Szczególny niepokój budzi szybki wzrost liczby zakażeń. W ciągu ostatniego tygodnia potwierdzono lub zgłoszono 45 nowych przypadków lokalnych.
Sytuacja epidemiologiczna związana z wirusem Zachodniego Nilu w Grecji wyraźnie pogarsza się latem 2026 roku. Grecka Narodowa Organizacja Zdrowia (EODY) odnotowała dziesiątki nowych przypadków w ciągu zaledwie jednego tygodnia, co wskazuje na szczególnie intensywną dystrybucję wirusa w Attyce.
REKLAMA
REKLAMA
Zgodnie z cotygodniowym raportem epidemiologicznym EODY, obejmującym dane do 12 sierpnia 2026 roku, w Grecji odnotowano łącznie 110 krajowych przypadków zakażenia wirusem Zachodniego Nilu.
Spośród nich 81 pacjentów miało objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takie jak zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu czy ostra wiotka parapareza. W 29 przypadkach przebieg choroby był łagodniejszy lub nie obejmował OUN.
Szczególny niepokój budzi tempo, w jakim przybywa przypadków. W ciągu ostatniego tygodnia zdiagnozowano lub zgłoszono 45 nowych krajowych zakażeń. To znacząca część wszystkich przypadków od początku tegorocznego sezonu transmisji wirusa.
Dziewięć zgonów, szesnastu pacjentów na OIOM
Skalę problemu widać także po stanie chorych. Do 12 sierpnia odnotowano dziewięć zgonów pacjentów zakażonych wirusem, u których wystąpiły objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Wszyscy zmarli mieli ponad 65 lat. Mediana wieku wyniosła 82 lata, a przedział wieku od 66 do 91 lat.
Jednocześnie 35 pacjentów wciąż przebywało w szpitalach. Wśród nich 19 było na zwykłych oddziałach, a 16 na oddziałach intensywnej terapii. Nikt nie był hospitalizowany na oddziale wzmocnionej opieki. Łącznie 61 pacjentów zostało wypisanych, a pięć spośród zarejestrowanych przypadków nie wymagało hospitalizacji.
Wiek jest ważną cechą najcięższych przypadków. Mediana wieku chorych z objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego wynosi 73 lata, choć zakażenia dotyczą dużo szerszej grupy wiekowej – od 19 do 91 lat.
Rzeczywista skala zakażeń może być znacznie większa
Wspomniane 110 potwierdzonych laboratoryjnie krajowych przypadków nie oddaje pełnej liczby osób, które się zakaziły.
Grecka Narodowa Organizacja Zdrowia przypomina, że według wyników badania seroepidemiologicznego z 2010 roku na każdy jeden przypadek zakażenia wirusem Zachodniego Nilu z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego przypada około 140 osób zakażonych. U nich występują jedynie łagodne objawy lub zakażenie przebiega bezobjawowo.
To istotna uwaga przy interpretacji oficjalnych danych: zarejestrowane ciężkie przypadki odzwierciedlają tylko część rzeczywistej cyrkulacji wirusa w populacji.
Attyka w centrum tegorocznej fali zakażeń
Rozkład geograficzny przypadków jest szczególnie interesujący, ponieważ Attyka znalazła się w centrum tegorocznej aktywności wirusa.
Do 12 sierpnia zidentyfikowano i zbadano przypadki w 39 gminach, 14 jednostkach regionalnych i czterech regionach: Attyce, Tesalii, Macedonii Środkowej i na Peloponezie.
W Attyce dotknięte zostały obszary we wschodniej Attyce, a także w północnym, zachodnim, centralnym i południowym sektorze Aten oraz w rejonie Pireusu. Poza Attyką przypadki odnotowano w jednostkach regionalnych Karditsy, Larisy, Trikali, Imatii, Salonik, Pelli, Serres i Lakonii.
Sam EODY zaznacza, że szczególnie w regionie Attyki obserwuje się w tym roku bardzo intensywne krążenie wirusa, z wysoką liczbą przypadków w określonych obszarach i jednostkach regionalnych.
Spata–Artemida i Markopoulo wśród gmin o największym obciążeniu
Wschodnia Attyka jest wyjątkowo silnie dotknięta.
W gminie Spata–Artemida odnotowano 11 pacjentów z objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego i dwóch bez takich objawów. W gminie Markopoulo Mesogaias zarejestrowano ośmiu pacjentów z zajęciem OUN i trzech bez, a w gminie Vari–Voula–Vouliagmeni pięć przypadków z objawami OUN i dwa bez.
W Pallini odnotowano pięć przypadków z zajęciem OUN, w Agia Paraskevi sześć, w Acharnaí trzy, w Chalandri trzy, w Glyfadzie trzy oraz w gminie Ateny również trzy.
Proporcja ciężkich przypadków jest szczególnie wysoka w niektórych gminach wschodniej Attyki. W Markopoulo Mesogaias notuje się 36,8 przypadków z objawami OUN na 100 000 mieszkańców, a w Spata–Artemida 31,5 na 100 000 mieszkańców.
Gminy „wysokiego ryzyka” bez dotychczasowych zakażeń u ludzi
Uwaga służb zdrowia nie ogranicza się do obszarów, gdzie już pojawiły się przypadki u ludzi.
Na podstawie oceny danych epidemiologicznych i geomorfologicznych stwierdzono, że gminy Kifissia, Heraklion, Filothei-Psychiko i Metamorfosi w północnym sektorze Aten, Kallithea i Nea Smyrni w południowym sektorze, Nea Philadelphia-Nea Chalkidona i Daphne-Ymittos w centralnym sektorze, a także gminy Amphipolis w Serres, Bohaterskie Miasto Naoussa w Imathia i Delta w jednostce metropolitalnej Salonik również zostały sklasyfikowane jako obszary „wysokiego ryzyka”.
W tych gminach do czasu publikacji raportu nie odnotowano zakażeń u ludzi. Ich zakwalifikowanie jako obszarów wysokiego ryzyka wynika z czynników takich jak bliskość gmin już dotkniętych, cechy geomorfologiczne oraz aktualne i historyczne dane epidemiologiczne.
Wirus wykryty także u koniowatych
Na szersze geograficzne krążenie wirusa wskazuje również nadzór weterynaryjny.
Do 12 sierpnia odnotowano w sumie pięć przypadków zakażeń wirusem Zachodniego Nilu u koni w pięciu ogniskach lub miejscowościach w jednostkach regionalnych Attyka Wschodnia, Drama i Preweza, a także w jednostce metropolitalnej Saloniki.
Jak podkreślono w raporcie, wykrycie niedawnego zakażenia u koniowatych świadczy o krążeniu wirusa również na tych obszarach.
Wzmocniony nadzór i dochodzenie każdego przypadku w 24 godziny
Reagowanie na obecną sytuację opiera się na systemie wzmocnionego nadzoru epidemiologicznego, który EODY stosuje nieprzerwanie od 2010 roku.
Każdy zgłoszony przypadek jest badany w ciągu 24 godzin. Prowadzony jest kontakt z lekarzami prowadzącymi i wywiad z pacjentem. Celem jest ustalenie prawdopodobnego miejsca ekspozycji, czynników ryzyka i ciężkości choroby. W przypadku pacjentów hospitalizowanych codziennie monitoruje się przebieg kliniczny i ostateczny wynik leczenia.
Równolegle prowadzony jest codzienny kontakt z laboratoriami wykonującymi badania w kierunku wirusa. Wspierana jest diagnostyka laboratoryjna podejrzanych przypadków oraz działalność wyspecjalizowanych laboratoriów. EODY przeprowadził specjalną akcję informacyjną wśród pracowników ochrony zdrowia na temat konieczności wczesnego rozpoznawania i badania przypadków podejrzanych.
W maju 2026 roku wysłano odpowiednie pismo informacyjne do wszystkich jednostek ochrony zdrowia i izb lekarskich w kraju. Gdy w określonych obszarach pojawiają się przypadki, lokalne jednostki ochrony zdrowia są dodatkowo informowane w trybie pilnym.
O zdiagnozowanych przypadkach i zalecanych środkach reakcji informowane są także regiony, gminy, wydziały zdrowia publicznego, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Rozwoju Rolnictwa i Żywności oraz Krajowe Centrum Krwiodawstwa. Szczególną uwagę poświęca się bezpieczeństwu krwi.
Zespół roboczy złożony z przedstawicieli różnych sektorów analizuje dane epidemiologiczne, entomologiczne, geomorfologiczne i inne dostępne informacje. Na tej podstawie wyznacza obszary „dotknięte” oraz obszary „wysokiego ryzyka”.
Na tych obszarach niezbędne środki bezpieczeństwa krwi wdrażane są przez Narodowe Centrum Krwiodawstwa, natomiast stosowne wytyczne dla krajowych służb krwiodawstwa są ustalane i przekazywane przez Greckie Centrum Krwiodawstwa.
Intensyfikacja programów zwalczania komarów
Kluczową rolę w profilaktyce odgrywa zintegrowane zarządzanie populacją komarów. To zadanie należy do władz samorządowych.
Ministerstwo Zdrowia wydało w marcu 2026 r. specjalny okólnik w sprawie zintegrowanych programów zarządzania populacją komarów, natomiast krajowy plan działania przewiduje różne interwencje w zależności od poziomu ryzyka w danym regionie.
EODY zwrócił się do regionów i gmin o wczesne rozpoczęcie, właściwą organizację i skuteczną realizację programów zwalczania komarów. Gdy pojawiają się nowe przypadki, lokalne władze są pilnie informowane. Zaleca się m.in. zintensyfikowanie działań ograniczających populację komarów i wzmocnienie kampanii informacyjnych dla mieszkańców.
Równocześnie monitorowany jest postęp realizacji programów zwalczania komarów w poszczególnych regionach i jednostkach regionalnych.
Pułapki na komary jako system wczesnego ostrzegania
Ważnym elementem strategii jest nadzór entomologiczny.
EODY, we współpracy z innymi instytucjami, rozmieszcza pułapki na komary w różnych częściach Grecji. Złapane owady są badane pod kątem obecności wirusa Zachodniego Nilu. Tworzy to w praktyce system wczesnego ostrzegania, działający przed pojawieniem się przypadków u ludzi lub równolegle z nimi.
Gdy wśród komarów stwierdza się obecność wirusa, właściwe władze regionalne są natychmiast informowane, aby wdrożyć ukierunkowane działania kontrolne. EODY zaleca również zintensyfikowanie nadzoru entomologicznego w szerzej rozumianych obszarach dotkniętych.
Na rok 2026 zorganizowano wzmocnioną sieć nadzoru entomologicznego z reprezentatywnym geograficznie rozmieszczeniem punktów poboru próbek i współpracą uniwersytetów, instytutów badawczych oraz instytucji publicznych.
Wirus na stałe zadomowił się w Grecji – spodziewane kolejne przypadki
Obecności wirusa Zachodniego Nilu nie traktuje się jako jednorazowego zjawiska tego lata.
Zgodnie z danymi EODY przypadki odnotowywano w Grecji w okresach 2010–2014 i 2017–2025, głównie latem i jesienią. W przeszłości stwierdzono krążenie wirusa we wszystkich regionach kraju.
Niemal coroczne występowanie przypadków od 2010 roku wskazuje, jak czytamy w raporcie, że wirus Zachodniego Nilu zadomowił się w Grecji, podobnie jak w innych krajach europejskich. Przekaz EODY na najbliższe tygodnie jest jasny: oczekuje się dalszych diagnoz nowych przypadków, zarówno w regionach, gdzie wirus już krąży, jak i prawdopodobnie w nowych obszarach.
Zasięgu geograficznego nie da się wiarygodnie przewidzieć, ponieważ epidemiologia wirusa zależy od wielu różnych czynników. Dlatego zalecenia dotyczące ochrony nie odnoszą się wyłącznie do mieszkańców Attyki czy gmin, w których już zarejestrowano przypadki.
W podsumowaniu EODY wskazuje trzy główne filary jako najważniejsze środki kontroli zakażeń: nadzór epidemiologiczny, szybkie wdrażanie odpowiednich zintegrowanych programów zwalczania komarów oraz indywidualną ochronę przed komarami. Jednocześnie konieczna pozostaje stała czujność zarówno pracowników ochrony zdrowia, jak i władz lokalnych oraz krajowych.