Dwumiesięczny impas dotyczący 90-miliardowej pożyczki dla Ukrainy zakończył się w czwartek po tym, jak Węgry wycofały swoje kontrowersyjne weto. Komisja Europejska zapowiada, że pierwsza wypłata zostanie uruchomiona „tak szybko, jak to możliwe”.
Unia Europejska wydała ostateczną zgodę na pożyczkę w wysokości 90 miliardów euro dla Ukrainy po tym, jak Węgry wycofały swoje weto, kończąc burzliwą sagę, w której premier Viktor Orbán w ostatnich miesiącach swojej kadencji doprowadził wewnętrzne zasady wspólnoty do granic wytrzymałości.
REKLAMA
REKLAMA
Bez sprzeciwu
Procedura wewnętrzna została uruchomiona przez ambasadorów w środę i sfinalizowana w czwartek. Nie zgłoszono żadnych sprzeciwów, a ostatnie oczekujące rozporządzenie, które wymaga jednomyślności do zmiany budżetu UE, zostało przyjęte.
Do przełomu doszło dwa dni po tym, jak prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ogłosił, że rurociąg „Przyjaźń”, którym płynie rosyjska ropa naftowa do Węgier i Słowacji, został naprawiony i może wznowić działanie.
Przerwanie dostaw ropy przez Drużbę było kluczowym powodem decyzji Orbána o zawetowaniu pożyczki w wysokości 90 miliardów euro w lutym. Blokada w ostatniej chwili wywołała oburzenie innych przywódców UE, którzy ostro potępili ją jako „niedopuszczalną” próbę „szantażu”.
Fakt, że Orbán poparł pożyczkę w grudniu i zapewnił swojemu krajowi wyjątek, był szczególnie irytujący dla pozostałych państw członkowskich. Jeden z wysokich rangą dyplomatów określił weto jako „punkt zwrotny” w relacjach między Brukselą a Budapesztem.
Orbán uczynił swój spór z Zełenskim wokół rurociągu powracającym motywem kampanii wyborczej. Jednak urzędujący premier został zdecydowanie pokonany przez lidera opozycji Pétera Magyara, który obiecał przywrócenie praworządności.
Węgierska zmiana władzy, pierwsza od 16 lat, otworzyła drogę do przełamania impasu.
Cypr, który sprawuje rotacyjną prezydencję w Radzie UE, wykorzystał tę okazję i dodał projekt pożyczki do spotkania ambasadorów, jeszcze zanim Zełenski ogłosił naprawę rurociągu.
„Odblokowanie to właściwy sygnał w obecnych okolicznościach. Rosja musi zakończyć wojnę. A bodźce do tego mogą się pojawić tylko wtedy, gdy zarówno wsparcie dla Ukrainy, jak i presja na Rosję będą wystarczające” – powiedział Zełenski w środę.
„Ważne jest, aby europejski pakiet wsparcia został szybko uruchomiony” - dodał.
Kiedy wypłata?
Komisja Europejska, która będzie zarządzać programem finansowym, zapowiada, że pierwsza wypłata dla Kijowa nastąpi „tak szybko, jak to możliwe”, gdy wszystkie dokumenty prawne i techniczne będą gotowe. Komisja dysponuje rezerwą gotówkową, która pozwala na szybkie działania.
Na rok 2026 Bruksela planuje stopniowo przekazać 45 miliardów euro, z czego 16,7 miliarda przeznaczono na wsparcie finansowe, a 28,3 miliarda na wsparcie wojskowe. Wypłaty będą uzależnione od reform wdrażanych przez Kijów. Każde cofnięcie się w walce z korupcją może skutkować czasowym wstrzymaniem pomocy.
Co istotne, część wojskowa pożyczki będzie objęta zasadą „Made in Europe”, aby jak największa część środków trafiała do europejskich producentów, a nie firm amerykańskich.
Pozostałe 45 miliardów euro zostanie zarezerwowane na rok 2027 i pokryje dwie trzecie potrzeb finansowych Ukrainy. Oczekuje się, że zachodni sojusznicy pokryją pozostałą jedną trzecią.
Wspólne zadłużenie nie obejmie Węgier, Słowacji i Czech. Pozostałe 24 państwa członkowskie będą płacić około 3 miliardów euro rocznie w odsetkach.
Ukraina będzie zobowiązana do zwrotu pożyczki 90 miliardów euro tylko wtedy, gdy Rosja zgodzi się na reparacje wojenne, co Moskwa jednoznacznie wyklucza.
Komisja podkreśla, że zachowuje prawo do wykorzystania 210 miliardów euro zamrożonych aktywów rosyjskiego banku centralnego w celu pokrycia braku reparacji.