W średniowiecznych rękopisach naukowcy odnaleźli ślady DNA śmiercionośnego wirusa atakującego owce sprzed tysięcy lat.
W średniowieczu większość tekstów zapisywano na skórach owiec, kóz i bydła. Służyły jako materiał piśmienniczy, znany jako pergamin.
REKLAMA
REKLAMA
To właśnie w niektórych słynnych europejskich rękopisach badacze znaleźli wskazówki dotyczące historii groźnego wirusa ospy owiec – choroby wirusowej, która u tych zwierząt wywołuje gorączkę, zmiany skórne i prowadzi do śmierci. Takie ślady mogą pomóc naukowcom lepiej zrozumieć, jak patogeny ewoluowały i jak wpływały na dawne społeczeństwa.
Międzynarodowy zespół genetyków, historyków, wirusologów, chemików białek i konserwatorów, kierowany przez naukowców z University College Dublin, pozyskał DNA ze skóry użytej do wykonania tych wielowiekowych dokumentów.
„Rejestrowanie dawnego DNA patogenów całkowicie odmieniło nasze rozumienie chorób zakaźnych w przeszłości, a my pokazujemy tutaj, że pergamin może także zachowywać DNA zwierzęcych patogenów” – powiedział Louis L’Hôte, główny autor badania.
Wśród analizowanych dzieł znalazły się liczące 1000 lat „York Gospels” – jeden z najwspanialszych iluminowanych rękopisów, jakie przetrwały z późnego okresu anglosaskiego – a także wcześniejsze teksty, m.in. „Corpus Glossary” z Corpus Christi College w Cambridge, uznawany za jeden z najwcześniejszych angielskich słowników. Badano też inne średniowieczne teksty z całej Brytanii oraz z Europy kontynentalnej.
„Niewykluczone, że archiwa i biblioteki na całym świecie kryją również genetyczne ślady dawnych epidemii chorób zwierzęcych”.
Ospa owiec to wysoce zakaźna choroba, która szybko się rozprzestrzenia i w krótkim czasie może objąć dużą część stada. Powoduje poważne straty gospodarcze, bo spada produkcja mleka, pogarsza się jakość skór i wełny, a na handel nakładane są ograniczenia. Nie ma dowodów, że ospa owiec może zakażać ludzi.
Badanie, opublikowane w Science Advances (źródło w Angielski), wykazało, że w niektórych przypadkach w kilku kartach tego samego rękopisu znajdowało się DNA wirusa ospy owiec, co sugeruje, że do ich wytworzenia użyto skóry zakażonych zwierząt.
Naukowcy zestawili DNA znalezione w rękopisach z wcześniejszymi próbkami z zębów owiec z epoki brązu i ustalili, że choroba zagrażała zwierzętom gospodarskim od ponad 3700 lat.
„Dawne genomy mogą nam pomóc zrozumieć, jak ewoluowały patogeny, które dziś nas dotykają. Ustalamy, że w odróżnieniu od wirusa ospy prawdziwej genom wirusa ospy owiec był przez ostatnie kilka tysiącleci bardzo stabilny” – dodał L’Hôte.
„Może to oznaczać, że wcześniejsze zmiany genetyczne odegrały kluczową rolę w tym, jak wirus ospy owiec przystosował się do zakażania swojego gospodarza, co w przyszłości może pomóc w walce z tym patogenem.”