze niż oficjalne prognozy rządu Norwegii.

Autorzy listu dodają, że każda nowa komercyjna produkcja skroplonego gazu ziemnego (LNG) wymagałaby od UE podpisania 20–25‑letnich kontraktów na zakup gazu, ponieważ obecne moce są już w pełni wykorzystane na dziesięciolecia. Taki krok związałby Europę z paliwami kopalnymi na długo po terminie osiągnięcia neutralności klimatycznej w 2050 roku – ostrzegają.

Zamiast tego koalicja zachęca Komisję, by postawiła na przyspieszenie krajowej elektryfikacji, poprawę wydajności sieci i szybki rozwój odnawialnych źródeł energii.

„Uważamy, że najskuteczniejszym sposobem dalszego wzmacniania długoterminowego bezpieczeństwa energetycznego UE jest przyspieszenie elektryfikacji oraz rozwoju krajowych odnawialnych źródeł energii i działań na rzecz efektywności energetycznej, a nie pogłębianie zależności od importowanych paliw kopalnych” – stwierdzono w liście.

Norweski koncern energetyczny Equinor popiera aktualizację unijnej strategii wobec Arktyki i sprzeciwia się całkowitemu wstrzymaniu poszukiwań ropy i gazu na Północy.

„Uważamy, że UE powinna wypracować politykę, która odzwierciedla znaczenie obszarów północnych dla bezpieczeństwa energetycznego, gotowości i stabilności. Norweska działalność w regionie prowadzona jest w rygorystycznych, opartych na wiedzy i demokratycznie umocowanych ramach” – powiedział rzecznik Equinora w rozmowie z Euronews, podkreślając sprzeciw firmy „wobec ogólnego moratorium” w tym regionie.

Rzecznik Komisji poinformował, że unijny organ wykonawczy aktualizuje strategię UE wobec Arktyki, przedstawioną w 2021 roku, aby odpowiedzieć na zmieniającą się sytuację w regionie w warunkach rosnących cen energii i inflacji wywołanych przez wojnę przeciwko Iranowi prowadzoną przez Stany Zjednoczone, a także powtarzających się ze strony USA sygnałów o chęci „nabycia” Grenlandii, autonomicznego terytorium Królestwa Danii.

„Przeciwdziałanie zmianie klimatu i degradacji środowiska oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju gospodarczego pozostają aktualnymi celami” – powiedział rzecznik Komisji w rozmowie z Euronews.

Dodał jednak, że proces jest „na wczesnym etapie” i na razie nie wyciągnięto żadnych wniosków.